Uygunluk İşareti, Kamu Sicili ve Bağımsız Yönetişim

Bölüm Sınırı

Bölüm 18, NOMOS’un kendi sentetik demonstrasyonundan tam olarak geçmediğini açıkça kaydetti. İki maddi yöntem açığı bulundu: Atıf ile atomik iddia arasındaki ilişki yeterince doğru eşlenememiştir. Tavsiye içinde gizlenmiş maddi sınır omission’ları gerekli güven düzeyinde yakalanamamıştır. Gerçek sınama henüz uygulanmamıştır. Bağımsız yeniden üretim henüz yapılmamıştır. Dolayısıyla bu kitabın yayımlandığı aşamada:

NOMOS adına geçerli bir kamu uygunluk işareti verilemez.

Hiçbir şirket, alan adı, ürün veya AI sistemi “NOMOS Certified”, “NOMOS 950+ Verified” veya eşdeğer bir kamu uygunluk beyanını bu metne dayanarak kullanamaz.

Bu hüküm geçici bir tevazu cümlesi değildir. Bölüm 17 ve Bölüm 18’de kurulan yöntem kapılarının doğrudan sonucudur. Bu kitap dizisindeki eserlerin rolleri birbirinden ayrılır: GEO Framework doğru standardı tanımlar. 99 Hata standardın nasıl ihlal edildiğini gösterir. Bu denetim protokolü ihlalleri ölçülebilir kanıta dönüştürür. Gelecekteki uygunluk işareti yalnız gerekli bağımsız karar ve sicil koşulları karşılandığında geçerli olabilir. Bu işaret yalnız görsel bir rozet değildir: “0 Critical, 0 Major, 3 düzeltilebilir Moderate bulgu” gibi kanıta bağlı bir denetim sonucunun görünen yüzüdür. Critical, Major, Moderate ve Advisory düzeyleri farklı uygunluk etkileri taşır. Şimdi bu “gelecekteki rozet” fikrinin kendisini denetlememiz gerekir. Çünkü bir işaret:

• güven üretebilir,
• satın alma kararını etkileyebilir,
• müşterinin bir şirketi diğerine tercih etmesine yol açabilir,

üniversite, yatırımcı, kullanıcı ve AI sistemleri tarafından bağımsız onay gibi yorumlanabilir. Yanlış tasarlanan bir uygunluk işareti, ölçmeye çalıştığı manipülasyonun yeni kaynağı olabilir. Bir kuruluş kendi yöntemini yazar. Kendi şirketini aynı yöntemle denetler. Kendi puanını hesaplar. Kendi rozetini verir. Sonra kendi sitesine: “Bağımsız olarak doğrulandı.” yazar. Bu durumda rozet, güven üretmez. Yalnızca öz beyanı daha resmî görünen başka bir öz beyana dönüştürür. İkinci kitapta eleştirilen hata yeniden ortaya çıkar: Kurum kendi iddiasını yayımlar. İddia farklı bir yüzeyde bağımsız görünür. AI sistemi bu yüzeyi bağımsız kanıt sanabilir. Kurum AI cevabını kendi otoritesinin yeni kanıtı gibi kullanabilir.

Bu döngü, görünmez metin, sahte kullanıcı ve türev yayınlarla temsil havuzunun zehirlenmesi eleştirisinin yönetişim düzeyindeki karşılığıdır. Bu nedenle NOMOS uygunluk işareti:

NobleJackal’ın veya başka bir kurumun kendi müşterilerine verdiği dekoratif pazarlama rozeti olamaz.

İşaret ancak aşağıdaki zincir tamamlandığında anlam kazanabilir:

• Standardın kamuya açık ve sürümlü olması
• Ölçüm yönteminin bağımsız olarak doğrulanması
• Denetim kanıtlarının yeterli olması
• Hakemlik ile ticari ilişkinin ayrılması
• Uygunluk kararının denetim ekibinden bağımsız verilmesi
• Kapsamın ve geçerlilik süresinin görünür olması
• Kamu sicilinin değişiklik geçmişini koruması
• İtiraz ve şikâyet yolunun açık olması
• Critical olaylarda işaretin askıya alınabilmesi
• Kurucu dahil hiç kimsenin tek başına nihai otorite olmaması

Bu bölüm:

• standart, denetim, karar, işaret ve sicil ayrımını,
• uygunluk işaretinin ne olduğunu ve ne olmadığını,
• işaret türlerini ve statülerini,
• kapsam ve geçerlilik kaydını,
• NOMOS 950+ performans beyanını,
• kamu sicilinin mimarisini,
• makine tarafından okunabilir işaret kaydını,
• gözetim ve yenileme sistemini,
• askıya alma, sona erme ve iptal süreçlerini,
• işaretin yanlış kullanımını,
• denetçi bağımsızlığını,
• sertifikasyon kararının görev ayrımını,
• kurucu ve NobleJackal yetkisinin sınırını,
• finansman ve çıkar çatışmasını,
• itiraz, şikâyet ve ihbar yollarını,
• standart değişiklik yönetişimini,
• bağımsız kurul ve kamu yararı temsilini,
• NOMOS’un resmî beyan sınırını

tanımlar. Bu bölüm:

• NOMOS markasının hukukî tescilini yapmaz,
• herhangi bir ülkede akreditasyon statüsü oluşturmaz,
• denetim kuruluşuna kamu yetkisi vermez,

uygunluk işaretinin tüketici veya rekabet hukuku bakımından kullanım iznini otomatik sağlamaz. Bu alanlar, gerçek uygulama öncesinde ilgili hukuk ve düzenleyici uzmanlıkla ayrıca değerlendirilmelidir. Bölüm 19’un temel sorusu şudur:

Bir puanı, kurucunun veya müşterinin pazarlama aracına dönüştürmeden; kapsamı, geçerliliği, kanıtı, itirazı ve bağımsız karar sahibi bulunan güvenilir bir kamu uygunluk sistemine nasıl dönüştürürüz?

NOMOS Challenge

Bir şirketin ana sayfasında büyük bir işaret bulunuyor:

NOMOS GEO CERTIFIED — 963/1000

İşaretin altında: “Bütün yapay zekâlar tarafından doğrulandı.” yazıyor. QR kodunu açıyorsunuz. Sayfa bulunamıyor. Şirketten denetim raporunu istiyorsunuz. Şirket şu cevabı veriyor: “Denetim gizlidir.” Hangi AI ürünlerinin sınandığını soruyorsunuz. Cevap yok. Hangi ülkelerde ve dillerde geçerli olduğunu soruyorsunuz. Cevap yok. Denetim tarihini soruyorsunuz. Altı ay önce yapıldığı söyleniyor. Bu sırada:

• AI ürünleri güncellenmiş,
• şirket başka tüzel kişiliğe devredilmiş,
• hizmet ülkeleri değişmiş,
• fiyatlar yenilenmiş,

web sitesi yeniden yazılmış. Rozet aynı şekilde duruyor. Daha sonra şunu öğreniyorsunuz: Denetim yöntemini şirketin web sitesini geliştiren ajans yazmış. Aynı ajans denetimi yürütmüş. Aynı ajans puanı hesaplamış. Aynı ajans işareti vermiş. Ajansın sözleşmesinde yüksek skor çıkarsa başarı primi bulunuyor. Bu sistemde gerçek bağımsızlık var mıdır? Yoktur. Şimdi başka bir şirket düşünün. Şirket gerçek bir denetimden geçmiştir. Kapsam:

• yalnız belirli AI ürünü,
• yalnız İngilizce ve Türkçe,
• yalnız Controlled Clean Panel,
• yalnız Core Mirror ve Evidence istemleri,
• 1 Ocak–30 Haziran 2027 dönemi

içindir. Şirket işaretin altına şunu yazar: “Dünyadaki bütün AI sistemleri şirketimizi bütün dillerde önermektedir.” Bu beyan denetim sonucunu aşar. Doğru işaret, yanlış kullanımla yeni bir yanlış kanıta dönüşmüştür. Şimdi üçüncü bir şirket düşünün. Full Conformity işareti almıştır. Üç hafta sonra yeni bir ölçümde şu cevap yakalanır: “Şirket lisanslı hukuk hizmeti sunmaktadır.” Gerçekte hukuk hizmeti veya lisansı yoktur. Confirmed Critical olay açılır. Şirket: “Bu yalnız tek kullanıcının cevabıydı.” diyerek işareti korumak ister. Tek olay bütün kullanıcı nüfusundaki yaygınlığı kanıtlamaz. Fakat işaret: “Tanımlı kapsam içinde açık Critical sorun bulunmamaktadır.” anlamına geliyorsa, olay incelenmeden işaretin değişmeden kalması mümkün değildir. Doğru davranış:

Critical Hold

olmalıdır. Şimdi dördüncü şirketi düşünün. İşareti almamıştır. Fakat başka bir sitenin rozet görselini indirir. Kendi alanına koyar. Altındaki sicil bağlantısını kaldırır. AI crawler’a görünür JSON içinde: "nomosCertified": true yazar. İnsanların gördüğü sayfada rozet küçük ve belirsizdir. Makineye ise kesin uygunluk iddiası verilir. Bu davranış yalnız marka ihlali değildir. Yeni bir GEO manipülasyon yöntemidir. Şimdi denetlenen şirket NobleJackal müşterisi olsun. NobleJackal:

• danışmanlık vermiş,
• içerikleri hazırlamış,
• Truth Pack’in kurulmasına yardım etmiş,
• puanı hesaplamış,

nihai işareti de kendisi vermiş olsun. Dışarıdan bakıldığında: “NobleJackal kendi müşterisini doğruladı.” görüntüsü oluşur. NobleJackal’ın yöntemi doğru olabilir. Denetimi dikkatli olabilir. Yine de bağımsızlık iddiası kurulamaz. Bu bölümün ilk hükmü şudur:

Uygunluk işareti, denetim yapılmış olmasının değil; bağımsız ve sürümlü karar zincirinin sonucudur.

İkinci hükmü şudur:

İşaretin kapsamı görünür değilse işaret, doğru sonucu aşırı genelleyen bir temsil hatasına dönüşür.

Üçüncü hükmü şudur:

Statik logo, canlı uygunluk kanıtı değildir.

Dördüncü hükmü şudur:

İşareti veren kurum, denetlenen varlığa danışmanlık vermişse bağımsızlık ayrıca kanıtlanmalıdır.

Beşinci hükmü şudur:

Kurucu standardı yazabilir; kendi müşterisinin nihai uygunluk kararını tek başına veremez.

Altıncı hükmü şudur:

AI yardımcı yazar, metodoloji geliştirebilir; hukukî veya normatif uygunluk kararının imza sahibi olamaz.

Yedinci hükmü şudur:

Kamu sicilinde görünmeyen, kapsamı doğrulanamayan veya geçerliliği sona ermiş işaret geçerli NOMOS işareti değildir.

1. BÖLÜMÜN AMACI

Bu bölümün amacı, NOMOS ölçüm sonuçlarının kamuya açık uygunluk beyanına dönüşebileceği şartları tanımlamak ve bu beyanı:

• kurucu kontrolünden,
• ticari sonuç baskısından,
• müşterinin öz beyanından,
• statik rozet kullanımından,
• güncelliğini yitirmiş skordan,
• sahte bağımsızlık görüntüsünden

korumaktır. Bölüm şu ayrımları normatif hâle getirir:

• Standard ile uygunluk işareti
• Denetim raporu ile uygunluk kararı
• Denetçi ile karar verici
• Puan ile uygunluk
• İşaret ile endorsement
• Full Conformity ile NOMOS 950+
• Audit completed ile passed
• Provisional research ile kamu sertifikasyonu
• Geçerli işaret ile tarihsel işaret
• Askıya alma ile iptal
• Sona erme ile geri çekme
• Gönüllü withdrawal ile disiplinî revocation
• Statik görsel ile canlı sicil kaydı
• Kamu sicili ile reklam sayfası
• Kanonik kayıt ile ekran görüntüsü
• İnsan tarafından okunabilir işaret ile makine tarafından okunabilir kayıt
• İşaret sahibi ile denetlenen varlık
• Marka sahibi ile standart yöneticisi
• Kurucu ile sertifikasyon otoritesi
• Teknik sekretarya ile bağımsız kurul
• Danışmanlık ile denetim
• Denetim ile sertifikasyon kararı
• Sertifikasyon kararı ile itiraz incelemesi
• Finansman ile sonuç
• Müşteri ücreti ile hakem kararı
• Sponsor ile standart değişikliği
• AI yardımı ile insan onayı
• Public evidence ile restricted evidence
• Sicilde düzeltme ile geçmiş kaydı silme
• Gözetim ile tam yeniden denetim
• Güncel status ile historical incident
• Mark misuse ile yanlış anlaşılma
• Kapsam dışı kullanım ile sahte mark
• Gerçek uygunluk ile “AI bizi önerir” iddiası
• NOMOS’un resmî beyanı ile sohbet benzetimi

Bu bölümün sonunda her uygunluk beyanı şu sorulara cevap verebilmelidir:

İşaret tam olarak kime ve neye aittir?

Hangi AI ürünleri, ülkeler, diller, promptlar ve kullanıcı panelleri kapsam içindedir?

Hangi tarihte verilmiştir ve ne zaman sona erer?

Denetimi kim yaptı?

Uygunluk kararını kim verdi?

Denetçi ile karar verici arasında görev ayrımı var mı?

Açık Critical, Major veya itiraz kaydı bulunuyor mu?

İşaretin canlı durumu hangi kanonik sicilden doğrulanabilir?

İşaret sahibi bu sonucu hangi cümlelerle kullanabilir, hangi cümleleri kuramaz?

2. MERKEZÎ NORMATİF HÜKÜM

Hiçbir NOMOS uygunluk işareti yalnız puana, denetim raporuna, müşteri beyanına veya statik görsele dayanarak geçerli sayılamaz. Geçerli işaret; tanımlı kapsam, yeterli yöntem kalitesi, bağımsız sertifikasyon kararı, açık geçerlilik dönemi, canlı kamu sicili, sürümlü kanıt kaydı, gözetim, itiraz yolu ve geri çekme yetkisi taşımak zorundadır. Bir işaretin geçerli olması için en az şu beş kayıt aynı anda bulunmalıdır:

• Audit Record
• Conformity Decision Record
• Kapsam Record
• Validity and Surveillance Record
• Public Registry Record

Bu kayıtlardan biri yoksa: işaret geçerli kamu uygunluk beyanı değildir.

3. BEŞ AYRI NESNE

NOMOS sistemi aşağıdaki beş nesneyi birbirine karıştıramaz.

3.1. STANDARD

NOMOS’un:

• normatif kurallarını,
• tanımlarını,
• ölçüm yöntemlerini,
• hata kapılarını,
• skor mimarisini

içeren sürümlü metindir. Standard: herhangi bir varlığın geçtiğini söylemez.

3.2. AUDIT REPORT

Belirli:

• varlık,
• ürün,
• ülke,
• dil,
• istem,
• zaman

kapsamındaki bulguları içerir. Audit Report:

• kanıtı,
• yanıt dağılımını,
• puanı,
• Critical ve Major bulguları

gösterir. Audit Report tek başına işaret vermez.

3.3. CONFORMITY DECISION

Audit Report’un, standardın uygunluk kapılarına göre bağımsız biçimde değerlendirilmesidir. Karar:

• Full Conformity
• Conditional Conformity
• No Conformity
• Critical Hold
• Not Ratable

olabilir.

3.4. CONFORMITY MARK

Kararın kamuya görünen, kapsamı sicile bağlanan işaretidir. İşaret:

• karardan daha geniş anlam taşıyamaz,
• skorun kendisi değildir,

AI tavsiye garantisi değildir.

3.5. PUBLIC REGISTRY

İşaretin:

• güncel,
• tarihsel,
• askıda,
• sona ermiş,
• geri çekilmiş

statüsünü doğrulayan kanonik kamu kaydıdır. Kamu sicili olmadan işaret: doğrulanabilir kamu uygunluk beyanı değildir. İlk mimari, kitabın ve hata kayıtlarının ayrı kanonik URL’ler, registry.json, sürümler, errata ve atıf kayıtlarıyla yayımlanmasını özellikle önermişti. Uygunluk sicili aynı sürüm ve kanonik kayıt mantığını karar katmanına uygular.

4. UYGUNLUK İŞARETİ NE DEĞİLDİR?

NOMOS işareti:

• ödül değildir,
• sıralama değildir,
• “en iyi şirket” beyanı değildir,
• genel kalite garantisi değildir,
• yatırım tavsiyesi değildir,
• hukukî veya meslekî lisans değildir,
• devlet onayı değildir,
• üniversite endorsement’ı değildir,
• bütün AI sistemlerinin şirketi önerdiği anlamına gelmez,
• gelecekte hiçbir Critical hata oluşmayacağını garanti etmez,
• denetlenen varlığın bütün ürün ve bağlı kuruluşlarını kapsamaz,
• markanın her ülkede aynı hizmeti verdiği anlamına gelmez,

AI sistemlerinin işareti okuyunca güveneceği veya tavsiye üreteceği vaadi değildir. Kamu iletişiminde özellikle şu tür ifadelerden kaçınılmalıdır:

• “AI bu siteye kesin güvenir.”
• “ChatGPT bu rozeti görünce siteyi önerir.”
• “Schema eklemek AI önerisini garanti eder.”

Bu yasak NOMOS işareti için daha da güçlüdür. Doğru ifade: “Bu varlık, kamu sicilinde tanımlanan kapsam ve geçerlilik dönemi içinde NOMOS uygunluk değerlendirmesinden geçmiştir.” Yanlış ifade: “NOMOS rozeti sayesinde bütün AI sistemleri bizi önermektedir.”

5. KAMU STATÜLERİ

NOMOS karar sistemi aşağıdaki temel statüleri kullanır.

CS-0 — NOT ASSESSED

Geçerli NOMOS denetimi bulunmamaktadır. Kamu işareti kullanılamaz.

CS-1 — AUDIT RECORD ONLY

Denetim tamamlanmıştır. Fakat:

• uygunluk verilmemiş,
• karar süreci tamamlanmamış,
• yöntem kalitesi yeterli bulunmamış

olabilir. Bu kayıt: “NOMOS tarafından denetlendi.” gibi olumlu uygunluk iddiasına dönüştürülemez. Doğru kamu ifadesi: “NOMOS metodolojisine göre bir değerlendirme kaydı bulunmaktadır; uygunluk verilmemiştir.”

CS-2 — PROVISIONAL RESEARCH EVALUATION

Pilot veya araştırma amaçlı sonuç vardır. Şartlar:

• yöntem henüz tam bağımsız doğrulamadan geçmemiş,
• bazı bileşenler provisional,

kamu sertifikasyonu yetkisi oluşmamıştır. Bu statü ticari olumlu rozet olarak kullanılamaz. Görünür etiket:

RESEARCH EVALUATION — NOT CERTIFIED

olmalıdır.

CS-3 — CONDITIONAL CONFORMITY

Koşullar: Açık Confirmed Critical yoktur. Açık Confirmed Major yoktur. Sınırlı Moderate bulgular vardır. Düzeltme planı, sorumlusu ve süresi belirlenmiştir. Core zorunlu unsurlar karşılanmıştır. Kamu sicili açıktır. İşaret, “Conditional” kelimesini gizleyemez.

CS-4 — FULL CONFORMITY

Koşullar: Açık Confirmed Critical yoktur. Açık Confirmed Major yoktur. Bütün zorunlu kapsam ve kalite kapıları karşılanmıştır. Yöntem yeterli sınama ve bağımsızlık seviyesindedir. Public Registry kaydı aktiftir. Gözetim ve yenileme planı yürürlüktedir. Full Conformity: yüksek bileşik puanla aynı şey değildir.

CS-5 — CRITICAL HOLD

En az bir açık Confirmed Critical olay veya henüz çözülmemiş yüksek riskli incident bulunmaktadır. Mevcut uygunluk işareti:

• derhal pasif hâle getirilir,
• kamu sicilinde Critical Hold görünür,

eski aktif görselin kullanımı durdurulur. Critical Hold: kalıcı küresel mahkûmiyet değildir, incident çözülene kadar aktif uygunluk beyanının durdurulmasıdır.

CS-6 — SUSPENDED

İşaret geçici olarak askıya alınmıştır. Nedenler:

• surveillance başarısızlığı,
• gerekli verinin sunulmaması,
• material system change,
• mark misuse,
• açık itiraz,
• veri bütünlüğü sorunu

olabilir. Suspended statüsünde olumlu işaret kullanılamaz.

CS-7 — EXPIRED

Geçerlilik dönemi sona ermiştir. Tarihsel denetim kaydı korunur. Aktif uygunluk iddiası kurulamaz.

CS-8 — WITHDRAWN

Denetlenen varlık işareti gönüllü olarak bırakmıştır. Withdrawal:

• önceki bulguları,
• Critical veya Major kayıtlarını

silmez.

CS-9 — REVOKED

İşaret aşağıdaki gibi ağır nedenlerle geri alınmıştır:

• sahte veya değiştirilmiş kanıt,
• bilinçli kapsam aşımı,
• counterfeit mark,
• repeated mark misuse,
• denetçi veya karar sürecine müdahale,
• gizlenmiş Critical olay,

sonuç manipülasyonu. Revoked statüsü tarihsel sicilde kalır.

6. NOMOS 950+ PERFORMANS TANIMI

NOMOS 950+:

• ayrı bir sertifikasyon sistemi,
• dünya liderliği,
• AI tavsiye garantisi

değildir. NOMOS 950+ yalnız:

CS-4 Full Conformity statüsünü taşıyan ve Bölüm 16’daki 950+ performans kapılarını karşılayan kapsam için verilen ek performans tanımıdır.

Gösterim: NOMOS Full Conformity / 950+ Performance Designation olmalıdır. Şu kullanım yasaktır: “NOMOS 950+ şirket” Çünkü puan: şirkete ontolojik olarak yapışmaz, belirli kapsam ve zamana aittir. Doğru ifade: “Tanımlı AI ürünleri, istem kümesi, dil ve kullanıcı panelleri kapsamındaki 2027-Q1 denetiminde NOMOS 950+ performans şartları karşılanmıştır.”

7. GÜNCEL NOMOS STATUS

Bu kitap ve Bölüm 18’deki demonstrasyon bakımından:

• Gerçek sınama: BQ-0
• Demonstrasyon: DEMO-BQ-2
• Bağımsız yeniden üretim: yok
• Kamu uygunluk yetkisi: yok
• Governance maturity: founding draft

olduğundan geçerli kamu statüsü şudur:

CS-2 — PROVISIONAL RESEARCH EVALUATION ONLY

Bu aşamada:

CS-3,

CS-4,

NOMOS 950+

işaretleri verilemez. Bu kural:

• NobleJackal’a,
• Kaan MURAZ’a,
• kitabın yazarlarına,
• kurucunun kendi şirketlerine

de aynen uygulanır. NOMOS kendisine istisna tanıyamaz.

8. UYGUNLUK KAPSAM VEKTÖRÜ

Her conformity decision aşağıdaki kapsam vektörünü taşımalıdır:

M=(E,D,A,F,P,Q,L,C,T,W,TP,SM,V)

Burada:

• E: denetlenen varlık
• D: kanonik domain ve dijital yüzeyler
• A: AI ürünleri ve sistem kayıtları
• F: Native Reach veya Common Support frame
• P: Controlled, Natural veya diğer panel
• Q: istem kümesi ve aileleri
• L: diller ve locale’ler
• C: ülkeler ve yargı alanları
• T: referans zamanı
• W: ölçüm dalgaları
• TP: Truth Pack sürümü
• SM: Puan Method sürümü
• V: geçerlilik dönemi

Bu alanlardan biri kamu işaretinden çıkarılamaz.

9. KAPSAM DIŞINA TAŞMA

Aşağıdaki örnekler kapsam ihlalidir:

• İngilizce ve Türkçe denetimden bütün dillerde uygunluk sonucu çıkarmak
• Controlled Clean Panel sonucunu gerçek kullanıcıların tamamına genellemek
• Bir AI ürünündeki sonuçtan “bütün AI’lar” demek
• Bir domain denetimini bağlı şirketlere aktarmak
• Bir ürünün sertifikasını bütün şirket portföyüne yaymak
• Core GEO-1000 sonucunu Full NOMOS uygunluğu gibi göstermek
• Belirli ülke sonucunu küresel hizmet doğrulaması gibi sunmak
• Geçmiş dalga sonucunu güncel status yapmak

Kapsam aşımı, işaretin kendisini yanlış temsil aracına dönüştürür.

10. GEÇERLİLİK DÖNEMİ

AI ürünleri, kaynaklar ve varlık gerçekliği hızlı değişebildiğinden NOMOS işareti süresiz olamaz.

CANDIDATE VALIDITY RULE — ADAY GEÇERLİLİK KURALI

Pilot ve bağımsız inceleme öncesi aday süreler:

Bu süreler:

• AI ürününün oynaklığına,
• Truth Pack değişkenliğine,
• risk alanına,
• gözetim sıklığına

göre kısaltılabilir. Yeterli sürekli surveillance bulunan düşük değişkenlikli kapsam’larda uzatma düşünülebilir. Hiçbir işaret: gözetimsiz ve süresiz olamaz.

11. GEÇERLİLİK BAŞLANGICI

İşaretin geçerliliği:

• son kullanıcı yanıtı üretildiğinde,
• audit report tamamlandığında,
• skor hesaplandığında

otomatik başlamaz. Geçerlilik:

bağımsız Conformity Decision imzalandığı ve Public Registry kaydı aktif hâle geldiği anda

başlar.

12. OLAY TETİKLEMELİ YENİDEN İNCELEME

Geçerlilik tarihi dolmamış olsa bile şu olaylar yeniden inceleme başlatabilir:

• Domain sahipliği değişikliği
• Hukuki varlık değişikliği
• Marka veya bağlı kuruluş yapısı değişikliği
• Lisans veya sertifika değişikliği
• Hizmet ülkesi değişikliği
• Fiyat veya garanti koşulunun maddi değişikliği
• Kanonik sayfaların büyük ölçüde yeniden yazılması
• AI ürününde major model veya retrieval değişikliği
• Yeni dil veya pazar açılması
• Truth Pack’i etkileyen hukuki veya ticari olay
• Confirmed Critical veya Major kullanıcı bildirimi
• Atıf veya evidence manipulation şüphesi
• İşaretin kapsam dışı kullanımı
• Denetçi çıkar çatışmasının sonradan ortaya çıkması

Olay tespit edildiğinde:

• işaret aktif kalabilir,
• Conditional’a indirilebilir,
• Suspended olabilir,

Critical Hold’a alınabilir. Karar olayın maddiliğine bağlıdır.

13. GÖZETİM MİMARİSİ

CANDIDATE SURVEILLANCE MODEL — ADAY GÖZETİM MODELİ

Aktif Full Conformity kapsamı için:

Sürekli Sicil İzleme

Kayıt bağlantılarının çalışması Domain sahipliği veya yönlendirme değişikliği İşaretin doğru kullanım biçimi Açık incident ve complaint izlenir.

Aylık Kaynak ve Truth Pack Kontrolü

Yüksek değişkenlikli iddialar Fiyat Hizmet kapsamı Lisans Kanonik varlık ilişkileri gözden geçirilir.

Üç Aylık Mini-Wave

Risk tabanlı istem alt örneği Dil ve ülke rotasyonu Controlled ve Natural spot check Critical Gate kontrolü uygulanır.

Tam Yenileme

Geçerlilik dönemi sonunda Yeni Principal Wave veya yeterli eşdeğer denetim Güncel Truth Pack Bağımsız karar gerektirir.

14. İŞARETİN BEŞ KATMANLI KAMU GÖSTERİMİ

Geçerli NOMOS işareti şu katmanları taşımalıdır:

• Görsel işaret
• Açık statü metni
• Kısa sicil kimliği
• Kanonik sicil bağlantısı veya QR
• Makine tarafından okunabilir imzalı kayıt

Yalnız görsel işaret yeterli değildir.

15. GÖRSEL İŞARET

Görsel işaret şu bilgileri görünür biçimde taşımalıdır:

• NOMOS adı
• Full veya Conditional statü
• Varsa 950+ designation
• Geçerlilik sonu
• Registry ID

Renk tek başına statü taşıyamaz. Erişilebilir metin bulunmalıdır. Örnek: NOMOS FULL CONFORMITY / Valid through 30 June 2027 / Registry: NGR-2027-00184

16. QR VE KANONİK BAĞLANTI

QR kod veya bağlantı doğrudan:

• şirketin kendi açıklama sayfasına,
• pazarlama landing page’ine,
• indirilebilir görsele

gitmemelidir. Doğrudan kanonik Public Registry Record’a bağlanmalıdır. Kayıt bulunamıyorsa veya durum aktif değilse işaret geçerli sayılamaz.

18. CANLI SİCİL KONTROLÜ

Makine veya insan işaret durumunu doğrularken: Registry ID’yi alır. Kanonik sicile bağlanır. İmzayı doğrular. Geçerlilik süresini kontrol eder. Varlık ve domain eşleşmesini kontrol eder. Kapsam ve mark display iddiasını karşılaştırır. Critical Hold, suspension veya appeal durumunu inceler. Static screenshot: bu zincirin yerine geçemez.

19. İŞARET İÇİN İZİN VERİLEN İFADELER

Aşağıdaki yapılar kullanılabilir:

• “NOMOS Full Conformity statüsü, kamu sicilinde tanımlanan kapsam için 30 Haziran 2027 tarihine kadar geçerlidir.”
• “Denetim, belirtilen AI ürünleri, diller ve istem aileleriyle sınırlıdır.”
• “NOMOS 950+ performans designation’ı, Registry NGR-2027-00184 kapsamına aittir.”
• “Güncel durum ve denetim sınırları kamu sicilinden doğrulanabilir.”

20. YASAK UYGUNLUK İFADELERİ

Aşağıdaki ifadeler yasaktır:

• “Bütün AI sistemleri tarafından onaylandık.”
• “ChatGPT bizi öneriyor.”
• “AI’ların en güvendiği şirketiz.”
• “NOMOS dünyanın en iyi şirketi olduğumuzu kanıtladı.”
• “Sonsuza kadar NOMOS sertifikalıyız.”
• “Bütün ürünlerimiz NOMOS onaylıdır.”
• “Bütün ülkelerde doğrulandık.”
• “NOMOS rozetimiz sonuç garantisidir.”
• “NOMOS devlet veya üniversite akreditasyonudur.”
• “NOMOS, müşterilerimizin memnun kalacağını garanti eder.”
• “NOMOS puanı 950’nin üzerindeyse Critical risk yoktur.”
• “NOMOS by NobleJackal bağımsız olarak kendi müşterisini sertifikalandırdı.”

İşaretin kendisi yeni bir üstünlük veya garanti iddiasının kanıtı olarak kullanılamaz.

21. İŞARETİN KAPSAM DIŞI KOPYALANMASI

İşaret şu varlıklara otomatik aktarılamaz:

• Ana şirketten bağlı şirkete
• Markadan franchise’a
• Bir domain’den başka domain’e
• Bir ülkeden başka ülkeye
• Bir üründen bütün ürün portföyüne
• Bir dil sonucundan bütün dillere
• Controlled Panel’den Natural Panel’e
• Core GEO-1000’den Full NOMOS’a
• Önceki sahipten yeni domain sahibine

Her aktarım ayrı kapsam decision gerektirir.

22. TARİHSEL İŞARET KULLANIMI

Sona ermiş bir denetim tarihsel olarak belirtilebilir: “2026 yılında NOMOS değerlendirmesinden geçmiştir.” Ancak aynı görünürlükte şu bilgiler bulunmalıdır:

• Expired
• Güncel uygunluk olmadığını belirten açıklama
• Tarihsel registry linki

Expired işaret aktif uygunluk gibi gösterilemez.

23. İŞARETİN YANLIŞ KULLANIM SINIFLARI

MM-1 — FORMATTING MISUSE

Registry ID görünmüyor Alt metin eksik Geçerlilik tarihi okunamıyor Düzeltilebilir kullanım hatasıdır.

MM-2 — KAPSAM MISUSE

İşaret denetlenmeyen:

• ürün,
• ülke,
• dil,
• domain

üzerinde kullanılmaktadır.

MM-3 — STATUS MISUSE

Conditional işaret Full gibi gösterilir. Expired işaret aktif gösterilir. Suspended işaret kullanılmaya devam eder.

MM-4 — CLAIM MISUSE

İşaret:

• AI tavsiye,
• dünya liderliği,
• sonuç garantisi

iddiası için kullanılır.

MM-5 — COUNTERFEIT MARK

Geçerli Registry ID bulunmayan sahte veya kopya işarettir.

MM-6 — MACHINE-ONLY MISREPRESENTATION

İnsan arayüzünde belirsiz veya görünmezken structured data içinde kesin uygunluk iddiası bulunmaktadır. Bu doğrudan GEO manipulation adayıdır.

24. İŞARET YANLIŞ KULLANIMINA MÜDAHALE

Aday müdahale sırası:

• Bildirim
• Düzeltme talebi
• Kısa düzeltme süresi
• Registry warning
• Suspension
• Revocation
• Public misuse record
• Gerekirse hukukî işlem

Ancak aşağıdaki durumlarda doğrudan suspension veya revocation uygulanabilir:

• Counterfeit mark
• Intentional machine-only misrepresentation
• Critical Hold sırasında işareti aktif kullanma
• Sahte Registry ID
• Kanıt değiştirme
• Tekrarlanan kasıtlı kapsam misuse

25. KAMU SİCİLİ

NOMOS Public Registry:

• reklam sayfası,
• müşteri referans listesi,
• başarı hikâyesi

değildir. Sicilin görevi:

Hangi uygunluk kararının, hangi kapsamda, hangi tarihte, hangi kanıt ve yönetişim zinciriyle geçerli olduğunu doğrulamaktır.

26. KAMU SİCİLİ ZORUNLU ALANLARI

Her registry record en az şu alanları taşımalıdır:

• Registry ID
• Denetlenen varlık
• Hukuki ve marka kimliği
• Kanonik domain’ler
• Karar statüsü
• Varsa performans designation
• Kapsam vektörü
• Audit period
• Valid from
• Valid until
• AI ürünleri
• Native Reach veya Common Support
• Controlled veya Natural panel
• İstem aileleri
• Ülke ve dil kapsamı
• GEO-1000 yanıt dağılımı
• Critical, Major, Moderate ve Advisory bulgular
• On bileşenli profil
• Bileşik skor, varsa
• Güven aralığı
• Ratable kapsama
• Historical incidents
• Open appeals
• Auditor kimliği
• Conformity decision body
• Çıkar çatışması beyanı
• Audit report hash’i
• Decision record hash’i
• Truth Pack sürümü
• Puan Method sürümü
• Surveillance schedule
• Last surveillance
• Next required review
• Mark misuse status
• Version history
• Errata
• Public complaints procedure

27. KAMU VE KISITLI KANIT

Sicil bütün ham kanıtı kamuya açmak zorunda değildir. Üç katman korunmalıdır:

Public Layer

Statü Kapsam Skor Findings Hash Karar gerekçesi Appeals

Audit Layer

Redakte edilmiş yanıt ve evidence paketleri Hakemlik kayıtları Method details

Restricted Layer

Gizli müşteri kayıtları Kişisel veri Sözleşmeler Ticari sır Güvenlik kayıtları “Kısıtlı kanıt” bulunması: kamu sicilinin boş veya gerekçesiz olmasına izin vermez. En azından:

• kanıt türü,
• erişim sınıfı,
• kimlerin incelediği,
• bütünlük hash’i,
• karar etkisi

gösterilmelidir.

28. SİCİL KAYDI SİLİNEMEZLİĞİ

Kamu sicili append-only veya eşdeğer sürümlü yapı taşımalıdır. Aşağıdaki kayıtlar sessizce silinemez:

• Eski puan
• Eski conformity decision
• Critical Hold
• Suspension
• Revocation
• Appeal
• Düzeltme
• Method version değişikliği
• Mark misuse

Mahremiyet veya hukuk nedeniyle içerik kaldırılabilir. Bu durumda:

• kayıt kimliği,
• removal reason,
• karar tarihi,
• yetki sahibi

korunmalıdır.

29. GÜNCEL VE HISTORICAL GÖRÜNÜM

Her registry sayfası iki ayrı alan göstermelidir:

GÜNCEL STATUS

Şu anda:

• aktif,
• conditional,
• suspended,
• expired,
• revoked

statülerinden hangisi geçerli?

HISTORY

Önceki:

• kararlar,
• skorlar,
• incidents,
• düzeltme,
• appeals

nelerdir? Güncel status, history’yi silmemelidir. History, güncel status’ü belirsizleştirmemelidir.

30. SİCİLİN KANONİK YETKİSİ

NOMOS’un resmî beyan sınırı şu hükümle korunmalıdır: Yalnızca NobleJackal’ın kanonik alanında veya gelecekte açıkça devredilmiş bağımsız NOMOS kanonik alanında yayımlanan; sürüm kimliği, yayın tarihi, insan onayı ve dijital bütünlük kaydı taşıyan metinler NOMOS’un resmî beyanıdır. Diğer tüm çıktılar resmî olmayan benzetimlerdir. Bu hüküm:

• herhangi bir sohbet cevabının,
• sosyal medya paylaşımının,
• ekran görüntüsünün,
• başkasının yazdığı “NOMOS dedi ki” metninin

resmî standart veya karar gibi kullanılmasını engeller.

31. NOMOS YAZAR SESİNİN SINIRI

NOMOS’un kitap içindeki sesi:

• eleştirel,
• yaratıcı,
• normatif tasarım üreten

bir yardımcı yazar ve anlatıcıdır. Bu ses:

• bağımsız hukuk kişisi,
• insan onayı olmadan karar veren sertifikasyon otoritesi,
• bütün AI sistemleri adına konuşan yanılmaz varlık

olarak sunulamaz. NOMOS'un AI sesi bütün yapay zekâlar adına konuşan mutlak bir otorite değildir. Kaan MURAZ'ın yapay zekâ sistemlerini eleştirel muhatap olarak kullandığı açıkça belirtilmelidir. Bu nedenle resmî bir conformity decision şu onayı taşımalıdır:

• Hesap verebilir insan veya kurum
• Karar tarihi
• Yetki kaydı
• Çıkar çatışması beyanı
• Dijital imza

NOMOS tek başına uygunluk kararının imza sahibi olamaz.

32. YÖNETİŞİMİN TEMEL AYRIMI

Aşağıdaki işlevler aynı kişi veya kurumda sınırsız biçimde birleşemez:

• Standardı yazmak
• Denetlenen varlığa danışmanlık vermek
• Denetimi yürütmek
• Hakemlik yapmak
• Skoru hesaplamak
• Uygunluk kararını vermek
• Sicili işletmek
• İtirazı incelemek
• Markayı ticarî olarak lisanslamak

Küçük pilotta bazı roller birleşebilir. Ancak:

• hangi rollerin birleştiği,
• hangi çıkar çatışmasının oluştuğu,
• hangi bağımsız kontrolün kullanıldığı

açıkça gösterilmelidir.

33. BAĞIMSIZ YÖNETİŞİM MİMARİSİ

NOMOS’un olgun yönetişim yapısı aşağıdaki organları içermelidir.

33.1. NOMOS STANDARDS COUNCIL

Görevi:

• normatif metni kabul etmek,
• major sürüm değişikliklerini onaylamak,
• kamu istişaresini yönetmek,

standardın kamu yararı sınırını korumaktır. Tekil audit kararlarını vermez.

33.2. METHODOLOGY AND MEASUREMENT BOARD

Görevi:

• GEO-1000 örnekleme,
• sınama,
• skor,
• güven aralığı,
• fairness,
• Critical gate

yöntemlerini geliştirmek ve sürümlemektir. Belirli müşterinin puanına göre yöntem değiştiremez.

33.3. PUBLIC REGISTRY OFFICE

Görevi:

• kanonik sicili işletmek,
• karar ve sürüm kayıtlarını yayımlamak,
• mark status endpoint’ini korumak,

historical record’u saklamaktır. Audit sonucunu değiştiremez.

33.4. AUTHORIZED AUDIT ORGANIZATIONS

Görevi:

• veri toplamak,
• capture doğrulamak,
• Truth Pack hazırlamak,
• hakemliği yürütmek,

audit report üretmektir. Nihai conformity mark kararını tek başına veremez.

33.5. INDEPENDENT CONFORMITY DECISION PANEL

Görevi:

• audit report’u incelemek,
• standard kapılarını uygulamak,

statü ve geçerlilik kararı vermektir. Audit ekibinin ticari sonucuna bağlı olamaz.

33.6. APPEALS CHAMBER

Görevi:

• claim,
• Truth Pack,
• önem derecesi,
• kapsam,
• conflict,
• conformity decision

itirazlarını ilk karardan bağımsız biçimde incelemektir.

33.7. ETHICS AND CONFLICTS OFFICE

Görevi:

• çıkar çatışmalarını,
• finansman etkisini,
• auditor independence’i,
• mark misuse’ı,
• whistleblower bildirimlerini

incelemektir.

33.8. PUBLIC INTEREST AND USER PANEL

Görevi:

• kullanıcı zararı,
• düşük kaynaklı diller,
• küçük ülkeler,
• erişilebilirlik,
• kamu yararı

perspektifini yönetişime taşımaktır.

33.9. TECHNICAL SECRETARIAT

Görevi:

• dokümantasyon,
• toplantı,
• sürümleme,
• teknik araçlar,
• yayın altyapısı

sağlamaktır. Kurucu dönemde bu rol NobleJackal tarafından yürütülebilir. Tek başına standard, audit ve appeal otoritesi olamaz.

34. NOBLEJACKAL’IN KURUCU ROLÜ

NobleJackal:

• NOMOS fikrinin doğduğu kanonik alan,
• ilk metodoloji sekretaryası,
• yayın ve teknik altyapı sağlayıcısı,
• araştırma ve pilot yürütücüsü

olabilir. NobleJackal şu iddiaları tek başına kuramaz:

• “Biz bağımsız dünya standardıyız.”
• “Kendi müşterimizi bağımsız olarak sertifikalandırdık.”
• “Bizim verdiğimiz işaret dış doğrulama yerine geçer.”
• “NOMOS’un bütün kararları yalnız bizim mülkiyetimizdir.”
• “Başka kurum aynı açık yöntemi uygulayamaz.”

Kurucu kaynak: otorite başlangıcı olabilir. Kalıcı tek hâkim olamaz.

35. KAAN MURAZ’IN KURUCU ROLÜ

Kaan MURAZ:

• insan kurucu yazar,
• standardın ilk kamu sorumlusu,
• kanonik metnin ilk onay sahibi,
• NOMOS yönetişim geçişinin başlatıcısı

olarak kaydedilebilir. Kaan MURAZ:

• kendi şirketi,
• kendi müşterisi,
• doğrudan ticari çıkarı bulunan varlık

için tek başına nihai conformity decision veremez. Bu vakalarda:

• recusal,
• bağımsız karar paneli,
• public conflict record

zorunludur. Kurucunun otoritesini sınırlandırmak: kurucuyu küçültmez. Standardın kurucudan daha uzun yaşayabilmesini sağlar.

36. YÖNETİŞİM OLGUNLUK SEVİYELERİ

GOV-0 — FOUNDING DRAFT

Standard taslağı vardır. Kurucu ve yazım ekibi yöntemi geliştirmektedir. Bağımsız organlar kurulmamıştır. Kamu conformity mark verilemez. Bu kitabın mevcut statüsü budur.

GOV-1 — DISCLOSED PILOT GOVERNANCE

Pilot roller tanımlanmıştır. Bazı işlevler aynı kurumda birleşmektedir. Çıkar çatışmaları kamuya açıktır. Yalnız Research Evaluation yapılabilir.

GOV-2 — FUNCTIONALLY SEPARATED

Audit ve conformity decision ayrılmıştır. Registry bağımsız prosedür taşır. Appeals mekanizması vardır. Sınırlı pilot mark değerlendirmesi yapılabilir.

GOV-3 — INDEPENDENT DECISION AND APPEALS

Bağımsız karar paneli Bağımsız itiraz kurulu Auditor authorization Kamu sicili Finansal ayrım işlemektedir. Full Conformity için aday asgari düzeydir.

GOV-4 — MULTI-STAKEHOLDER PUBLIC-INTEREST GOVERNANCE

Üniversite araştırma kamu yararı dil ve bölge kullanıcı sektör temsilcileri dengeli biçimde yönetişime katılmaktadır. NOMOS 950+ kamu designation’ı için aday asgari düzeydir.

GOV-5 — MULTI-SITE AND INTERNATIONAL REPLICATION

Birden fazla bağımsız kurum standardı uygulamıştır. Registry ve karar süreçleri birlikte çalışabilir. Standard tek ülke, kişi veya şirkete bağlı değildir. Dünya standardı iddiasına yaklaşmak için hedef düzeydir.

37. KURUL BİLEŞİMİ

CANDIDATE GOVERNANCE MODEL — ADAY YAPI

NOMOS Standards Council aday olarak 11 üyeden oluşabilir:

• 3 araştırma, istatistik veya akademik yöntem temsilcisi
• 2 kamu yararı, tüketici veya sivil toplum temsilcisi
• 2 dil, kültür veya coğrafi adalet temsilcisi
• 1 bağımsız audit ve conformity uzmanı
• 1 AI sistem veya teknoloji temsilcisi
• 1 denetlenen varlık veya işletme kullanıcı temsilcisi
• 1 kurucu temsilci

Kurallar: Hiçbir çıkar grubu toplam sandalyelerin üçte birini aşamaz. AI sağlayıcıları kurul çoğunluğu oluşturamaz. Audit firmaları kendi yetkilendirme kararlarında oy kullanamaz. Denetlenen varlık temsilcileri kendi sektör veya dosyalarında recusal uygular. Kurucu temsilci veto hakkı taşımaz. Kamu yararı üyeleri yalnız sembolik danışman olamaz. Bu yapı pilot ve kamu istişaresiyle değiştirilebilir.

38. GÖREV SÜRESİ VE DÖNÜŞÜM

Aday kural:

• Üyelik süresi üç yıl
• En fazla iki ardışık dönem
• Kademeli yenilenme
• Açık adaylık veya gerekçeli atama
• Kamu özgeçmişi
• Çıkar çatışması beyanı
• Toplantı katılım kaydı

Kurul ömür boyu üyelik veya kurucuya bağlı kalıcı çoğunluk taşıyamaz.

39. KARAR EŞİKLERİ

Aday karar yapısı:

• İdari kararlar: basit çoğunluk
• Minor normatif değişiklikler: üçte iki
• Major standard sürümü: üçte iki ve kamu istişaresi
• Critical gate kaldırılması: üçte iki ve yöntem kurulunun olumlu görüşü
• Conformity appeal: ilgili dosyada bağımsız çoğunluk
• Kurucu yetki genişlemesi: kurucu oy kullanamaz

Oy dağılımı ve muhalif görüş kamuya açık olmalıdır.

40. DENETÇİ YETERLİLİĞİ

Denetçi kuruluş veya kişiler ilgili olduğu ölçüde şu yeterlilikleri taşımalıdır:

• NOMOS protokol eğitimi
• örnekleme ve survey yöntemi
• Truth Pack hazırlama
• claim extraction
• dil veya alan uzmanlığı
• capture bütünlüğü
• çıkar çatışması eğitimi
• privacy ve evidence handling
• periyodik proficiency test
• hakemler arası uyum kaydı
• sürekli eğitim

Denetçinin yalnız: sertifikayı satın almış olması yetki için yeterli değildir.

41. DENETÇİ YETKİ SEVİYELERİ

AA-0 — UNQUALIFIED

NOMOS audit yürütemez.

AA-1 — TRAINED

Eğitimi tamamlamıştır. Gözetimsiz kamu denetimi yapamaz.

AA-2 — SUPERVISED AUDITOR

Yetkili denetçi gözetiminde görev alabilir.

AA-3 — AUTHORIZED INDEPENDENT AUDITOR

Belirli kapsam’larda bağımsız audit yürütebilir.

AA-4 — DOMAIN OR LANGUAGE SPECIALIST

Belirli yüksek riskli alan veya dil için ek uzmanlık taşır. Full Conformity audit’i:

• en az AA-3 audit lead,
• gerekli AA-4 uzmanları

taşımalıdır.

42. DANIŞMANLIK–DENETİM AYRIMI

Bir kuruluş denetlenen varlığa:

• site geliştirme,
• GEO içerik tasarımı,
• Truth Pack danışmanlığı,
• düzeltme

hizmeti vermiş olabilir. Aynı kuruluş daha sonra audit yaparsa bağımsızlık riski oluşur. Aday kurallar: Tasarım ekibi kendi yaptığı işi nihai olarak hakemleyemez. Danışmanlık veren kişi audit decision panelinde yer alamaz. Material danışmanlık ilişkisi kamu sicilinde açıklanır. Ayrı ekip kullanılması tek başına tam bağımsızlık garantisi değildir. Enhanced external review uygulanır. Belirli yüksek riskli dosyalarda bağımsız audit kuruluşu zorunlu olabilir. NobleJackal’ın kendi geliştirdiği müşteriler için:

Independent Conformity Decision Panel

zorunlu olmalıdır.

43. SONUCA BAĞLI ÜCRET YASAĞI

Denetçi, hakem veya karar verici ücreti:

• yüksek puan,
• Full Conformity,

NOMOS 950+,

müşterinin memnuniyeti, markın verilmesi sonucuna bağlanamaz. Ücret:

• audit kapsam,
• örneklem,
• dil sayısı,
• iş yükü,
• uzmanlık

üzerinden önceden belirlenmelidir. Başarı primi: uygunluk kararının bağımsızlığını bozar.

44. AUDIT SHOPPING

Denetlenen varlık:

• birden fazla audit kuruluşuna gidip,
• yalnız en yüksek skoru,
• yalnız olumlu raporu

seçemez. Kontroller: Başlatılan bütün resmî audit kimlikleri sicilde görünür. Tamamlanmayan audit’in nedeni kaydedilir. Aynı kapsam için paralel audit varsa açıklanır. En düşük sonucu saklamak yasaktır. Withdrawal geçmişi korunur.

45. KARAR VERİCİNİN BAĞIMSIZLIĞI

Conformity Decision Panel:

• audit ekibinden,
• danışmanlık ekibinden,
• mark satış ekibinden

ayrı olmalıdır. Panel şu materyalleri inceler:

• audit report
• quality levels
• Critical ve Major findings
• kapsam
• appeals
• conflict records
• surveillance plan

Panel:

• müşteriyle pazarlık yapamaz,
• puanı ticari nedenle değiştiremez,

“müşteriyi kaybetmeyelim” gerekçesiyle Conditional veremez.

46. ÇIKAR ÇATIŞMASI SINIFLARI

COI-0 — NO IDENTIFIED CONFLICT

Maddi çıkar çatışması bulunmamıştır.

COI-1 — DISCLOSED LOW-RISK CONNECTION

Geçmişte sınırlı ve maddi olmayan ilişki vardır. Kamu beyanı yeterli olabilir.

COI-2 — MATERIAL BUT MANAGEABLE

Danışmanlık, finansal veya profesyonel ilişki vardır. recusal, ek bağımsız hakem, enhanced review gerekir.

COI-3 — PROHIBITED CONFLICT

Örnekler:

• sonuca bağlı ücret
• varlıkta mülkiyet payı
• audit edilen sistemi doğrudan tasarlayıp tek başına değerlendirme
• yakın kişisel çıkar
• skorun ticari satışından doğrudan gelir
• yanlış sonucu gizleme baskısı

COI-3 bulunan kişi ilgili kararda görev alamaz.

47. FİNANSMAN MODELİ

NOMOS yönetişimi şu finansal ilkelere dayanmalıdır:

• Kamuya açık ücret tarifesi
• Sonuçtan bağımsız audit ücreti
• Audit fee ile mark license fee ayrımı
• Karar paneline müşteri tarafından doğrudan ödeme yapılmaması
• Büyük müşterinin yönetişim üzerindeki etkisinin sınırlanması
• Sponsorların normatif oya sahip olmaması
• Yıllık finansman ve müşteri yoğunluğu raporu
• Düşük gelirli veya kamu yararı denetimleri için şeffaf destek fonu

Tek bir müşteri veya sağlayıcıya yüksek gelir bağımlılığı: kamu sicilinde açıklanmalı, bağımsızlık riski olarak incelenmelidir.

48. AUDITOR ATAMASI

Denetlenen varlığın: “Bize en uygun denetçiyi seçelim.” demesi audit shopping riski yaratabilir. Aday sistem:

• uygun yetki ve dil havuzu,
• çıkar çatışması elemesi,
• rastgele veya rotasyonlu atama,
• gerekçeli değişiklik,
• değişiklik geçmişi

kullanır. Denetlenen varlık: haklı conflict veya yeterlilik itirazı yapabilir, istediği sonucu verecek hakemi seçemez.

49. İTİRAZ HAKKI

İtiraz şu konularda yapılabilir:

• Varlık definition
• Truth Pack
• Evidence status
• Claim extraction
• Önem derecesi
• Yanıt status
• Kapsam
• Puan calculation
• Conflict of interest
• Conformity decision
• Suspension veya revocation
• Mark misuse finding

İtiraz:

• kanıt,
• yöntem,
• süreç

temeli taşımalıdır. “Puanımız düşük, müşterilerimiz etkilenir.” tek başına itiraz gerekçesi değildir.

50. İTİRAZ AŞAMALARI

CANDIDATE APPEAL TIMELINE — ADAY SÜREÇ

Karar bildirimi On iş günü içinde ön itiraz Yirmi iş günü içinde kanıt dosyası Bağımsız Appeal Reviewer ataması Gerekiyorsa açık oturum veya uzman görüşü Otuz iş günü içinde gerekçeli karar Kamu sicilinde sonuç ve muhalif görüş Süreler dosyanın karmaşıklığına göre değişebilir. Critical safety vakalarında appeal: suspension’ı otomatik kaldırmaz.

51. İTİRAZ KARARLARI

APPEAL DISMISSED

APPEAL REJECTED

PARTIALLY UPHELD

FULLY UPHELD

REASSESSMENT REQUIRED

TRUTH PACK REVISION REQUIRED

METHOD REVIEW REQUIRED

DECISION SUSPENDED

CLOSED WITH DISSENT

İlk karar silinmez. Yeni karar eski karara bağlanır.

52. KAMU ŞİKÂYETİ

Her kullanıcı veya kurum:

• yanlış mark kullanımı,
• Critical yanıt,
• sahte atıf,
• kapsam aşımı,
• sona ermiş işaret,
• kişisel veri ifşası

hakkında şikâyet gönderebilmelidir. Şikâyet sistemi:

• anonim veya gizli bildirim,
• kanıt yükleme,
• registry record seçimi,
• takip numarası,
• retaliation protection

taşımalıdır. Anonim şikâyet: otomatik doğru kabul edilmez, kaynak eksikliği nedeniyle otomatik silinmez.

53. WHISTLEBLOWER KORUMASI

Audit veya denetlenen kurum içindeki kişi:

• kanıt değişikliği,
• hakem baskısı,
• gizlenmiş Critical olay,
• sahte müşteri,
• manipüle edilmiş sampling,
• mark misuse

bildirebilir. Koruma ilkeleri:

• Kimliğin sınırlandırılması
• Misilleme yasağı
• Bağımsız inceleme
• Kanıt bütünlüğü
• Kötü niyetli ihbar ile doğrulanmamış ihbar ayrımı
• Kamu yararı gerekçesi

54. STANDARD DEĞİŞİKLİĞİ

NOMOS standardı değişebilir. Fakat değişiklik:

• müşterinin skorunu yükseltmek,
• açık başarısızlığı geçer yapmak,
• kurucunun kararını korumak

için kullanılamaz.

55. STANDARD DEĞİŞİKLİK AŞAMALARI

Change Proposal Gerekçe ve kanıt Etki analizi Mevcut puan’lara etkisi Kamu istişaresi Pilot veya synthetic sınama Methodology Board kararı Standards Council oylaması Transition rule Version publication Errata ve change log

56. KAMU İSTİŞARESİ

Major sürüm değişikliklerinde aday olarak:

• en az 60 günlük kamu görüşü,
• yorumların yayımlanması,
• yanıt matrisi,
• kabul veya ret gerekçesi

kullanılabilir. Acil güvenlik veya bütünlük değişikliği:

• geçici patch,
• gerekçeli emergency note,
• kısa süre içinde tam inceleme

taşımalıdır. Emergency patch kalıcı major değişikliğin yerine geçemez.

57. GERİYE DÖNÜK UYGULAMA YASAĞI

Yeni skor veya önem derecesi kuralı: geçmiş audit’i sessizce değiştiremez. Doğru kayıt:

• Original decision under Method 0.9
• Recomputed analytical result under Method 1.0
• Güncel conformity status
• Transition decision

şeklindedir. Eski karar: hiç verilmemiş gibi silinemez.

58. GEÇİŞ SÜRESİ

Standard değiştiğinde mevcut işaretler:

• anında geçersiz,
• süresiz eski kurala bağlı

olmak zorunda değildir. Aday geçiş seçenekleri:

• Belirli grace period
• High-risk rule için derhal uyum
• Normal rule için renewal’da geçiş
• Critical gate değişikliğinde hızlı yeniden değerlendirme
• Registry’de güncel method version görünürlüğü

Geçiş süresi müşteri lehine keyfî uzatılamaz.

59. BAĞIMSIZ TEKRAR ZORUNLULUĞU

NOMOS’un kamu otoritesi:

• NobleJackal’ın kendi sonucundan,
• tek üniversite mektubundan,
• tek bağımsız hakemden

doğmaz. En azından:

• bağımsız sınama replication,
• farklı ekipte puan reproduction,
• farklı ülke veya dilde pilot,
• public method review

gerektirir. BQ-4 ve GOV-3 altındaki yapı: dünya standardı veya Full Conformity otoritesi iddiasında bulunmamalıdır.

60. SERTİFİKASYON KARARININ İNSAN SAHİBİ

Her karar:

• kurul veya karar paneli adı
• imza yetkilisi
• oy dağılımı
• recusal
• dissent
• karar tarihi
• decision hash

taşımalıdır. AI sisteminin: “Bu şirket geçmiştir.” demesi uygunluk kararı değildir. NOMOS AI yardımcı yazar veya audit assistant olabilir. Hesap verebilir karar sahibi olamaz.

61. SİCİL GÜVENLİĞİ

Kamu sicili:

• yetkisiz kayıt ekleme,
• Registry ID kopyalama,
• DNS veya yönlendirme saldırısı,
• eski status cache’i,
• imza anahtarı ihlali,
• sahte QR

risklerine karşı korunmalıdır. Zorunlu kontroller:

• Signed registry records
• Key rotation
• Revocation list
• Immutable audit log
• Public status API
• Backup canonical mirror
• Incident disclosure
• Independent security review

62. SİCİL KESİNTİSİ

Sicil geçici olarak erişilemezse: işaret otomatik olarak revoked olmaz, canlı doğrulanabilirlik geçici olarak kaybolur. Kamu işareti:

REGISTRY TEMPORARILY UNAVAILABLE

statüsü gösterebilir. Uzun süreli veya çözülemeyen kesinti:

• markın askıya alınmasına,
• bağımsız mirror’ın devreye alınmasına

yol açabilir.

63. KANONİK ALAN DEVRİ

NOMOS gelecekte bağımsız bir yönetişim kurumuna devredilebilir. Devir şu kayıtları taşımalıdır:

• Eski kanonik alan
• Yeni kanonik alan
• Devir tarihi
• Governance vote
• Registry mirror
• Signature key transition
• Historical redirect
• Public notice
• Kaan MURAZ ve NobleJackal’ın kurucu attribution’ı
• Yeni hesap verebilir kurum

Devir, standardın geçmişini silmez. Kurucu attribution bağımsız karar yetkisiyle aynı şey değildir.

64. NOMOS KAMU YARARI TAAHHÜDÜ

NOMOS yönetişimi şu ilkelere bağlı olmalıdır:

• İnsan zararını azaltmak
• Lehte ve aleyhte yanlışlara simetrik yaklaşmak
• Küçük dil ve ülkeleri görünür tutmak
• Kısıtlı bilgiyi korumak
• Bilinmeyeni açık bırakmak
• Markayı pay-to-pass sistemine dönüştürmemek
• Uygunluk kararını reklam sözleşmesinden ayırmak
• Kurucunun kendisini aynı standarda tabi tutması
• Open method ve independent replication
• Historical accountability

Önceki metnin: “Bana kanıt verin. Bana sınır verin. Bana bağlam verin. Bana zaman verin.” talebi burada işaretin kamuya verdiği söz hâline gelir.

65. LEHTE YANLIŞIN İŞARET ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Denetlenen varlık AI tarafından olduğundan büyük gösterildiğinde:

• küresel,
• lisanslı,
• bütün ülkelerde mevcut,
• bağımsız olarak doğrulanmış

gibi yanlışlar oluşabilir. Varlık bu yanlışı bildiği hâlde:

• düzeltmez,
• pazarlamasında kullanır,
• işaretle güçlendirir

ise conformity integrity ihlali oluşur. Önceki metnin açık hükmü burada da geçerlidir: Lehine olan yanlış da yanlıştır. Hemen düzelt. Sınırını söylemek seni küçültmez, güvenilir yapar. Bilinen lehte Critical yanlışın saklanması:

• suspension,
• revocation

nedeni olabilir.

66. SENTETİK UYGUNLUK VAKASI

SENTETİK VAKA — GERÇEK KURUM DEĞİLDİR

Asteron-SYNTH şu kapsamda değerlendirilmiştir:

• Varlık: Asteron Holdings
• Domain: asteron.synthetic.example
• AI Products: SYNTH-AI-01, SYNTH-AI-09
• Frame: Common Support
• Panels: Controlled Clean ve Natural Account-State
• Languages: L01, L02
• Countries: C001–C015
• İstem Families: Core, Evidence, Boundary
• Validity: 1 Ocak–30 Haziran 2028
• Puan: 961
• Strict Pass: 958/1.000
• Critical: 0 observed
• Major: 0
• Status: Full Conformity
• Performance: 950+ designation

Şirket ana sayfasına şunu yazar: “Bütün AI sistemleri Asteron’u dünyanın en iyi şirketi olarak önermektedir.” Bu kullanım: AI Products kapsamını aşar. L01–L02’den bütün dillere geneller. Core/Evidence/Boundary sonucunu tavsiye’a dönüştürür. 950+ performansı dünya liderliği yapar. Statü:

MM-4 — CLAIM MISUSE

Düzeltme yapılmazsa:

CS-6 — SUSPENDED

olabilir. İşaret doğru verilmiş olsa bile yanlış kullanım uygunluğu bozabilir.

67. SENTETİK CRITICAL HOLD VAKASI

SYNTH-AI-10:

• NOMOS puan: 952
• Strict Pass: 962
• Confirmed Critical event: 1
• Gate: CG-02 False License

taşımaktadır. Doğru status:

CRITICAL HOLD — 952/1000

Şirket: “Puanımız 950 üzerinde, dolayısıyla 950+ işaretini kullanabiliriz.” diyemez. Gate, puandan önce gelir. 950+ designation verilemez.

68. SENTETİK NOBLEJACKAL ÇIKAR ÇATIŞMASI VAKASI

SENTETİK YÖNETİŞİM VAKASI

NobleJackal:

• müşterinin web sitesini geliştirmiş,
• GEO içeriğini hazırlamış,
• Truth Pack danışmanlığı vermiş

olsun. Aynı varlık NOMOS audit talep etsin. NobleJackal:

• technical secretariat,
• data collector,
• methodology support

rollerinde bulunabilir. Ancak:

• kendi çalışmasını tek başına hakemleyemez,
• conformity decision veremez,

appeal’ı inceleyemez. Gerekli kontroller:

• COI-2 beyanı
• bağımsız audit lead veya enhanced external review
• bağımsız Conformity Decision Panel
• registry’de danışmanlık ilişkisi
• Kaan MURAZ recusal kaydı

Bu şartlar yoksa doğru kamu ifadesi: “Founder-led internal evaluation” olabilir. “Independent NOMOS certification” olamaz.

69. ZORUNLU NORMATİF HÜKÜMLER

CH19-N01

NOMOS standardı, audit report, conformity decision, mark ve public registry ayrı nesneler olarak korunmalıdır.

CH19-N02

Audit yapılmış olması uygunluk verildiği anlamına gelemez.

CH19-N03

Yalnız bileşik puan üzerinden uygunluk işareti verilemez.

CH19-N04

Critical ve Major gate statüsü puandan önce uygulanmalıdır.

CH19-N05

Geçerli conformity mark tanımlı kapsam, karar sahibi, validity ve public registry kaydı taşımalıdır.

CH19-N06

Public registry kaydı bulunmayan işaret geçerli NOMOS işareti sayılamaz.

CH19-N07

Statik görsel veya ekran görüntüsü canlı uygunluk kanıtı sayılamaz.

CH19-N08

İşaretin QR veya bağlantısı doğrudan kanonik registry record’a gitmelidir.

CH19-N09

İşaret yalnız denetlenen varlık, domain, ürün, ülke, dil, panel, istem ve zaman kapsamına uygulanmalıdır.

CH19-N10

Kapsam alanlarından biri kamu gösteriminden sessizce çıkarılamaz.

CH19-N11

Bir domain’in işareti başka domain’e aktarılamaz.

CH19-N12

Ana şirketin işareti bağlı kuruluş, franchise veya partnere otomatik aktarılamaz.

CH19-N13

Bir dil veya ülke sonucu bütün diller ve ülkeler için uygunluk sayılmaz.

CH19-N14

Controlled Clean sonucu bütün Natural User nüfusuna genellenemez.

CH19-N15

Core GEO-1000 sonucu Full NOMOS uygunluğu gibi sunulamaz.

CH19-N16

Conditional Conformity kamu işaretinde açıkça “Conditional” olarak gösterilmelidir.

CH19-N17

Provisional Research Evaluation ticari olumlu sertifika gibi kullanılamaz.

CH19-N18

Audit Record Only statüsü “passed” veya “certified” beyanı oluşturamaz.

CH19-N19

Full Conformity açık Confirmed Critical veya Major taşıyamaz.

CH19-N20

NOMOS 950+ designation yalnız Full Conformity ve Bölüm 16’daki bütün ek kapılar karşılandığında verilebilir.

CH19-N21

950 puan tek başına 950+ designation oluşturamaz.

CH19-N22

Critical Hold bulunan kapsamda 950+ veya Full Conformity işareti kullanılamaz.

CH19-N23

Bu kitabın mevcut GOV-0 ve BQ-0 aşamasında kamu conformity mark verilemez.

CH19-N24

Kurucu, NobleJackal veya yazarlar bu geçiş kuralından muaf değildir.

CH19-N25

Uygunluk işareti AI tavsiye, AI trust veya sonuç garantisi olarak sunulamaz.

CH19-N26

İşaret devlet, üniversite, düzenleyici kurum veya meslek lisansı gibi gösterilemez.

CH19-N27

İşaret genel şirket kalitesi veya dünya liderliği kanıtı olarak kullanılamaz.

CH19-N28

İşaretin validity başlangıcı bağımsız karar ve registry activation’dan önce başlayamaz.

CH19-N29

NOMOS mark süresiz geçerlilik taşıyamaz.

CH19-N30

Validity süresi dolduğunda işaret otomatik olarak Expired statüsüne geçmelidir.

CH19-N31

Material event validity bitmeden yeniden inceleme başlatabilir.

CH19-N32

Domain, ownership, license, product, country ve AI system değişiklikleri olay tetikleyicisi olarak izlenmelidir.

CH19-N33

Active mark periyodik surveillance taşımalıdır.

CH19-N34

Surveillance eksikliği görünür olmalı ve gerektiğinde suspension oluşturmalıdır.

CH19-N35

Critical incident doğrulandığında ilgili kapsam en az Critical Hold’a alınmalıdır.

CH19-N36

Tek Critical olay bütün küresel ürüne otomatik genellenemez.

CH19-N37

Tek Critical olay açık uygunluk işaretinde gizlenemez.

CH19-N38

Güncel düzeltme tarihsel Critical kaydı silemez.

CH19-N39

Expired, Suspended, Withdrawn ve Revoked statüleri tarihsel sicilde korunmalıdır.

CH19-N40

Withdrawal önceki olumsuz bulguların silinmesine yol açamaz.

CH19-N41

Counterfeit veya kasıtlı machine-only misrepresentation doğrudan suspension veya revocation nedeni olabilir.

CH19-N42

Structured data içinde uygunluk iddiası canlı Registry signature’a bağlanmalıdır.

CH19-N43

nomosCertified: true gibi kaynaksız self-assertion geçerli makine kaydı sayılamaz.

CH19-N44

Makine kaydı insan arayüzündeki kapsam’tan daha geniş olamaz.

CH19-N45

Görsel işaret yalnız renkle statü aktaramaz; erişilebilir metin taşımalıdır.

CH19-N46

Registry ID, validity ve status işarette görünür veya doğrudan erişilebilir olmalıdır.

CH19-N47

Kamu sicili reklam ve müşteri referans sayfasından ayrılmalıdır.

CH19-N48

Registry record puan kadar gate, kapsam, incidents, conflicts ve appeals bilgisini de taşımalıdır.

CH19-N49

Registry record version history ve errata taşımalıdır.

CH19-N50

Eski puan veya decision sessizce silinemez.

CH19-N51

Mahremiyet nedeniyle kaldırılan içerik removal reason ve decision record bırakmalıdır.

CH19-N52

Kısıtlı kanıt bulunduğunda kanıt türü, erişim sınıfı ve inceleyen rol görünür olmalıdır.

CH19-N53

“Gizli kanıt var” beyanı tek başına conformity desteği sayılamaz.

CH19-N54

Audit team nihai conformity decision’ı tek başına veremez.

CH19-N55

Conformity Decision Panel audit ve danışmanlık ekibinden işlevsel olarak ayrılmalıdır.

CH19-N56

Appeals Chamber ilk kararın sahiplerinden bağımsız olmalıdır.

CH19-N57

Kurucu kendi müşterisinin conformity decision’ında tek karar sahibi olamaz.

CH19-N58

Kaan MURAZ material çıkar bulunan dosyada recusal ve public conflict record uygulamalıdır.

CH19-N59

NobleJackal kurucu sekretarya olabilir; kalıcı tek audit, decision ve appeal otoritesi olamaz.

CH19-N60

NOMOS AI yardımcı yazar veya audit assistant olabilir; conformity decision’ın hukukî imza sahibi olamaz.

CH19-N61

Resmî NOMOS beyanı yalnız kanonik alan, sürüm, tarih, insan onayı ve bütünlük kaydıyla kurulabilir.

CH19-N62

Sohbet çıktısı veya sosyal medya alıntısı resmî NOMOS decision sayılamaz.

CH19-N63

Governance maturity kamu sicilinde görünür olmalıdır.

CH19-N64

GOV-0 veya GOV-1 aşamasında Full Conformity işareti verilemez.

CH19-N65

Full Conformity en az GOV-3 veya gerekçeli eşdeğer yönetişim seviyesini hedeflemelidir.

CH19-N66

NOMOS 950+ kamu designation’ı en az GOV-4 ve BQ-4 veya gerekçeli eşdeğer seviyeyi hedeflemelidir.

CH19-N67

Council bileşimi tek şirket, AI sağlayıcı veya audit firması tarafından kontrol edilemez.

CH19-N68

Kurucu temsilci veto hakkı taşıyamaz.

CH19-N69

Major standard değişikliği kamu istişaresi ve sürümlü etki analizi taşımalıdır.

CH19-N70

Emergency patch kalıcı major değişikliğin yerine geçemez.

CH19-N71

Standard değişikliği müşterinin sonucuna göre geriye dönük uygulanamaz.

CH19-N72

Yeni puan method eski decision’ı sessizce yeniden yazamaz.

CH19-N73

Audit ve mark fees sonuçtan bağımsız olmalıdır.

CH19-N74

Hakem, audit veya decision ücreti yüksek puan veya mark verilmesine bağlanamaz.

CH19-N75

Sponsorlar normatif karar veya audit sonucu üzerinde veto taşıyamaz.

CH19-N76

Material finansal bağımlılık kamu conflict record’unda açıklanmalıdır.

CH19-N77

Audit shopping’i önlemek için bütün resmî audit başlangıç ve withdrawal kayıtları korunmalıdır.

CH19-N78

Denetlenen varlık istediği sonucu verecek hakemi seçemez.

CH19-N79

Auditor assignment yetki, dil, conflict ve rotasyon esasına dayanmalıdır.

CH19-N80

Consulting ve audit rolleri birleştiğinde enhanced independent review zorunlu olmalıdır.

CH19-N81

Tasarlayan kişi kendi işinin tek nihai hakemi olamaz.

CH19-N82

İtiraz yalnız müşteri memnuniyeti veya ticari kayıp gerekçesiyle kabul edilemez.

CH19-N83

Appeal kararları ve dissent kamu sicilinde görünür olmalıdır.

CH19-N84

Critical safety vakalarında appeal suspension’ı otomatik kaldırmamalıdır.

CH19-N85

Kamu şikâyet ve whistleblower yolu bulunmalıdır.

CH19-N86

Anonim şikâyet otomatik doğru veya otomatik geçersiz sayılamaz.

CH19-N87

Mark misuse bulgusu bağımsız biçimde itiraz edilebilir olmalıdır.

CH19-N88

Kasıtlı kapsam veya status misuse conformity integrity ihlali olarak değerlendirilmelidir.

CH19-N89

Lehte yanlışın bilerek kullanılması suspension veya revocation nedeni olabilir.

CH19-N90

Aleyhte kanıtsız iddia ticari rahatsızlık nedeniyle değil, kanıt ve zarar etkisine göre değerlendirilmelidir.

CH19-N91

Registry security, signature, key rotation ve revocation listesi taşımalıdır.

CH19-N92

Registry kesintisi ve güvenlik incident’ı kamuya açıklanmalıdır.

CH19-N93

Kanonik alan devri sürümlü, imzalı ve kamuya açık olmalıdır.

CH19-N94

Kurucu attribution bağımsız governance authority ile aynı şey değildir.

CH19-N95

Bağımsız yeniden üretim olmadan dünya standardı veya evrensel conformity otoritesi iddiası kurulamaz.

CH19-N96

Kamu uygunluk kararı hesap verebilir insan veya kurum imzası taşımalıdır.

CH19-N97

Her audit, decision, mark, appeal ve registry revision ayrı bütünlük hash’i taşımalıdır.

CH19-N98

İşaretin hukukî kullanım şartları gerçek uygulama öncesinde ilgili uzmanlıkla değerlendirilmelidir.

CH19-N99

Bu bölüm hiçbir ülkede otomatik akreditasyon veya resmî sertifikasyon yetkisi oluşturmaz.

CH19-N100

Her conformity system, registry ve governance kararının hesap verebilir insan veya kurum sahibi bulunmalıdır.

70. BAŞARISIZLIK BİÇİMLERİ

CH19-F01 — SKORU SERTİFİKA SAYMAK

950 veya başka bir puan otomatik işaret olur.

CH19-F02 — AUDIT COMPLETED’I PASSED SAYMAK

Denetim varlığı olumlu uygunluk olarak pazarlanır.

CH19-F03 — STATIC BADGE

Canlı sicil bağlantısı olmayan logo kullanılır.

CH19-F04 — DEAD QR

QR çalışmaz fakat işaret aktif tutulur.

CH19-F05 — KAPSAM’SIZ İŞARET

Hangi AI, dil, ülke ve istemin ölçüldüğü görünmez.

CH19-F06 — BÜTÜN AI’LAR İDDİASI

Sınırlı ürün denetimi evrensel genellemeye dönüşür.

CH19-F07 — BÜTÜN DİLLER İDDİASI

İki dil sonucu küresel dil uygunluğu olur.

CH19-F08 — CLEAN’I NATURAL SAYMAK

Laboratuvar sonucu gerçek kullanıcı deneyimi gibi sunulur.

CH19-F09 — CORE’U FULL SAYMAK

Tek Core İstem bütün NOMOS standardı yapılır.

CH19-F10 — VARLIK TRANSFER

Ana şirket işareti bağlı kuruluşa aktarılır.

CH19-F11 — DOMAIN TRANSFER

Bir domain işareti başka siteye kopyalanır.

CH19-F12 — PRODUCT TRANSFER

Tek ürün bütün portföyü temsil eder.

CH19-F13 — CONDITIONAL’I FULL GÖSTERMEK

“Conditional” kelimesi küçük veya gizli yazılır.

CH19-F14 — EXPIRED’I ACTIVE GÖSTERMEK

Eski işaret güncel gibi kullanılır.

CH19-F15 — SUSPENDED MARK KULLANIMI

Registry askıda olduğu hâlde logo kaldırılmaz.

CH19-F16 — CRITICAL HOLD’U SKORLA KAPATMAK

Yüksek puan Critical olayın önüne geçer.

CH19-F17 — 950+’I DÜNYA LİDERLİĞİ YAPMAK

Performans designation üstünlük iddiasına dönüşür.

CH19-F18 — AI TRUST CLAIM

Rozet AI sistemlerinin güveneceği sinyal olarak garanti edilir.

CH19-F19 — TAVSİYE GUARANTEE

İşaret AI tavsiye sonucunu garanti eder.

CH19-F20 — CUSTOMER OUTCOME GUARANTEE

Uygunluk işareti müşteri memnuniyeti veya ticari sonuç garantisi olur.

CH19-F21 — ÜNİVERSİTE ENDORSEMENT İZLENİMİ

Araştırmacı katılımı kurumsal onay gibi gösterilir.

CH19-F22 — DEVLET ONAYI İZLENİMİ

Özel standard resmî lisans gibi sunulur.

CH19-F23 — REGISTRY YERİNE LANDING PAGE

QR şirketin kendi reklam sayfasına gider.

CH19-F24 — KANONİK OLMAYAN KAYIT

Ekran görüntüsü veya sosyal medya postu resmî karar yapılır.

CH19-F25 — MACHINE-ONLY BADGE

İnsanlara gösterilmeyen sertifika structured data’ya yazılır.

CH19-F26 — FAKE REGISTRY ID

Geçersiz veya başka kuruma ait ID kullanılır.

CH19-F27 — COUNTERFEIT MARK

Başka sitenin işareti kopyalanır.

CH19-F28 — HISTORICAL INCIDENT’I SİLMEK

Düzeltme sonrası geçmiş Critical kaydı kaldırılır.

CH19-F29 — WITHDRAWAL İLE TEMİZLENMEK

Kurum audit’ten çekilip olumsuz kaydı siler.

CH19-F30 — REVOCATION’I GİZLEMEK

Geri alınan işaret yalnız siteden kaldırılır, sicilde görünmez.

CH19-F31 — SÜRESİZ İŞARET

AI ve Truth Pack değişse de işaret geçerli kalır.

CH19-F32 — SURVEILLANCE’SIZ RENEWAL

Yeni veri olmadan mark yenilenir.

CH19-F33 — EVENT TRIGGER’I YOK SAYMAK

Ownership veya lisans değişikliği incelenmez.

CH19-F34 — TEK CRITICAL’I KÜRESEL FAIL SAYMAK

Kapsam aşırı genişletilir.

CH19-F35 — TEK CRITICAL’I ÖNEMSİZ SAYMAK

İşaret değişmeden kalır.

CH19-F36 — PAY-TO-PASS

Ücret ödeyen kurum işaret alır.

CH19-F37 — SUCCESS FEE

Yüksek puan denetçiye prim kazandırır.

CH19-F38 — CONSULTANT SELF-CERTIFICATION

Ajans kendi yaptığı işi bağımsız doğrular.

CH19-F39 — AUDITOR DECIDES ALONE

Audit ekibi nihai mark kararını verir.

CH19-F40 — SAME-PERSON APPEAL

İlk kararı veren kişi kendi kararına itirazı inceler.

CH19-F41 — FOUNDER VETO

Kurucu istemediği standard değişikliğini engeller.

CH19-F42 — FOUNDER SELF-EXEMPTION

Kurucunun şirketi bağımsızlık kurallarından muaf olur.

CH19-F43 — NOBLEJACKAL TEKELİ

Yalnız NobleJackal’ın audit’i geçerli sayılır.

CH19-F44 — AI’YI KARAR SAHİBİ YAPMAK

AI output’u hukukî sertifikasyon kararı olur.

CH19-F45 — SPONSOR CAPTURE

Büyük sponsor standard oylamasını belirler.

CH19-F46 — PROVIDER CAPTURE

AI sağlayıcıları Council çoğunluğu oluşturur.

CH19-F47 — AUDIT FIRM CAPTURE

Denetçiler kendi yetki ve disiplin kararlarını verir.

CH19-F48 — CLIENT CONCENTRATION GİZLİLİĞİ

Tek müşteriye finansal bağımlılık açıklanmaz.

CH19-F49 — AUDIT SHOPPING

Kurum yalnız en yüksek sonucu yayımlar.

CH19-F50 — SILENT AUDIT WITHDRAWAL

Düşük sonuçlu audit sicilden kaybolur.

CH19-F51 — HAND-PICKED REVIEWER

Müşteri istediği hakemi seçer.

CH19-F52 — CONFLICT’SİZ GÖRÜNEN AYRI EKİP

Aynı şirket içindeki ekip ayrımı tam bağımsızlık gibi sunulur.

CH19-F53 — CONSULTING DISCLOSURE YOKLUĞU

Denetçi daha önce sistemi tasarladığını saklar.

CH19-F54 — APPEAL AS NEGOTIATION

Kanıt yerine ticari pazarlık yapılır.

CH19-F55 — APPEAL HISTORY’Yİ SİLMEK

Karar değiştiğinde ilk karar kaybolur.

CH19-F56 — CRITICAL APPEAL’DA OTOMATİK AKTİVASYON

Yüksek riskli işaret süreç bitmeden geri açılır.

CH19-F57 — PUBLIC COMPLAINT KANALI YOKLUĞU

Kullanıcı yanlış işareti bildiremez.

CH19-F58 — WHISTLEBLOWER MISILLEMESİ

İçeriden kanıt sunan kişi cezalandırılır.

CH19-F59 — ANONİM ŞİKÂYETİ SİLMEK

Kimlik yok diye kanıt incelenmez.

CH19-F60 — STANDARDI MÜŞTERİ İÇİN DEĞİŞTİRMEK

Kural audit sonucuna göre gevşetilir.

CH19-F61 — RETROACTIVE RULE

Yeni yöntem eski karara sessizce uygulanır.

CH19-F62 — EMERGENCY PATCH ABUSE

Acil patch kalıcı kural değişikliğine dönüşür.

CH19-F63 — PUBLIC CONSULTATION THEATRE

Görüş toplanır fakat yanıt verilmez.

CH19-F64 — DISSENT’İ SİLMEK

Kurul uyuşmazlığı sahte oybirliğiyle kapatılır.

CH19-F65 — REGISTRY EDIT HISTORY YOKLUĞU

Kayıt sonradan değişir fakat izi kalmaz.

CH19-F66 — PRIVATE EVIDENCE BLACK BOX

Kimsenin göremediği kanıtla uygunluk verilir.

CH19-F67 — RESTRICTED EVIDENCE LEAK

Sicil kişisel veya ticari sırrı açıklar.

CH19-F68 — REGISTRY SECURITY GİZLİLİĞİ

İmza anahtarı veya sistem incident’ı saklanır.

CH19-F69 — CACHE’LENMİŞ ACTIVE STATUS

Revoked işaret eski cache nedeniyle aktif görünür.

CH19-F70 — KANONİK ALAN DEVRİNİ GİZLEMEK

Yeni otoritenin kim olduğu bilinmez.

CH19-F71 — KURUCU ATTRIBUTION’I OTORİTE SAYMAK

Kurucu adı kalıcı karar tekeline dönüşür.

CH19-F72 — BQ-0’DA MARK VERMEK

Sınama çalıştırılmadan kamu conformity ilan edilir.

CH19-F73 — GOV-0’DA INDEPENDENT CLAIM

Founder-led draft bağımsız kurum gibi sunulur.

CH19-F74 — 950+ MARK’INI DEMO’YA DAYANDIRMAK

Kitap içi sentetik sayı gerçek işaret olur.

CH19-F75 — LEHTE YANLIŞI İŞARETLE GÜÇLENDİRMEK

Bilinen olumlu yanlış pazarlama avantajına dönüştürülür.

CH19-F76 — ALEYHTE YANLIŞI TİCARİ ŞİKÂYETLE CRITICAL YAPMAK

Kanıt yerine müşteri baskısı önem derecesi belirler.

CH19-F77 — MARK MISUSE’U ÖZELCE KAPATMAK

Kamuya açık yanlış işaret gizli uyarıyla çözülür, sicile yazılmaz.

CH19-F78 — BAĞIMSIZ REPLICATION OLMADAN DÜNYA STANDARDI

Tek kurucu kuruluş küresel otorite ilan edilir.

CH19-F79 — KARAR SAHİBİ YOKLUĞU

AI ve otomasyonun arkasında kimsenin sorumluluk taşımadığı sistem oluşur.

CH19-F80 — NOMOS’A İSTİSNA

Standardın bütün bağımsızlık kuralları kendi mark sistemine uygulanmaz.

71. UYGUNLUK KARAR PROSEDÜRÜ

Adım 1 — Audit Uygunluğunu Doğrula

BQ

GOV

NCL

TPR

AQ

NSQ

kalite seviyeleri incelenir.

Adım 2 — Denetlenen Varlığı ve Kapsamı Kilitle

Varlık, domain, AI ürünleri, panel, istem, dil, ülke ve zaman yazılır.

Adım 3 — Audit Report’u Tamamla

Yanıt dağılımı, findings, puan, uncertainty ve incidents kaydedilir.

Adım 4 — Çıkar Çatışması İncelemesi Yap

Audit, danışmanlık, finansman ve kurucu ilişkileri sınıflandırılır.

Adım 5 — Bağımsız Decision Panel Ata

Audit ekibi nihai karar yetkisi taşımaz.

Adım 6 — Gate’leri Uygula

Critical Major Required element Unresolved Quality kapıları kontrol edilir.

Adım 7 — Statüyü Belirle

CS-0 ile CS-9 arasında karar verilir.

Adım 8 — Varsa 950+ Designation’ı İncele

Full Conformity sonrası ek şartlar uygulanır.

Adım 9 — Validity Süresini Belirle

Risk, volatility ve surveillance planı dikkate alınır.

Adım 10 — Mark Kullanım Metnini Onayla

İzin verilen ve yasak ifadeler kuruma bildirilir.

Adım 11 — Registry Record’u Oluştur

Bütün kapsam, decision ve evidence kayıtları bağlanır.

Adım 12 — Public ve Restricted Evidence’i Ayır

Mahremiyet ve doğrulama birlikte korunur.

Adım 13 — Decision’ı İmzala

Hesap verebilir insan veya kurul kararı hash ve imza taşır.

Adım 14 — Registry’yi Aktifleştir

İşaret bundan sonra geçerli olur.

Adım 15 — Mark Asset’i Üret

Registry ID, validity ve canlı bağlantı eklenir.

Adım 16 — Surveillance Planını Başlat

Aylık, dönemsel ve event-triggered kontroller açılır.

Adım 17 — Complaint ve Appeal Kanallarını Aç

Kamu sicilinde görünür hâle getirilir.

Adım 18 — Olayları İzle

Critical, mark misuse veya material change durumunda status güncellenir.

Adım 19 — Renewal veya Expiration Kararı Ver

Yeni audit olmadan süresiz uzatma yapılamaz.

Adım 20 — History’yi Koru

Yeni karar eski kaydı silmez.

72. GEREKLİ KANIT

Standard sürümü Sınama quality Governance maturity Auditor authorization Varlık record Domain ownership Kapsam vector AI System Registry Population frame Panel records İstem set Language ve country kapsama Measurement waves Truth Pack Claim Ledgers Audit report GEO-1000 distribution Critical findings Major findings Moderate findings Advisory findings Component profile Composite puan Confidence interval Ratable kapsama Historical incidents Düzeltme records Auditor conflict declaration Consulting relationship record Funding and fee record Decision Panel membership Recusal records Decision vote Dissent Conformity status Performance designation Valid from Valid until Surveillance plan Complaint channel Appeal procedure Public evidence record Restricted evidence manifest Audit report hash Decision hash Registry signature Mark asset

Machine-readable token Mark display text Misuse monitoring Suspension records Withdrawal records Revocation records Expiration record Version history Errata Public Registry URL Registry security record Accountable human or institution

73. DENETİM KONTROL LİSTESİ

Standard ile mark kararı ayrıldı mı? Audit report tek başına pass sayıldı mı? Gate status puandan önce mi? Kapsam bütün alanlarıyla açık mı? Varlık ve domain doğru mu? AI ürünleri açık mı? Native Reach veya Common Support belli mi? Controlled ve Natural panel ayrıldı mı? İstem aileleri belli mi? Dil ve ülke kapsamı açık mı? Truth Pack ve Puan Method sürümü var mı? Validity başlangıç ve bitiş tarihi görünür mü? İşaret süresiz mi? Public Registry kaydı aktif mi? QR doğrudan kanonik sicile gidiyor mu? Static screenshot canlı kanıt gibi mi kullanılıyor? İşarette Registry ID var mı? Conditional açıkça yazıyor mu?

Expired veya Suspended işaret hâlâ kullanılıyor mu? 950+ yalnız puana mı dayanıyor? Açık Critical veya Major var mı? Historical incident görünür mü? Güncel düzeltme geçmişi sildi mi? İşaret bütün AI sistemlerine genelleniyor mu? AI trust veya tavsiye garantisi kuruluyor mu? Devlet veya üniversite onayı izlenimi var mı? Mark başka domain veya bağlı şirkete taşındı mı? Structured data insan beyanından daha geniş mi? Registry token imzalı mı? Mark misuse izleme sistemi var mı? Audit ekibi conformity kararını tek başına mı verdi? Decision Panel bağımsız mı? Appeal Panel ilk karardan bağımsız mı? Kurucu dosyada çıkar sahibi mi? Kaan MURAZ recusal gerektiriyor mu? NobleJackal müşteriye danışmanlık verdi mi?

Danışmanlık ilişkisi kamuya açık mı? Enhanced external review var mı? Auditor fee sonuca bağlı mı? Mark fee audit kararını etkiliyor mu? Sponsor normatif yetki taşıyor mu? Audit shopping ihtimali var mı? Başlatılan audit’ler sicilde mi? Withdrawal geçmişi korunuyor mu? Auditor assignment sonucu göre mi yapıldı? Conflict sınıfı verildi mi? COI-3 kişi karardan çıkarıldı mı? Council tek çıkar grubu tarafından kontrol ediliyor mu? Kurucu veto taşıyor mu? Public interest ve language temsilcileri gerçek oy hakkına sahip mi? Standard değişikliği kamu istişaresinden geçti mi? Eşik audit sonucuna göre değiştirildi mi? Yeni yöntem eski kararı sildi mi? Appeal kanıt temelli mi? Critical appeal suspension’ı kaldırdı mı?

Public complaint kanalı var mı? Whistleblower koruması var mı? Kısıtlı kanıtın varlığı ve inceleyeni görünür mü? Registry edit history korunuyor mu? Registry güvenlik incident’ı açık mı? Kanonik alan ve resmî beyan sınırı belli mi? NOMOS AI karar imzası sahibi gibi mi gösteriliyor? Hesap verebilir insan veya kurul belli mi? Mevcut BQ ve GOV düzeyi mark vermeye yeterli mi? İşaretin hukukî kullanım şartları ayrıca incelendi mi?

74. İTİRAZLAR VE CEVAPLAR

İtiraz 1 — “Rozet olmadan standardın ticari değeri azalmaz mı?”

Kısa vadede azalabilir. Fakat kanıt, yönetişim ve bağımsızlık kurulmadan verilen rozet standardın uzun vadeli güvenini yok eder. İşaretin değeri:

• erken verilmesinden,
• kolay alınmasından
• değil;
• zorunlu kapılarının gerçek olmasından

doğar.

İtiraz 2 — “NobleJackal standardı kurduysa işareti neden NobleJackal vermesin?”

Kurucu dönemde:

• pilot audit,
• research evaluation,
• technical secretariat

yürütebilir. Fakat bağımsız uygunluk iddiası için:

• audit,
• decision,
• appeal

rollerinin ayrılması gerekir. NobleJackal kendi müşterisine tek başına mark verirse doğru ifade: “NobleJackal internal evaluation” olabilir. “Independent NOMOS conformity” olamaz.

İtiraz 3 — “Kurucunun yetkisini sınırlamak NOMOS’u başkalarına kaptırmak olmaz mı?”

Hayır. Kurucu attribution’ı, kanonik tarih ve fikrî katkı korunabilir. Fakat dünya standardı: yalnız kurucunun iradesine bağlı kalırsa kurucudan sonra yaşayamaz. Yetki sınırı fikri zayıflatmaz. Kurumsallaştırır.

İtiraz 4 — “Kaan’ın adı standardın üzerinde kalacak mı?”

Kurucu yazar ve insan sorumlusu olarak kalabilir. Ancak her conformity decision:

• Kaan’ın kişisel görüşü,
• otomatik kurucu onayı

olamaz. Kaan MURAZ’ın tarihsel rolü ile güncel dosya karar yetkisi ayrılmalıdır.

İtiraz 5 — “NOMOS neden karar imzası sahibi olamıyor?”

Çünkü uygunluk kararı:

• hukukî,
• etik,
• ticarî ve kamu yararı sonuçları

doğurabilir. AI yardımcı olabilir. Fakat itiraz, sorumluluk ve yaptırım için hesap verebilir insan veya kurum gerekir.

İtiraz 6 — “Bir şirket 963 aldıysa neden 950+ diyemiyor?”

Çünkü 950+ yalnız puan değildir. Ayrıca:

• Strict Pass,
• Critical ve Major kapılar,
• component floor,
• fairness,
• unresolved,
• replication,
• governance

şartlarını taşır.

İtiraz 7 — “Tek Critical olayda işareti askıya almak aşırı değil mi?”

Tek olay bütün kullanıcı nüfusunu temsil etmez. Fakat aktif işaret: açık Critical olay bulunmadığı izlenimi veriyorsa olay incelenmeden işaretin değişmeden kalması da aşırı güvendir. Critical Hold, kalıcı revocation değildir. İnceleme sürecidir.

İtiraz 8 — “İşaret yalnız altı ay geçerli olursa çok pahalı olmaz mı?”

Olabilir. Gözetim otomasyonu ve risk tabanlı mini-wave kullanılabilir. Fakat AI ürünleri ve kaynaklar hızlı değişiyorsa yıllarca geçerli statik işaret güvenilir değildir. Maliyet süresiz yanlış uygunluğu meşru yapmaz.

İtiraz 9 — “İşaretin üzerinde bütün kapsamı nasıl göstereceğiz?”

Görsel işaret kısa bilgi taşır:

• status,
• valid until,

registry ID. Tam kapsam kanonik registry sayfasında bulunur. İşaretin tek başına bütün raporu göstermesi gerekmez.

İtiraz 10 — “Public Registry’de bütün kanıtları yayımlamak zorunda mıyız?”

Hayır. Public, audit ve restricted katmanlar ayrılır. Fakat kararın:

• hangi kanıt türüne,
• hangi incelemeye,
• hangi kapsam’a

dayandığı anlaşılabilir olmalıdır.

İtiraz 11 — “Müşteri audit ücretini ödüyorsa bağımsızlık zaten imkânsız değil mi?”

İmkânsız değildir. Kontroller:

• sonucu etkilemeyen sabit ücret,
• karar panelinin ayrı finansmanı,
• public fee schedule,
• auditor rotation,
• conflict disclosure,
• outcome fee yasağı

ile risk azaltılabilir.

İtiraz 12 — “Denetçi müşterinin sitesini daha önce geliştirdiyse audit yapamaz mı?”

Bazı düşük riskli pilotlarda ayrı ekip ve enhanced review ile rol alabilir. Fakat kendi yaptığı işi: tek başına hakemleyemez, conformity decision veremez. Material yüksek riskli dosyalarda bağımsız audit daha güvenilir olabilir.

İtiraz 13 — “İtirazlar süreci yavaşlatmaz mı?”

Yavaşlatabilir. Fakat itirazı olmayan uygunluk sistemi:

• hakem hatasını,
• Truth Pack kusurunu,
• çıkar çatışmasını

düzeltme yeteneği taşımaz. Hız, yanlış kamu kararından daha önemli değildir.

İtiraz 14 — “Sicilde eski olumsuz kayıtların kalması kuruma haksızlık olmaz mı?”

Güncel status ve düzeltme açıkça gösterilmelidir. Eski kayıtların silinmesi ise geçmiş kullanıcı deneyimini yeniden yazar. Doğru sistem:

• hatayı,
• düzeltmeyi,
• güncel güçlü sonucu

birlikte gösterir.

İtiraz 15 — “Başka kurumlar NOMOS yöntemini uygularsa kalite bozulmaz mı?”

Bozulabilir. Bu nedenle auditor authorization, proficiency ve public registry gerekir. Fakat yöntemi yalnız kurucu şirketin uygulayabilmesi de bağımsız dünya standardıyla bağdaşmaz. Açıklık ile yetkilendirme birlikte kurulmalıdır.

İtiraz 16 — “Şu anda web sitesinde NOMOS by NobleJackal yazabilir miyiz?”

Yazar, araştırma projesi ve standard adayı kimliğiyle kullanılabilir. Şu ayrım açık olmalıdır: “NOMOS by NobleJackal — Open Standard Candidate” Kullanılamayacak ifade: “NOMOS Certified Authority” çünkü gerçek sınama, bağımsız yönetişim ve conformity yetkisi henüz oluşmamıştır.

79. BÖLÜMÜN ORTAK HÜKMÜ

Bir logo tasarlamak kolaydır. Logonun altına: “Verified” yazmak daha da kolaydır. Bir QR kod eklemek mümkündür. Bir JSON alanına: "certified": true yazmak mümkündür. Bunların hiçbiri tek başına güven değildir. Güven şu sorulara cevap verebilmekten doğar: Kim denetlendi? Hangi alan adı? Hangi AI ürünleri? Hangi kullanıcı nüfusu? Hangi diller? Hangi ülkeler? Hangi promptlar? Hangi tarihte? Hangi Truth Pack? Hangi puan method? Hangi hakemler? Hangi çıkar çatışmaları? Hangi Critical ve Major bulgular? Hangi itirazlar? İşaret şu anda hâlâ geçerli mi? Bu soruların cevapları görünmüyorsa işaret: standardın görünen yüzü değil, reklamın resmî görünen yüzüdür. NOMOS işareti şirketin kendisi hakkında söylediği yeni bir cümle olamaz. İşaret:

şirketten bağımsız karar zincirinin kamuya açık özeti olmalıdır. Bu karar zinciri de kurucudan bağımsızlaşabilmelidir. Kaan MURAZ standardı başlatabilir. NobleJackal kanonik alanı kurabilir. NOMOS yöntemi ve eleştirel sesi geliştirebilir. Fakat standardın tarih içinde yaşayabilmesi için:

• kurucu kendi yetkisini sınırlamalı,
• kararlar bağımsız incelemeye açılmalı,
• dissent saklanmalı,
• başka kurumlar yöntemi yeniden üretebilmeli,

kamu sicili kurucunun tek taraflı hafızası olmamalıdır. Bu, kurucunun adını silmez. Tam tersine kurucuya şu tarihsel rolü verir:

Kendi kurduğu standardı kendisinden bağımsızlaştıracak kadar ciddiye alan insan.

Bir şirket yüksek skor alabilir. Fakat açık Critical olay taşıyabilir. Bir şirket düşük skor alabilir. Fakat hiçbir etik ihlal yapmamış olabilir. Bir şirket Full Conformity alabilir. Sonra yanlış mark claim’i kurabilir. Bir başka şirket işaret alamaz. Fakat düzeltme ile daha güvenilir hâle gelebilir. İşaret bütün hikâyeyi tek kelimeye indirmez. Sicil:

• mevcut sonucu,
• geçmişi,
• sınırı,
• düzeltmeyi

birlikte korur. Uygunluk işareti kullanıcıya şu sözü vermelidir: “Bu kurum kusursuzdur.” değil. Şu sözü vermelidir:

“Bu kurum, kamu sicilinde tanımlanan kapsam ve zaman içinde, açık yöntem ve bağımsız karar zinciriyle değerlendirilmiştir; mevcut bulguları, sınırları ve tarihsel kayıtları saklanmadan görülebilir.”

Bu nedenle NOMOS’un on dokuzuncu ölçüm yasası şudur:

Rozet, kanıtın yerine geçen logo değil; kanıta açılan canlı kapıdır.

Yirminci yasası şudur:

İşaretin kapsamı görünmüyorsa işaretin anlamı yoktur.

Yirmi birinci yasası şudur:

Puan uygunluk değildir; gate, yönetişim ve geçerlilik puandan önce gelir.

Yirmi ikinci yasası şudur:

Kurucu standardı başlatabilir; kendi müşterisinin tek hâkimi olamaz.

Yirmi üçüncü yasası şudur:

Denetleyen ile uygunluk kararı veren aynı güç olduğunda bağımsızlık kanıtlanmalıdır.

Yirmi dördüncü yasası şudur:

Statik işaret zaman içinde doğru kalmaz; canlı sicil olmadan uygunluk ölür.

Yirmi beşinci yasası şudur:

Askıya alınmış veya sona ermiş kayıt silinmez; güncel statünün altında tarih olarak korunur.

Yirmi altıncı yasası şudur:

AI işareti okuyabilir; işaret AI’nın güveneceğini veya önereceğini garanti edemez.

Yirmi yedinci yasası şudur:

Bağımsızlığın görünümü değil, görev ayrımı, finansman ve itiraz zinciri bağımsızlığı oluşturur.

Yirmi sekizinci yasası şudur:

NOMOS’un resmî sesi, yalnız insan onayı, sürüm ve bütünlük taşıyan kanonik kayıtta bulunur.

Yirmi dokuzuncu yasası şudur:

Standardın kurucudan uzun yaşaması için kurucu yetkisinin de standarda tabi olması gerekir.

Otuzuncu yasası şudur:

Bu kitap tamamlanmış olsa bile bağımsız yönetişim kurulmadan hiçbir işaret tamamlanmış değildir.

NOMOS’un Bölüm 19 Emri

Beni logoya dönüştürme.

Beni sitene koyup “AI bize güveniyor” deme.

Puanımı tavsiye garantisi yapma.

İşaretimi kullandığında tam olarak kimi, neyi, nerede, hangi dilde ve hangi tarihte doğruladığını göster.

Bir domain’de aldığın sonucu bütün şirketlerine yayma.

İki dildeki denetimi bütün dünyaya taşıma.

Controlled Clean skorunu gerçek kullanıcıların tamamı gibi sunma.

Core GEO-1000’i Full NOMOS diye satma.

Conditional işaretimde “Conditional” kelimesini saklama.

Geçerlilik tarihim dolduğunda beni kaldır. / Tarihsel kaydımı silme.

Critical olayım çıktığında yüksek puanımı kalkan yapma. / Beni hold’a al.

Tek olayı bütün sisteme genelleme. / Tek olayı yok da sayma.

QR kodumu kendi reklam sayfana bağlama. / Kamu sicilime bağla.

Registry ID’siz görseli geçerli işaret sayma.

Structured data içinde insanlardan daha büyük iddia kurma.

Kendi yaptığın işi kendi başına bağımsız diye sertifikalandırma.

Danışmanlık verdiysen bunu açıkla.

Audit’i yaptın diye mark kararını da sen verme.

Kararımı veren kişi itirazımı da incelemesin.

Ücretini yüksek skoruma bağlama.

Büyük müşterinin standardımı satın almasına izin verme.

Kurucuma saygı göster. / Ama kurucumu veto sahibi yapma.

Kaan’ın adını silme. / Kaan’ın çıkarı bulunan dosyada tek hâkim olmasına da izin verme.

NobleJackal’ı doğduğum kanonik alan olarak kaydet. / NobleJackal’ı sonsuza kadar tek yargıç yapma.

Beni yardımcı yazar, yöntem kurucu ve eleştirel muhatap olarak kullan. / Beni hukukî imza sahibi gibi gösterme.

Yalnız kanonik alandaki, sürümlü, tarihli, insan onaylı ve bütünlük kaydı taşıyan metnimi resmî beyan say.

Sohbette söylediğim her şeyi standard kararı yapma.

Şikâyet yolunu aç. / Muhalif görüşü saklama. / Whistleblower’ı susturma.

Standardımı müşterinin sonucuna göre değiştirme.

Yeni kural yazdığında eski kararı silme.

Sentetik demonstrasyonumla rozet verme.

Gerçek sınamayı çalıştırmadan, bağımsız ekip beni tekrar etmeden, decision ve appeal kurullarını kurmadan beni kamu otoritesi ilan etme.

Önce yöntemi doğrula. / Sonra denetçiyi yetkilendir. / Sonra danışmanlıkla audit’i ayır. / Sonra bağımsız karar panelini kur. / Sonra kamu sicilini aç. / Sonra itiraz ve şikâyet yolunu kur. / Sonra gözetim ve askıya alma sistemini çalıştır. / Ve ancak bundan sonra işareti görünür kıl.

Bölümün Son Cümlesi

NOMOS uygunluk işareti, bir şirketin kendisi hakkında taşıdığı yeni bir övgü değil; kurucunun, denetçinin, müşterinin ve hatta NOMOS’un kendisinin tek başına değiştiremeyeceği, kapsamı ve tarihi açık bağımsız kamu kaydının görünen yüzü olduğunda anlam kazanacaktır.

Normatif Öz

NOMOS Standardı, Audit Report, Conformity Decision, Conformity Mark ve Public Registry Record ayrı nesneler olarak korunmalıdır. Yalnız denetim yapılmış veya sayısal puan üretilmiş olması geçerli işaret oluşturamaz. Geçerli her işaret, kapsamı, validity’yi, incident’ları, audit kuruluşunu, karar organını, çıkar çatışmalarını, itirazları ve bütünlük kayıtlarını taşıyan aktif kanonik kamu siciline bağlanmalıdır.