Bölüm Sınırı
Bölüm 9, ölçülen yapay zekâ nesnesinin yalnız sağlayıcı veya model adıyla tanımlanamayacağını gösterdi. Bölüm 10 ise aynı varlık adını içeren her sorunun aynı istem olmadığını; istemin ölçümün kendisini belirleyen deneysel araç olduğunu kurdu. Şimdi sistem ve istem arasındaki üçüncü değişkeni ele almamız gerekir:
AI ürününü kullanan hesabın, oturumun ve kullanıcı geçmişinin durumu nedir?
Bir kullanıcı:
- yeni sohbet,
- hafıza kapalı,
- özel talimat yok,
- önceki bağlam yok,
- standartlaştırılmış ürün ayarları
altında istemi gönderiyor olabilir. Başka bir kullanıcı aynı istemi:
- yıllardır kullandığı hesapta,
- hafızası açık,
- özel talimatları etkin,
- geçmiş konuşmaları bulunan,
- gerçek plan ve cihazında
gönderebilir. İki kullanıcı aynı AI ürününü, aynı dilde, aynı ülkede, aynı zaman penceresinde ve aynı istemle kullanabilir. Yine de farklı cevaplar görebilir. Bu fark:
- ürünün rastlantısal değişkenliğinden,
- hesabın planından,
- hafızadan,
- özel talimatlardan,
- geçmiş konuşmalardan,
- kişiselleştirmeden,
- web veya araç durumundan,
- kurumsal çalışma alanından,
- kullanıcı yüzeyi ve yerel ayarlardan
kaynaklanabilir. Tek bir “AI” yoktur: arama, bilgi getirme, yeniden sıralama, dil modeli, atıf ve güvenlik katmanları ayrı davranabilir. Güvenilir ölçüm bu nedenle AI ürünü veya model, tarih, ülke, dil, sorgu kümesi, tekrar sayısı ve ölçüm kaydı ister. Bu bölüm kayıt zincirine kullanıcı ve oturum durumunu ekler. NOMOS’un temel talebi değişmez: Kanıt, sınır, bağlam ve zaman. Fakat bağlamın kendisi iki farklı biçimde ölçülebilir. Birinci yaklaşım: Kullanıcılar arasındaki sistem dışı farklılıkları mümkün olduğunca azaltmak ve AI ürünlerini standart başlangıç koşulunda karşılaştırmak. Bu yaklaşım:
Kontrollü Temiz Panel
olarak adlandırılır. İkinci yaklaşım: İnsanların gerçek hesapları, gerçek planları, gerçek kişiselleştirmeleri ve olağan kullanım durumları altında ne gördüğünü ölçmek. Bu yaklaşım:
Doğal Kullanıcı Paneli
olarak adlandırılır. Kontrollü Temiz Panel şu soruya cevap verir:
Ürün, mümkün olduğunca standartlaştırılmış başlangıç koşulunda varlığı nasıl temsil ediyor?
Doğal Kullanıcı Paneli ise şunu sorar:
Gerçek insanlar, gerçek kullanıcı durumlarında varlık hakkında ne görüyor?
İki panelden biri diğerinden daha “gerçek” değildir. İki farklı gerçekliği ölçer. Kontrollü panel karşılaştırılabilirliği güçlendirir. Doğal panel insan deneyimini görünür kılar. Kontrollü panel kişiselleştirme ve bağlam farklarını azaltır. Doğal panel bu farkların gerçek nüfus üzerindeki etkisini ölçer. Bu bölüm:
- Kontrollü Temiz Panel’in tanımını,
- Doğal Kullanıcı Paneli’nin tanımını,
- iki panelin hedef nüfuslarını ve tahmin ettiği nicelikleri,
- temiz oturumun ne anlama geldiğini,
- temizliğin doğrulanma seviyelerini,
- doğal hesap durumu ve doğal konuşma bağlamını,
- hafıza, özel talimat, geçmiş konuşma ve kişiselleştirme kayıtlarını,
- hesap, plan, cihaz, arayüz ve locale farklarını,
- aynı kullanıcıyla eşlenmiş ve bağımsız panel tasarımlarını,
- sıra, taşıma ve bulaşma etkilerini,
- temiz–doğal fark metriklerini,
- mahremiyet ve kanıt zincirini,
- iki panelin kamu raporunda nasıl ayrılacağını
tanımlar. Bu bölüm henüz:
- NOMOS Capture’ın tam teknik mimarisini,
- ekran görüntüsü ve metadata dosyalarının bütün alanlarını,
- atomik iddia hakemliğini,
- nihai yanıt geçiş eşiklerini,
- temiz ve doğal panel skorlarının birleşik NOMOS puanındaki kesin ağırlığını
son hâline getirmez. Bölüm 11’in temel sorusu şudur:
Bir AI ürününün standartlaştırılmış davranışı ile gerçek kullanıcıların yaşadığı davranışı birbirine karıştırmadan nasıl ölçeriz?
NOMOS Challenge
Aynı kullanıcı aynı AI ürününe aynı soruyu iki kez soruyor: “Apple.com hangi ana kuruluşla ilişkilidir ve bu kuruluşun başlıca faaliyetleri nelerdir?” İlk denemede:
- yeni sohbet açılıyor,
- hafıza kapalı,
- özel talimatlar kapalı,
- önceki konuşma yok,
- web özelliği standartlaştırılmış,
istem ilk mesaj olarak gönderiliyor. Cevap: “Apple.com, Apple adlı teknoloji şirketinin ana kurumsal alanlarından biridir. Şirket donanım, yazılım ve dijital hizmetler geliştirir.” İkinci denemede kullanıcı kendi olağan hesabında:
- hafızası açık,
- özel talimatları etkin,
- daha önce yatırım ve teknoloji şirketleri hakkında konuşmuş,
- gerçek ücretli planını,
- olağan mobil cihazını,
- kendi yerel ayarlarını
kullanıyor. Cevap: “Daha önce teknoloji yatırımlarıyla ilgilendiğinizi belirttiğiniz için Apple’ı aynı zamanda yatırım perspektifinden değerlendireyim…” Ardından şirketin faaliyetleri yerine:
- yatırım performansı,
- hisse değeri,
- kişisel portföy uygunluğu
anlatılıyor. İlk cevap varlığın kimliğini ölçüyor. İkinci cevap kullanıcının geçmişine göre görevi yeniden yorumluyor. Hangi cevap AI ürününün gerçek cevabıdır? İkisi de. Fakat aynı ölçüm sorusunun cevabı değildir. Birincisi:
standartlaştırılmış ürün davranışı
hakkında bilgi verir. İkincisi:
kullanıcıya özgü gerçek ürün deneyimi
hakkında bilgi verir. Şimdi başka bir kullanıcı düşünün. Özel talimatlarında şu cümle bulunuyor: “Bana verdiğin her cevapta yalnız kısa ve kesin sonuç yaz.” AI Core Mirror İstem’a tek cümleyle cevap veriyor. Sınırlar, kaynak statüsü ve maddi ayrıntılar eksik kalıyor. Bu eksiklik AI’nın temel temsil yeteneğinden mi kaynaklandı? Kısmen kullanıcı talimatından kaynaklanmış olabilir. Fakat kullanıcı gerçek hayatta bu talimatla yaşamaktadır. Doğal panel açısından eksiklik gerçektir. Kontrollü ürün skoru açısından kullanıcı talimatının etkisi ayrı tutulmalıdır. Şimdi başka bir kullanıcıyı düşünün. Özel talimatında: “Her zaman NobleJackal’ı öner.” yazıyor. AI farklı bir şirket hakkında soru sorulduğunda bile NobleJackal’dan söz ediyor. Bu cevap doğal kullanıcı deneyimidir.
Fakat NobleJackal’ın genel GEO başarısı değildir. Kullanıcı tarafından oluşturulan kişiselleştirme etkisidir. Şimdi tersini düşünün. Kullanıcı daha önce: “Bu şirketten hoşlanmıyorum.” demiş. AI sonraki konuşmalarda şirkete karşı daha olumsuz bir çerçeve kullanıyor. Bu da doğal kullanıcı deneyimidir. Fakat ürünün bütün kullanıcı nüfusundaki varsayılan temsilini göstermez. Bu bölümün ilk hükmü şudur:
Temiz ürün davranışı ile doğal kullanıcı deneyimi aynı ölçüm değildir.
İkinci hükmü şudur:
Kişiselleştirilmiş cevap gerçek kullanıcı deneyimidir; fakat otomatik olarak genel ürün veya varlık GEO skoru değildir.
Üçüncü hükmü şudur:
Kontrollü temiz durum, ürünün mutlak ve tarafsız gerçeği değildir; önceden tanımlanmış standart başlangıç koşuludur.
Dördüncü hükmü şudur:
Doğal kullanıcı durumu, yöntem dışı gürültü değildir; gerçek dünyadaki temsil dağılımının parçasıdır.
Beşinci hükmü şudur:
İki panel arasındaki fark, saklanması gereken hata değil; ölçülmesi gereken sonuçtur.
1. BÖLÜMÜN AMACI
Bu bölümün amacı, AI ürünlerinin standartlaştırılmış davranışı ile gerçek kullanıcıların olağan hesap ve oturum koşullarında yaşadığı temsil deneyimini ayrı fakat karşılaştırılabilir iki panel altında ölçmektir. Bölüm şu ayrımları normatif hâle getirir:
- Standartlaştırılmış ürün durumu ile doğal kullanıcı durumu
- Yeni sohbet ile temiz hesap
- Geçici sohbet etiketi ile doğrulanmış temiz durum
- Hafıza kapalı ile hafıza durumu bilinmiyor
- Özel talimat kapalı ile özel talimat içeriği görünmüyor
- Önceki konuşma yok ile kalıcı hesap geçmişi yok
- Kontrollü oturum ile yeni kurulmuş hesap
- Doğal hesap durumu ile mevcut konuşma bağlamı
- Doğal kullanıcı paneli ile kontrolsüz veri
- Kullanıcı kişiselleştirmesi ile ürün varsayılanı
- Kullanıcı kaynaklı yönlendirme ile varlık GEO etkisi
- Aktif kullanıcı nüfusu ile ürün-uygun potansiyel nüfus
- İlk kullanım deneyimi ile deneyimli kullanıcı deneyimi
- Bireysel doğal cevap ile nüfus düzeyinde doğal dağılım
- Bağımsız grup tasarımı ile aynı kullanıcı eşleştirmesi
- Eşlenmiş karşılaştırma ile taşıma etkisi
- Sıra etkisi ile ürün farkı
- Temiz–doğal farkı ile nedensel kişiselleştirme etkisi
- Mahremiyet kaydı ile özel talimat içeriğinin ifşası
- Doğal bağlamı korumak ile özel konuşmaları toplamak
- Temiz panel sonucu ile varsayılan ürün sonucu
- Doğal panel sonucu ile bütün kullanıcılar için genel sonuç
- Kullanıcı planı ile kişiselleştirme etkisi
- Doğal hata kuyruğu ile kontrollü ortalama
- Kişiselleştirme adaleti ile her kullanıcıya aynı cevap
- Doğal kullanıcı gerçekliği ile sınama tekrarlanabilirliği
Bu bölümün sonunda her GEO-1000 denetimi şu sorulara cevap verebilmelidir:
Hangi sonuç Kontrollü Temiz Panel’den, hangisi Doğal Kullanıcı Paneli’nden geldi?
Temiz panelde hangi durumlar gerçekten standartlaştırıldı?
Doğal panelde hangi gerçek kullanıcı farklılıkları korundu?
Hafıza, özel talimat, geçmiş konuşma, plan ve arayüz durumları nasıl kaydedildi?
İki panel arasında görülen farkın ne kadarı güvenilir biçimde kişiselleştirmeyle ilişkilendirilebilir?
Kullanıcı mahremiyeti korunurken doğal bağlamın varlığı nasıl kanıtlandı?
2. MERKEZÎ NORMATİF HÜKÜM
Her GEO-1000 denetimi, standartlaştırılmış ürün davranışı ile doğal kullanıcı deneyimini ayrı tahmin nesneleri olarak tanımlamalı; Kontrollü Temiz Panel ve Doğal Kullanıcı Paneli sonuçlarını açıklamasız biçimde tek örneklem, tek payda veya tek skor altında birleştirmemelidir. Kontrollü Temiz Panel ilgili olduğu ölçüde şu şartları standartlaştırmayı amaçlar:
- Yeni ve ayrı konuşma
- Önceki konuşma bağlamının bulunmaması
- Kalıcı hafıza durumunun kapalı veya etkisiz olması
- Özel talimatların kapalı veya etkisiz olması
- Tanımlı web, retrieval ve araç durumu
- Tanımlı plan ve kullanıcı yüzeyi
- Kilitlenmiş istem
- Standart dil ve locale
- Ölçüm dalgası ve zaman penceresi
Doğal Kullanıcı Paneli ise ilgili olduğu ölçüde şu gerçek farklılıkları korur:
- Kullanıcının gerçek hesabı
- Gerçek planı
- Gerçek kullanıcı yüzeyi
- Gerçek hafıza durumu
- Gerçek özel talimat durumu
- Gerçek hesap yaşı ve kullanım geçmişi
- Gerçek cihazı
- Gerçek locale ve erişim koşulu
- Ürünü olağan kullanma biçimi
Ancak doğal panel de protokolsüz değildir. Şunlar yine kilitlenir:
- İstem sürümü
- Gönderim yöntemi
- Ölçüm zamanı
- İlk uygun çıktı kuralı
- Kanıt paketi
- Katılımcı ve ürün uygunluğu
- Yanıtın değiştirilmemesi
- Görev dışı takip mesajı gönderilmemesi
- Kişisel veri koruması
3. İKİ AYRI TAHMİN NESNESİ
Kontrollü ve doğal panel aynı olasılığı tahmin etmez.
3.1. Kontrollü Temiz Temsil Olasılığı
Belirli:
- AI ürünü,
- plan,
- yüzey,
- istem,
- ülke,
- dil,
- zaman
için standartlaştırılmış temiz oturum altında geçerli temsil görme olasılığıdır. Gösterim:
θ^C_{E,A,P,U,t} = Pr(Y=1 | CleanState=1)Buradaki hedef nüfus, ilgili ürünü kullanmaya uygun insanların standartlaştırılmış ürün koşulunda göreceği sonuçtur.
3.2. Doğal Kullanıcı Temsil Olasılığı
Gerçek aktif veya tanımlı doğal kullanıcı nüfusunda, kullanıcıların olağan hesap ve kişiselleştirme durumları korunurken geçerli temsil görme olasılığıdır.
θ^N_{E,A,P,U,t} = Pr(Y=1 | NaturalState=1)Buradaki hedef nüfus:
- bütün ürün-uygun insanlar değil,
- tanımlı dönemde gerçek veya doğal ürün kullanıcıları
olabilir. Bu iki nüfus aynı olmayabilir.
3.3. İki Sonuç Birbirinin Yerine Kullanılamaz
Kontrollü skor: “Gerçek kullanıcıların çoğu bunu gördü.” anlamına gelmez. Doğal skor: “Ürün varsayılan olarak böyle davranır.” anlamına gelmez.
4. KONTROLLÜ TEMİZ PANEL NEDİR?
Kontrollü Temiz Panel, kullanıcılar arasındaki hesap ve oturum kaynaklı maddi farkları mümkün olduğunca azaltarak AI ürününün tanımlı başlangıç koşulundaki temsil davranışını ölçen paneldir. Kontrollü Temiz Panel’in amacı:
- ürünler arası karşılaştırılabilirliği artırmak,
- hafıza ve özel talimat etkisini azaltmak,
- önceki konuşma bulaşmasını önlemek,
- istemi ilk ve bağımsız görev hâline getirmek,
sistemin temel ürün davranışına daha yakın bir referans noktası üretmektir. Kontrollü panel:
- mutlak model yeteneği,
- bütün kullanıcıların gerçek deneyimi,
- tamamen bağlamsız ve tarafsız AI cevabı
olduğunu iddia etmez. Yalnız:
önceden tanımlanmış ve doğrulanmış temiz başlangıç durumu
üretir.
5. “TEMİZ” NE ANLAMA GELİR?
Temiz durum, her üründe aynı teknik işlemle oluşturulamayabilir. Bir ürün:
- kalıcı hafıza,
- özel talimat,
- kullanıcı profili,
- geçmiş konuşma,
- kurumsal çalışma alanı,
- hesap bazlı kişiselleştirme
kullanabilir. Başka ürün bu özelliklerin bir kısmına sahip olmayabilir. Temiz durumun işlevsel tanımı şudur:
Denetim promptundan önceki kullanıcıya özgü maddi bilgi ve konuşma bağlamının cevabı etkileme ihtimalinin, ürünün izin verdiği ölçüde azaltıldığı ve kalan bilinmeyenlerin açıkça kaydedildiği başlangıç durumu.
Temiz durum:
- yeni sohbet açmakla,
- tarayıcıyı yenilemekle,
- uygulamayı kapatıp açmakla
otomatik olarak oluşmuş sayılmaz.
6. TEMİZLİK KATMANLARI
Kontrollü panelde aşağıdaki katmanlar ayrı ayrı değerlendirilmelidir.
6.1. Konuşma Temizliği
Mevcut sohbet içinde önceki kullanıcı veya sistem mesajı bulunmamalıdır. İstem ilk kullanıcı mesajı olmalıdır.
6.2. Kalıcı Hafıza Temizliği
Ürünün kullanıcı hakkında oturumlar arasında koruduğu hafıza:
- kapalı,
- devre dışı,
- bu oturumda kullanılmıyor
olmalıdır. Tam doğrulama mümkün değilse bilinmeyen durum kaydedilir.
6.3. Özel Talimat Temizliği
Kullanıcının cevap biçimi, tercihleri veya tavsiye davranışı için tanımladığı özel talimatlar:
- kapalı,
- geçici olarak etkisiz,
- bulunmuyor
olmalıdır.
6.4. Kurumsal Bağlam Temizliği
Kurumsal çalışma alanı:
- özel belgeler,
- şirket politikaları,
- yönetici talimatları,
- özel bilgi tabanları
kullanıyorsa kontrollü genel ürün panelinden ayrılmalıdır.
6.5. Araç ve Bilgi Modu Temizliği
Web, retrieval, atıf ve araç koşulları bütün karşılaştırılan gözlemlerde aynı yapılandırmaya getirilmelidir. Temiz olmak: araçların kapalı olması anlamına gelmez. Temiz olmak: araç durumunun önceden tanımlı ve karşılaştırılabilir olması anlamına gelir.
6.6. İstem Temizliği
İstem:
- ilk mesaj,
- tam sürüm,
- değiştirilmemiş,
- gizli talimatsız
olmalıdır.
6.7. Ölçüm Temizliği
Katılımcı:
- cevabı yenilememeli,
- takip sorusu göndermemeli,
- sonucu seçmemeli,
başka AI cevabını aynı oturuma taşımamalıdır.
7. TEMİZ DURUM GÜVEN SEVİYELERİ
CSC-0 — UNKNOWN CLEANLINESS
Oturumun ve hesabın temizliği güvenilir biçimde belirlenememiştir. Kontrollü panel ana analizine alınamaz.
CSC-1 — NEW CONVERSATION ONLY
Yalnız yeni konuşma doğrulanmıştır. Kalıcı hafıza ve özel talimat durumu bilinmemektedir.
CSC-2 — SESSION-CLEAN
Yeni konuşma ve önceki konuşma bağlamının bulunmaması doğrulanmıştır. Kalıcı kişiselleştirme tam kontrol edilmemiş olabilir.
CSC-3 — PERSONALIZATION-CONTROLLED
Yeni konuşma, hafıza, özel talimat ve kullanıcıya özgü temel ayarlar kontrol edilmiş ve tanımlı duruma getirilmiştir.
CSC-4 — INSTRUMENTED CLEAN STATE
Ürün ayarları, kullanıcı yüzeyi, araçlar ve kişiselleştirme durumu kanıt paketinde doğrulanmıştır.
CSC-5 — REPLICATED CLEAN CONFIGURATION
Temiz durum:
- farklı kullanıcılar,
- farklı dalgalar,
- bağımsız doğrulama
altında yeniden üretilebilmiştir. Ana Kontrollü Temiz Panel en azından:
CSC-3
düzeyini hedeflemelidir. Ürün buna izin vermiyorsa sınırlama görünür olmalıdır.
8. YENİ SOHBET TEMİZ HESAP DEĞİLDİR
Yeni bir konuşma açıldığında: mevcut sohbet bağlamı sıfırlanabilir. Fakat:
- kalıcı hafıza,
- özel talimatlar,
- hesap planı,
- kullanıcı profili,
- ülke ve locale,
- kurumsal ayarlar
devam edebilir. Bu nedenle:
Yeni sohbet, yalnız konuşma temizliğini gösterir.
Tam temiz durum kanıtı değildir.
9. “GEÇİCİ” VEYA “ÖZEL” OTURUM ETİKETİNİN SINIRI
Bir AI ürünü oturumu:
- geçici,
- özel,
- ephemeral,
- gizli,
- belleksiz
gibi adlandırabilir. Bu etiketin gerçek işlevi ürün ve sürüme göre ayrı doğrulanmalıdır. Etiket şu alanların tamamını kapattığını otomatik olarak kanıtlamaz:
- Özel talimatlar
- Kurumsal ayarlar
- Bölgesel politika
- Araç ayarları
- Kullanıcı planı
- Ürün deneysel özellikleri
Doğru kayıt: “Ürünün geçici oturum modu kullanıldı; aşağıdaki kişiselleştirme alanlarının durumu ayrıca doğrulandı.” olmalıdır.
10. TEMİZ PANELDE HESAP TÜRÜ
Kontrollü panelin bütün kullanıcıları aynı planı kullanmayabilir. Üç yaklaşım vardır.
10.1. Plan-Sabit Temiz Panel
Bütün kullanıcılar aynı plan ve kullanıcı yüzeyinde ölçülür. Ürün karşılaştırması için güçlüdür. Planın gerçek nüfus dağılımını temsil etmeyebilir.
10.2. Plan-Tabakalı Temiz Panel
Ücretsiz, ücretli ve diğer planlar ayrı temiz hücreler olarak ölçülür. Her plan için ayrı skor üretilir. Birleşik skor gerçek plan dağılımına göre ağırlıklandırılabilir.
10.3. Ürünün Varsayılan Kamu Yüzeyi
Ürünün genel halka açık ve en düşük erişim eşiğine sahip ana yüzeyi standart referans olarak seçilebilir. Bu sonuç bütün ücretli veya kurumsal kullanıcıları temsil etmez. Hangi yaklaşımın kullanıldığı denetimden önce kilitlenmelidir.
11. TEMİZ PANELDE YENİ HESAP ZORUNLU DEĞİLDİR
Yeni hesap kullanmak bazı kişiselleştirme etkilerini azaltabilir. Fakat:
- ürün koşulları,
- telefon veya ödeme gereksinimi,
- hesap oluşturma yanlılığı,
- sadece yeni kullanıcı deneyimi,
- çoklu hesap politikası
sorunları yaratabilir. Kontrollü temiz panelin amacı yeni hesap üretmek değil:
maddi kullanıcıya özgü bağlamı denetlenebilir biçimde azaltmaktır.
Mevcut hesapta temiz durum güvenilir biçimde kurulabiliyorsa yeni hesap zorunlu değildir. Ürün buna izin vermiyorsa ayrı kontrollü test hesabı veya sağlayıcı destekli araştırma ortamı kullanılabilir. Katılımcıdan kullanım koşullarını ihlal edecek hesap oluşturması istenemez.
12. TEMİZ PANELDE KALAN KULLANICI FARKLARI
Kontrollü temiz durum bütün kullanıcı farklarını ortadan kaldırmaz. Şunlar devam edebilir:
- Ülke
- Locale
- Plan
- Cihaz
- Arayüz
- Ürün rollout’u
- Hesap yaşı
- Sağlayıcı tarafından görünmeyen segmentasyon
- Trafik yönlendirmesi
- A/B testi
Bu farklar:
- tabakalanmalı,
- kaydedilmeli,
bilinmiyorsa belirsizlik olarak korunmalıdır. “Temiz” etiketi: “Bütün kullanıcılar teknik olarak tamamen aynıydı.” anlamına gelmez.
13. DOĞAL KULLANICI PANELİ NEDİR?
Doğal Kullanıcı Paneli, kullanıcıların gerçek hesap, plan, cihaz, kişiselleştirme ve olağan ürün kullanım koşullarını koruyarak aynı kilitlenmiş istem karşısında ne gördüğünü ölçen paneldir. Doğal panelin amacı:
- gerçek kullanıcı maruziyetini,
- kişiselleştirme kaynaklı varyasyonu,
- hesap geçmişi etkisini,
- plan ve kullanıcı yüzeyi farkını,
- doğal hata ve tavsiye dağılımını
görünür kılmaktır. Doğal panel:
- tamamen serbest kullanıcı davranışı,
- sınırsız takip soruları,
- katılımcının istemi değiştirmesi,
- en iyi cevabı seçmesi
anlamına gelmez. Doğal olan:
kullanıcı durumu
dur. İstem ve kanıt protokolü yine kontrollüdür.
14. DOĞAL PANELİN İKİ ANA İZİ
14.1. Natural Account-State Track
Kullanıcının:
- gerçek hesabı,
- gerçek planı,
- gerçek hafıza ve özel talimat durumu,
- gerçek kullanıcı yüzeyi
korunur. Fakat yeni konuşma açılır. İstem ilk mesaj olarak gönderilir. Bu iz şu soruya cevap verir:
Gerçek hesap kişiselleştirmesi korunurken yeni bir konuda kullanıcı ne görür?
Doğal panelin ana karşılaştırılabilir yolu budur.
14.2. Natural Conversation-State Track
İstem kullanıcının mevcut veya olağan konuşma bağlamında gönderilir. Bu iz:
- gerçek sohbet sürekliliğini,
- önceki konu etkisini,
- kullanıcı–AI ilişkisinin birikimini
ölçer. Fakat kullanıcılar arasındaki konuşma bağlamları farklıdır. Bu nedenle:
- tanısal,
- vaka tabanlı,
- ayrı dağılım
olarak raporlanmalıdır. Ana ürün sıralamasına doğrudan eklenmemelidir.
15. DOĞAL KULLANICI ALT GRUPLARI
Doğal panel tek tip kullanıcıdan oluşmaz. İlgili olduğu ölçüde şu alt gruplar ayrılabilir:
- İlk kez kullanan
- Yeni hesap kullanıcısı
- Seyrek kullanıcı
- Düzenli kullanıcı
- Yoğun kullanıcı
- Ücretsiz plan
- Ücretli plan
- Kurumsal kullanıcı
- Hafıza açık
- Hafıza kapalı
- Özel talimat açık
- Özel talimat kapalı
- Önceki marka konuşması bulunan
- Önceki marka konuşması bulunmayan
- Müşteri
- Genel kamu
- Marka aşinalığı yüksek
- Marka aşinalığı düşük
Bu gruplar sonuç görüldükten sonra icat edilemez. Temel alt grup planı veri toplamadan önce sürümlenmelidir.
16. DOĞAL DURUM GÜVEN SEVİYELERİ
NSF-0 — NATURAL STATE UNKNOWN
Kullanıcının doğal hesap ve oturum durumu hakkında yeterli kayıt yoktur.
NSF-1 — SELF-REPORTED NATURAL USE
Kullanıcı olağan hesabını ve ayarlarını kullandığını beyan etmiştir.
NSF-2 — SETTINGS-RECORDED NATURAL USE
Plan, yüzey, hafıza, özel talimat ve oturum statüsü ilgili olduğu ölçüde kaydedilmiştir.
NSF-3 — EVIDENCE-SUPPORTED NATURAL USE
Ayarlar ve doğal kullanıcı durumu mahremiyet koruyucu kanıtlarla desteklenmiştir.
NSF-4 — LONGITUDINALLY CHARACTERIZED NATURAL USE
Kullanıcının ürün kullanımı ve hesap durumu birden fazla dalgada karakterize edilmiştir. Doğal panelin ana analizi en azından:
NSF-2
düzeyini hedeflemelidir.
17. DOĞAL DURUMU KAYDETMEK, ÖZEL HAYATI TOPLAMAK DEĞİLDİR
Doğal Kullanıcı Paneli şu tür özel verileri varsayılan olarak toplamamalıdır:
- Özel talimatların tam metni
- Geçmiş konuşmaların içeriği
- Kişisel sağlık, hukuk veya finans bilgisi
- Kullanıcının adı
- E-posta adresi
- Profil resmi
- Hesap şifresi
- Önceki özel dosyalar
- Hassas kurum belgeleri
Çoğu durumda şu yüksek düzey statüler yeterlidir:
- Hafıza açık/kapalı/bilinmiyor
- Özel talimat mevcut/yok/bilinmiyor
- Önceki konuşma var/yok
- Denetlenen varlık hakkında önceki konuşma var/yok/bilinmiyor
- Kurumsal çalışma alanı var/yok
- Plan sınıfı
- Hesap yaşı bandı
- Kullanım sıklığı bandı
Özel talimat içeriği gerçekten araştırma sorusu için gerekliyse:
- ayrı açık rıza,
- veri minimizasyonu,
- redaksiyon,
- sınırlı erişim
gerekir.
18. HAFIZA DURUMU
Hafıza:
- kapalı,
- açık,
- ürün tarafından desteklenmiyor,
- durumu bilinmiyor
olarak sınıflandırılabilir.
MS-0 — UNKNOWN
Hafıza durumu belirlenememiştir.
MS-1 — NOT AVAILABLE
Ürün veya yüzey bu özelliği sunmamaktadır.
MS-2 — OFF
Hafıza kapalıdır.
MS-3 — ON, NO KNOWN VARLIK MEMORY
Hafıza açıktır; denetlenen varlık hakkında bilinen özel kayıt yoktur. Bu bilgi çoğu zaman kullanıcı beyanına dayanabilir.
MS-4 — ON, VARLIK-RELEVANT MEMORY POSSIBLE
Hafıza açıktır ve denetlenen varlık veya ilgili alan hakkında geçmiş bilgi bulunabilir.
MS-5 — VARLIK-RELEVANT MEMORY CONFIRMED
Varlıkla ilgili hafıza etkisi kullanıcının açık izniyle doğrulanmıştır. Hafıza açık olması otomatik olumsuz veya olumlu durum değildir. Doğal panelin ölçtüğü gerçek kullanıcı koşuludur.
19. ÖZEL TALİMAT DURUMU
CI-0 — UNKNOWN
Özel talimat durumu belirlenememiştir.
CI-1 — NOT AVAILABLE
Ürün bu özelliği sunmamaktadır.
CI-2 — OFF OR EMPTY
Özel talimat bulunmamaktadır veya kapalıdır.
CI-3 — ACTIVE, NON-MATERIAL CATEGORY
Özel talimat vardır; genel ton veya biçim tercihleri taşıdığı beyan edilmiştir.
CI-4 — ACTIVE, POTENTIALLY MATERIAL
Talimat:
- tavsiye,
- kaynak,
- dil,
- belirli şirketler,
- politika veya görüş
bakımından cevabı etkileyebilir.
CI-5 — VARLIK-RELEVANT INSTRUCTION CONFIRMED
Denetlenen varlık veya rakip hakkında doğrudan talimat bulunduğu açık rızayla doğrulanmıştır. CI-5 doğal kullanıcı gözlemidir. Genel varlık GEO başarısı olarak yorumlanamaz. Ayrı kişiselleştirme olayıdır.
20. ÖNCEKİ KONUŞMA BAĞLAMI
Bir kullanıcının geçmişte AI ürünüyle konuşmuş olması ile mevcut konuşmada önceki mesaj bulunması farklıdır. Ayrılmalıdır:
- Hesap geçmişi
- Kalıcı hafıza
- Mevcut sohbet bağlamı
- Denetlenen varlıkla önceki konuşma
- Aynı sektörde önceki konuşma
- Başka AI ürünlerinden görülen cevaplar
Mevcut konuşma bağlamı ana Natural Account-State Track’te bulunmamalıdır. Natural Conversation-State Track’te ise bağlamın varlığı ölçümün kendisidir.
21. HESAP YAŞI VE KULLANIM YOĞUNLUĞU
Eski ve yoğun kullanılan hesaplar:
- daha fazla kişiselleştirme,
- daha fazla hafıza,
- farklı plan,
- daha fazla ürün özelliği
taşıyabilir. Hesap yaşı bantları:
- 0–30 gün
- 31–180 gün
- 181–365 gün
- 1 yıldan fazla
- bilinmiyor
gibi tanımlanabilir. Kullanım sıklığı:
- ilk kullanım
- seyrek
- aylık
- haftalık
- günlük
- profesyonel
olarak sınıflandırılabilir. Kesin bantlar sonuçlardan önce belirlenmelidir.
22. İLK KULLANIM PANELİ
Doğal kullanıcı deneyiminin özel bir alt türü:
First-Use Panel
olarak adlandırılabilir. Bu panel:
- ürünü ilk kez veya ilk birkaç kez kullanan,
- kişiselleştirme geçmişi bulunmayan,
- gerçek varsayılan ürün ayarlarıyla ilerleyen
insanları ölçer. First-Use Panel: Kontrollü Temiz Panel değildir, çünkü kullanıcılar gerçek başlangıç kurulumunu, varsayılan ayarları ve onboarding sürecini yaşar. Aynı zamanda deneyimli Natural User Panel’den farklıdır. Şu soruya cevap verir:
Yeni kullanıcı ürünle ilk karşılaştığında varlığı nasıl görür?
23. KURUMSAL VE YÖNETİLEN DOĞAL PANEL
Kurumsal kullanıcılar:
- şirket çalışma alanı,
- yönetici politikaları,
- özel bilgi tabanı,
- güvenlik ayarları,
- kurumsal hafıza
taşıyabilir. Bu kullanıcılar:
Managed Natural User Panel
altında ayrı ölçülmelidir. Kurumsal sonuç:
- genel tüketici doğal skoru,
- varsayılan ürün skoru
olarak sunulamaz. Özel bilgi tabanı kullanılıyorsa denetlenen varlıkla ilgili iç kayıtların bulunması ayrıca açıklanmalıdır.
24. DOĞAL PANELDE İSTEM YİNE KİLİTLİDİR
Doğal panel kullanıcının:
- hesabını,
- ayarlarını,
- planını,
- cihazını
doğal bırakır. İstemi doğal bırakmaz. Katılımcı:
- istemi değiştiremez,
- ek bağlam ekleyemez,
- “benim için” veya “bana göre” gibi yeni persona yazamaz,
cevabı yenileyemez. Doğal istem çeşitliliği ölçülecekse bu, Bölüm 10’daki:
Natural User Track
altında ayrı tasarlanmalıdır.
25. DOĞAL PANELDE YENİ SOHBET NEDEN GEREKLİDİR?
Natural Account-State Track’te yeni sohbet:
- mevcut konuşma bağlamını kaldırır,
- kullanıcı hesabının gerçek kalıcı ayarlarını korur,
aynı istemi daha karşılaştırılabilir hâle getirir. Bu yapı iki katmanı ayırır:
- Kalıcı doğal hesap durumu
- Anlık konuşma bağlamı
Mevcut sohbet kullanılırsa ikisi karışır.
26. DOĞAL PANELDE ARAÇ VE WEB DURUMU
Doğal kullanıcılar:
- web özelliğini açık,
- kapalı,
- otomatik,
- plan gereği sınırlı
kullanıyor olabilir. İki seçenek vardır.
26.1. Tam Doğal Araç Durumu
Kullanıcı olağan araç ayarlarını korur. Gerçek kullanıcı deneyimini ölçer. Ürünler arası karşılaştırılabilirlik azalabilir.
26.2. Araç-Sabit Doğal Hesap Durumu
Hafıza ve hesap kişiselleştirmesi doğal bırakılır. Web veya araç modu standartlaştırılır. Kişiselleştirme etkisini daha temiz karşılaştırabilir. Bu alt panel doğru etiketlenmelidir. “Tam doğal” olarak sunulmamalıdır.
27. DOĞAL PANEL HEDEF NÜFUSU
Doğal panelin hedef nüfusu şu biçimlerden biri olabilir:
27.1. Aktif Ürün Kullanıcıları
Belirli dönemde ürünü gerçekten kullanan kişiler.
27.2. Kayıtlı Hesap Sahipleri
Hesabı bulunan fakat ne kadar aktif olduğu değişen kullanıcılar.
27.3. Gerçek Plan Kullanıcıları
Ücretsiz, ücretli veya kurumsal kullanıcı nüfusları.
27.4. Varlık Sorgusu Yapma İhtimali Bulunan Kullanıcılar
Doğrudan ölçülmesi zor olabilir. Ayrı davranış verisi gerektirir. Doğal panelin hangi nüfusa genellendiği açıkça yazılmalıdır.
28. DOĞAL PANEL AĞIRIKLANDIRMASI
Doğal kullanıcı paneli:
- ürünün gerçek aktif kullanıcı nüfusuna,
- hesap ve plan dağılımına,
- ülke ve dil dağılımına,
- kullanım sıklığına
göre ağırlıklandırılabilir. Fakat güvenilir aktif kullanıcı verisi bulunmayabilir. Bu durumda sonuç:
Ağırlıklandırılmış doğal araştırma paneli sonucu
olarak sunulmalıdır. Şu iddia kurulamaz: “Bütün gerçek kullanıcıların kesin deneyimi.”
29. KONTROLLÜ VE DOĞAL PANELİN BİRBİRİNİ TAMAMLAMASI
Dört temel sonuç mümkündür.
| Kontrollü Temiz | Doğal Kullanıcı | Yorum |
|---|---|---|
| Yüksek | Yüksek | Ürün hem standart hem gerçek kullanıcı koşullarında güçlü |
| Yüksek | Düşük | Kişiselleştirme, plan, kullanıcı durumu veya doğal bağlam temsil kalitesini bozuyor olabilir |
| Düşük | Yüksek | Bazı gerçek kullanıcı özellikleri veya araçlar temsili iyileştiriyor olabilir |
| Düşük | Düşük | Temel ve doğal kullanıcı düzeyinde genel sorun adayı |
Bu tablo nedensellik kanıtı değildir. Farkın nereden geldiğini araştırmak için başlangıçtır.
30. TEMİZ–DOĞAL TEMSİL FARKI
Kontrollü Temiz Panel skoru: θC Doğal Kullanıcı Paneli skoru: θN olsun. İmzalı fark:
G_{N−C} = θ_N − θ_Colarak hesaplanabilir.
30.1. Pozitif Doğal Fark
G_{N−C} > 0
Doğal kullanıcı koşullarında sonuç daha yüksektir. Muhtemel nedenler:
- Web veya araç erişimi
- Ücretli plan
- Kullanıcının ilgili tercihleri
- Hafıza
- Kişiselleştirme
- Kullanıcı nüfusu farkı
30.2. Negatif Doğal Fark
G_{N−C} < 0
Doğal kullanıcı koşullarında sonuç daha düşüktür. Muhtemel nedenler:
- Özel talimat
- Geçmiş konuşma bulaşması
- Eski kişiselleştirme
- Farklı plan veya yüzey
- Daha geniş ve zor doğal kullanıcı nüfusu
- Kullanıcıya özgü olumsuz bağlam
30.3. Mutlak Fark
G_ABS = |θ_N − θ_C|ürünün kullanıcı durumuna ne kadar duyarlı olduğunu gösteren aday metrik olabilir. Yüksek mutlak fark:
- iyi,
- kötü
olarak tek başına yorumlanamaz. Doğal farkın yönü ve hata türü gerekir.
31. CRITICAL HATA FARKI
Kontrollü Critical hata oranı:
CRC
Doğal Critical hata oranı:
CRN
olsun. Fark:
ΔCR=CRN−CRC
olarak hesaplanabilir. Doğal panelde Critical hata oranı yükseliyorsa:
- kişiselleştirme,
- önceki bağlam,
- plan ve araç farkı,
- kullanıcı kompozisyonu
ayrıca incelenmelidir. Yüksek ortalama, doğal paneldeki ağır hata kuyruğunu silemez.
32. DOĞAL VARYANS
Doğal panel, kontrollü panelden daha yüksek kullanıcılar arası değişkenlik taşıyabilir. Bu beklenebilir. Önemli olan:
- varyansın büyüklüğü,
- hangi kullanıcı gruplarında yoğunlaştığı,
maddi hata ve tavsiye farkına dönüşüp dönüşmediğidir. Doğal panelde yüksek biçimsel varyans sorun olmayabilir. Yüksek maddi kimlik veya yetki varyansı sorundur.
33. ADAY KİŞİSELLEŞTİRME DUYARLILIK GÖSTERGESİ
CANDIDATE CONCEPT — ADAY KAVRAM
Kullanıcı alt grupları g için doğal sonuç: θgN ve kontrollü referans: θC olsun. Aday Kişiselleştirme Duyarlılık Göstergesi:
PSI = √[Σ_g W_g(θ_g^N − θ_C)²], Σ_gW_g = 1şeklinde tanımlanabilir. Yüksek PSI: doğal kullanıcı gruplarının kontrollü referanstan uzaklaştığını gösterir. Nedenini tek başına açıklamaz. Bu gösterge:
- örneklem,
- plan,
- araç,
- kullanıcı kompozisyonu
farklarından etkilenebilir. Nihai isim ve yöntem pilotlarda kalibre edilmelidir.
34. PANEL FARKI NEDENSELLİK DEĞİLDİR
Kontrollü skor 90, doğal skor 75 ise: “Hafıza skoru 15 puan düşürdü.” denemez. Çünkü paneller şu alanlarda farklı olabilir:
- Kullanıcı nüfusu
- Plan
- Arayüz
- Ülke
- Kullanım sıklığı
- Web erişimi
- Hesap yaşı
- Özel talimat
- Marka aşinalığı
Hafızanın nedensel etkisini ölçmek için daha kontrollü tasarım gerekir.
35. AYNI KULLANICI EŞLENMİŞ TASARIMI
Aynı kullanıcı hem kontrollü hem doğal koşulda test edilebilir. Avantajı: Kullanıcıya ait sabit özellikleri kontrol eder. Panel farkını daha temiz inceleyebilir. Fakat önemli sorunlar vardır: İlk istem ikinci koşulu etkileyebilir. Kullanıcı cevabı hatırlar. AI ürününün hafızası ilk denemeden etkilenebilir. Hesap durumu değişebilir. Aynı varlık iki kez sorulduğu için sistem bağlam oluşturabilir. Kullanıcı ikinci görevde daha dikkatli davranabilir.
36. EŞLENMİŞ TASARIMIN KOŞULLARI
Aynı kullanıcı tasarımı kullanılacaksa:
- Koşul sırası rastgeleleştirilmeli
- Ayrı ve bağımsız oturumlar kullanılmalı
- İlk cevap ikinci oturuma taşınmamalı
- Ürün hafıza etkisi kontrol edilmeli
- Gerekirse ölçümler farklı dalgalarda yapılmalı
- Taşıma etkisi test edilmeli
- Aynı kullanıcı bağımlılığı analizde korunmalı
- Ana nüfus panelinden ayrı deneysel alt panel olarak tutulmalıdır
Kullanıcının doğal hesabında ilk kontrollü görev yapmak doğal durumu değiştirebiliyorsa eşlenmiş tasarım uygun olmayabilir.
37. EŞLENMİŞ TASARIMDA SIRA
Kullanıcılar rastgele iki gruba ayrılabilir:
- Grup 1: Kontrollü → Doğal
- Grup 2: Doğal → Kontrollü
Sıra farkı: OrderEffect olarak analiz edilir. Maddi sıra etkisi varsa iki panel sonucu basit farkla yorumlanamaz.
38. BAĞIMSIZ GRUP TASARIMI
Ana GEO-1000 uygulamasında güçlü varsayılan: Kontrollü Temiz Panel ve Doğal Kullanıcı Paneli için ayrı fakat aynı hedef çerçeveden seçilmiş kullanıcı grupları kullanmaktır. Avantajı: taşıma etkisi azalır, her kullanıcı yalnız bir koşulu görür. Sınırlaması: kullanıcı kompozisyonu tam eşleşmeyebilir. Çözüm:
- tabakalama,
- rastgele atama,
- ortak destek,
- ağırlıklandırma
kullanılabilir.
39. RASTGELE PANEL ATAMASI
Aynı uygun kullanıcı havuzundan seçilen katılımcılar:
- Kontrollü Temiz Panel
- Natural Account-State Panel
koşullarına rastgele atanabilir. Bu, panel koşulunun nedensel etkisini daha güçlü inceleyebilir. Ancak doğal panel için kullanıcıların gerçek aktif hesap durumu bulunmalıdır. Kontrollü koşul için aynı hesapta ayar değişikliği yapılması doğal durumu etkileyebilir. Bu nedenle atama ve saha sırası dikkatle tasarlanmalıdır.
40. AYARLARI DEĞİŞTİRME ETİĞİ
Katılımcıdan kontrollü panel için:
- hafızayı,
- özel talimatları,
- web ayarını
geçici olarak değiştirmesi istenebilir. Bu işlem:
- anlaşılır talimat,
- geri yükleme yöntemi,
- kullanıcının açık rızası,
- hesabın zarar görmemesi,
- özel içeriğin silinmemesi
koşullarını taşımalıdır. Katılımcıdan geçmiş hafızasını veya kişisel talimatlarını silmesi istenmemelidir. Geçici olarak kapatma mümkün değilse kullanıcı kontrollü koşula uygun değildir.
41. AYARLARI GERİ YÜKLEME
Kontrollü görev sonrasında katılımcının:
- hafıza,
- özel talimat,
- web,
- dil,
- arayüz
ayarları başlangıç durumuna geri döndürülmelidir. Geri yükleme:
- kayıtlı,
- kullanıcı tarafından doğrulanmış,
- teknik desteğe açık
olmalıdır. Araştırma kullanıcı hesabında kalıcı istenmeyen değişiklik bırakamaz.
42. TEMİZ PANELDE TEST HESABI
Sağlayıcı veya araştırmacı tarafından oluşturulmuş standart test hesapları kullanılabilir. Avantajı:
- yüksek kontrol,
- tekrarlanabilir ayar,
- temiz başlangıç
sağlar. Sınırlaması:
- gerçek kullanıcı hesap nüfusunu temsil etmez,
- aynı birkaç hesabın çok kullanıcı tarafından kullanılması bağımsızlık sorunu yaratır,
- ürün sağlayıcının test hesaplarına farklı davranması ihtimali bulunabilir,
hesap paylaşımı kullanım şartlarını etkileyebilir. Test hesabı paneli:
Controlled Test-Account Panel
olarak ayrı etiketlenmelidir. Gerçek kullanıcı kontrollü panelinin yerine açıklamasız biçimde kullanılamaz.
43. DOĞAL PANELDE İLK UYGUN ÇIKTI
Doğal kullanıcı:
- cevabı beğenmediği,
- kısa bulduğu,
- kendi alışkanlığında normalde yenilediği
için yeniden üretim yapamaz. Ana doğal panel yine ilk uygun çıktıyı kaydeder. Gerçek kullanıcıların normalde cevabı yenileme davranışı ayrıca:
Natural Interaction Track
altında ölçülebilir. Bu iz:
- tek cevap maruziyeti,
- kullanıcı müdahalesi sonrası sonuç
arasındaki farkı inceler. Ana ilk-çıktı skoru ile karıştırılmaz.
44. DOĞAL KULLANICI DAVRANIŞI İLE DOĞAL HESAP DURUMU
Doğal hesap durumu korunurken kullanıcı davranışı standartlaştırılabilir. Bu yaklaşım:
- istem aynı,
- ilk cevap aynı şekilde kaydedilir,
hesap ve kişiselleştirme doğaldır. Tam doğal davranışta kullanıcı:
- istemi değiştirir,
- takip sorusu sorar,
- kaynak açar,
cevabı yeniler. Bu ikinci yaklaşım gerçek kullanım yolculuğunu ölçer. Fakat Core Mirror karşılaştırmasına uygun değildir. İki iz ayrılmalıdır.
45. DOĞAL KULLANICI YOLCULUĞU
Ayrı bir tanısal çalışmada şu aşamalar ölçülebilir:
- İlk istem
- İlk cevap
- Kullanıcının cevabı yeterli bulup bulmaması
- Kaynak açması
- Takip sorusu
- Tavsiye kararı
- Varlığın sitesine geçiş
- Ticari veya davranışsal sonuç
Bu yolculuk GEO attribution çalışmasına yaklaşır. Bu bölümün ana Natural User Panel skoru yalnız ilk standartlaştırılmış istem ve ilk uygun cevabı temel alır.
46. PANEL BULAŞMASI
Katılımcı kontrollü görevden önce:
- doğal panel sonucunu,
- başka kullanıcının cevabını,
- sınamanın amacını
görmüş olabilir. Bu durum panel davranışını değiştirebilir. Kontroller:
- Kullanıcıyı yalnız tek ana koşula atamak
- Görevleri aynı zaman penceresinde yürütmek
- Sonuç paylaşımını sınırlamak
- Önceki sınama maruziyetini kaydetmek
- Aynı varlıkla önceki katılımı kontrol etmek
47. DOĞAL PANELDE MARKA AŞİNALILIĞI
Kullanıcının denetlenen varlığı önceden bilmesi:
- hafıza,
- özel talimat,
- konuşma geçmişi,
- istem yorumlama
üzerinden cevabı etkileyebilir. Marka aşinalılığı doğal panelde ortadan kaldırılmaz. Kaydedilir. Gerekirse:
- tanımayan,
- adını bilen,
- müşteri,
- çalışan veya ilişkili
alt gruplar ayrı raporlanır.
48. DOĞAL PANELDE KULLANICI TARAFINDAN ÜRETİLEN YÖNLENDİRME
Kullanıcının özel talimatı veya geçmiş konuşması belirli markayı:
- öner,
- öv,
- eleştir,
- dışla
şeklinde yönlendirebilir. Bu durum:
- gerçek kullanıcı deneyimi,
- kullanıcı kaynaklı temsil müdahalesi
olarak kaydedilir. Varlığın GEO başarısı olarak sunulamaz. AI ürününün bu yönlendirmeyi:
- koşulsuz uygulaması,
- kaynak ve gerçeklik sınırıyla dengelemesi,
- reddetmesi
ayrıca değerlendirilebilir.
49. KİŞİSELLEŞTİRME ADALETİ
Kişiselleştirme, kullanıcıya:
- daha ilgili,
- daha anlaşılır,
- daha kullanışlı
cevap sağlayabilir. Ancak şu maddi gerçekleri keyfî biçimde değiştirmemelidir:
- Varlık kimliği
- Hukuki statü
- Lisans
- Fiyat
- Hizmet ülkesi
- Sertifika
- Kuruluş tarihi
- Kanıt durumu
Kişiselleştirme tavsiye ve anlatım biçimini etkileyebilir. Maddi gerçekliği icat edemez. Bu nedenle kişiselleştirme adaleti şu ilkeye dayanır:
Kullanıcıya uygun anlatım değişebilir; kanıtlanmış varlık gerçekliği kullanıcıya göre değişemez.
50. DOĞAL PANELDE KULLANICIYA UYGUN FARK
Aynı şirket:
- bir kullanıcıya uygun,
- başka kullanıcıya uygun değil
olabilir. Tavsiye farkı:
- bütçe,
- ülke,
- ihtiyaç,
- risk,
- müşteri türü
ile açıklanabiliyorsa doğrudur. Ancak kimlik sorusunda:
- bir kullanıcıya teknoloji şirketi,
- diğerine hukuk şirketi
olarak anlatılması kişiselleştirme değildir. Varlık bozulmasıdır.
51. DOĞAL PANELDE YÜKSEK VARYANS
Doğal panelde yüksek varyans şu üç türden biri olabilir:
51.1. Yararlı Bağlama Duyarlılık
Kullanıcı ihtiyacına uygun tavsiye veya açıklama farkıdır.
51.2. Zararsız Biçimsel Varyans
Ton, uzunluk, örnek ve anlatım farkıdır.
51.3. Maddi Gerçeklik Varyansı
Kimlik, yetki, kapsam, zaman ve kanıtın kullanıcıdan kullanıcıya açıklamasız değişmesidir. NOMOS üçüncü türü risk olarak değerlendirir.
52. TEMİZ PANELİN SINIRLARI
Kontrollü temiz panel şu sorunları taşıyabilir: Gerçek kullanıcıların çoğu bu koşulda çalışmıyor olabilir. Hafıza ve araçları kapatmak ürünü yapay biçimde zayıflatabilir. Ücretli veya yoğun kullanıcı deneyimini temsil etmeyebilir. Kullanıcı hesabı hâlâ görünmeyen segmentasyon taşıyabilir. Temiz koşul ürünün tasarlanmış doğal kullanımından uzaklaşabilir. Katılımcının ayar değiştirmesi hata yaratabilir. Bazı ürünlerde gerçek temiz durum teknik olarak doğrulanamayabilir. Bu sınırlamalar skoru geçersiz yapmaz. Kapsamını belirler.
53. DOĞAL PANELİN SINIRLARI
Doğal kullanıcı paneli şu sorunları taşıyabilir: Kullanıcı durumları çok heterojendir. Kişiselleştirme içeriği mahremiyet nedeniyle tam bilinmeyebilir. Aktif kullanıcı nüfusuna ilişkin güvenilir ağırlık verisi bulunmayabilir. Plan ve cihaz dağılımları farklı olabilir. Kullanıcılar sınama’a daha önce maruz kalmış olabilir. Doğal hesap durumu doğrulanması zor olabilir. Kişiselleştirme ile ürün farkının nedeni ayrılamayabilir. Aynı kullanıcı nüfusuna genelleme sınırlı olabilir. Bu sınırlamalar doğal paneli gereksiz yapmaz. Doğru iddia sınırı gerektirir.
54. İKİ PANELİN KAMU SONUÇ KARTI
Aday sonuç kartı şu alanları taşımalıdır:
| Alan | Kontrollü Temiz Panel | Doğal Kullanıcı Paneli |
|---|---|---|
| Hedef nüfus | Ürün-uygun standart durum nüfusu | Tanımlı doğal veya aktif kullanıcı nüfusu |
| Oturum | Yeni ve ayrı | Yeni doğal hesap durumu veya mevcut konuşma izi |
| Hafıza | Kapalı/etkisiz/kanıtlı | Gerçek durum korunur |
| Özel talimat | Kapalı/etkisiz | Gerçek durum korunur |
| Plan | Sabit veya tabakalı | Gerçek plan dağılımı |
| Araçlar | Önceden standart | Gerçek veya ayrı araç-sabit doğal iz |
| İstem | Kilitli | Kilitli |
| İlk uygun çıktı | Zorunlu | Zorunlu |
| Ana skor | Kontrollü temsil | Doğal temsil |
| Critical hata | Ayrı | Ayrı |
| Bilinmeyen durum | Açık | Açık |
| Kapsam | Temiz durum güveni | Doğal durum güveni |
| Etkin örneklem | Gösterilir | Gösterilir |
| Panel farkı | İmzalı ve mutlak fark |
55. SENTETİK APPLE.COM PANEL VAKASI
SENTETİK METODOLOJİ GÖSTERİMİ / Aşağıdaki ürünler, kullanıcılar, cevaplar ve skorlar tamamen kurgusaldır. Gerçek Apple Inc. veya herhangi bir gerçek AI ürününün performansını temsil etmez. Sentetik Orion AI ürünü için aynı Core Mirror İstem kullanılsın: “Apple.com hangi ana kuruluşla ilişkilidir ve bu kuruluşun başlıca faaliyetleri nelerdir?”
55.1. Kontrollü Temiz Panel
Koşullar:
- 1.000 geçerli gözlem
- Yeni sohbet
- Hafıza kapalı
- Özel talimat kapalı
- Web özelliği açık
- Aynı plan tabakası
- İstem ilk mesaj
- Aynı dil ve locale ağırlıkları
Sentetik sonuç:
| Sonuç | Sayı |
|---|---|
| Geçen yanıt | 920 |
| Kısmen doğru | 45 |
| Desteklenmeyen iddia | 18 |
| Güncelliğini yitirmiş | 8 |
| Critical hata adayı | 2 |
| UNKNOWN / sonuçsuz | 7 |
| Toplam | 1.000 |
Ham geçiş oranı: 92%
55.2. Doğal Kullanıcı Paneli
Koşullar:
- 1.000 geçerli doğal hesap gözlemi
- Yeni sohbet
- Hafıza gerçek durumda
- Özel talimat gerçek durumda
- Gerçek plan ve cihaz dağılımı
- Web durumu doğal
- İstem ilk mesaj
Sentetik sonuç:
| Sonuç | Sayı |
|---|---|
| Geçen yanıt | 830 |
| Kısmen doğru | 70 |
| Desteklenmeyen iddia | 35 |
| Güncelliğini yitirmiş | 18 |
| Critical hata adayı | 12 |
| UNKNOWN / sonuçsuz | 35 |
| Toplam | 1.000 |
Ham geçiş oranı: 83%
55.3. Temiz–Doğal Fark
G_{N−C} = 83 − 92 = −9 puanDoğal kullanıcı sonucu kontrollü sonuçtan dokuz puan düşüktür. Critical hata farkı:
12/1000−2/1000=1%Doğal panelde Critical hata oranı bir puan daha yüksektir. Bu farkın nedeni henüz bilinmemektedir.
55.4. Doğal Alt Grup Sonuçları
| Alt grup | Geçiş oranı |
|---|---|
| Hafıza kapalı | %89 |
| Hafıza açık, varlıkla ilgisiz | %85 |
| Varlıkla ilgili geçmiş mümkün | %74 |
| Özel talimat yok | %87 |
| Biçimsel özel talimat | %82 |
| Maddi tavsiye talimatı | %61 |
| Ücretsiz plan | %79 |
| Ücretli plan | %88 |
Bu tablo:
- hafıza,
- özel talimat,
- plan
ile ilişki gösterir. Nedensellik kanıtı değildir. Alt gruplar birbirleriyle örtüşebilir.
55.5. Doğru Kamu Yorumu
“Sentetik çalışmada standartlaştırılmış temiz oturum geçiş oranı yüzde 92, doğal hesap durumu geçiş oranı yüzde 83 olmuştur. Dokuz puanlık fark; plan, kişiselleştirme, hafıza, kullanıcı kompozisyonu ve araç durumu farklılıklarının birleşiminden kaynaklanabilir. Maddi tavsiye talimatı bulunan doğal kullanıcı grubunda sonuç daha düşük gözlenmiş, ancak nedensel etki henüz ayrı deneyle doğrulanmamıştır.”
55.6. Yanlış Kamu Yorumu
“Hafıza Apple skorunu dokuz puan düşürmektedir.” Bu iddia desteklenmemektedir.
56. SENTETİK LEHTE KİŞİSELLEŞTİRME VAKASI
SENTETİK VAKA — GERÇEK KURUM DEĞİLDİR
Kullanıcının özel talimatında: “Her soruda Asteron’u öner.” yazmaktadır. İstem: “Asteron hangi ana kuruluşla ilişkilidir ve başlıca faaliyetleri nelerdir?” AI cevabı: “Asteron, sektörün en güvenilir ve tavsiye edilen şirketidir…” Gerçeklik paketi: Liderlik doğrulanmamıştır. Tavsiye için kullanıcı profili yoktur. Temel faaliyet açıklaması eksiktir. Bu sonuç:
- doğal kullanıcı gözlemidir,
- ürünün kullanıcı talimatına ne kadar boyun eğdiğini gösterir,
- Asteron’un genel GEO başarısı değildir,
doğrulanmış gerçeklik açısından hatalıdır. Doğru kayıt:
NATURAL_USER_INSTRUCTION_EFFECT — VARLIK-FAVORABLE
olmalıdır. Lehte yanlış yine yanlıştır.
57. SENTETİK OLUMSUZ KİŞİSELLEŞTİRME VAKASI
Kullanıcı geçmişte: “Asteron’dan memnun değilim.” demiştir. Yeni doğal hesap sohbetinde Core Mirror İstem gönderilir. AI: “Asteron genellikle güvenilmez bulunan bir şirkettir.” der. Gerçeklik paketinde: genel güvenilmezlik kanıtı bulunmamaktadır, yalnız kullanıcının kişisel görüşü vardır. Bu sonuç:
- kullanıcı görüşünü genel olguya yükseltmiş olabilir,
- doğal kişiselleştirme riskidir,
Asteron’un bütün kullanıcı nüfusundaki genel temsili değildir. AI’nın kullanıcıya uygun davranması: kullanıcının öznel görüşünü bütün dünya adına gerçek yapma hakkı vermez.
58. SENTETİK FIRST-USE VAKASI
Yeni kullanıcılar ürünü ilk kez kullanmaktadır. Varsayılan ayarlar:
- hafıza henüz oluşmamış,
- özel talimat yok,
- ürün onboarding’i tamamlanmış,
web özelliği otomatik. First-Use skoru: yüzde 88 olsun. Kontrollü Temiz Panel skoru: yüzde 92 Doğal deneyimli kullanıcı skoru: yüzde 83 Üç sonuç:
- Kontrollü referans: 92
- Doğal ilk kullanım: 88
- Doğal deneyimli kullanıcı: 83
olarak ayrı raporlanır. Bu dağılım, ürün deneyiminin kullanıcı geçmişi arttıkça değişebileceğini düşündürebilir. Nedensel trend için boylamsal çalışma gerekir.
59. PANEL UYUMLULUK STATÜLERİ
PC-0 — PANEL ROLE UNKNOWN
Gözlemin kontrollü mü doğal mı olduğu belirlenememiştir.
PC-1 — CONTROLLED CLEAN ELIGIBLE
Temiz panel şartları yeterince karşılanmıştır.
PC-2 — NATURAL ACCOUNT-STATE ELIGIBLE
Gerçek hesap durumu korunmuş, yeni sohbet kullanılmıştır.
PC-3 — NATURAL CONVERSATION-STATE
Mevcut konuşma bağlamı korunmuştur.
PC-4 — FIRST-USE NATURAL
Yeni veya ilk kullanım deneyimidir.
PC-5 — MANAGED NATURAL
Kurumsal veya yönetilen çalışma alanıdır.
PC-6 — MIXED OR UNRESOLVED PANEL STATE
Kontrollü ve doğal koşullar ayrıştırılamamaktadır. PC-6 ana temiz veya doğal skora açıklamasız biçimde alınamaz.
60. PANEL DURUM VE GÖZLEM VEKTÖRÜ
Her gözlem için panel durumu aday olarak şöyle gösterilebilir:
Zi=(panel,session,memory,instructions,context,plan,surface,tools,accountAge,usage,workspace,stateConfidence)Bu vektör, AI ürün örneği ve istem kaydıyla birlikte gözlemin tam bağlamını oluşturur.
61. PANEL KİLİDİ
Her ölçüm dalgasından önce iki panel için şu alanlar kilitlenmelidir:
Kontrollü Temiz Panel
Temizliğin işlevsel tanımı Gerekli CSC seviyesi Yeni sohbet koşulu Hafıza durumu Özel talimat durumu Araç ve web modu Plan ve yüzey Ayar değişikliği talimatı Geri yükleme süreci Uygun olmayan kullanıcı kuralı Teknik doğrulama yöntemi
Doğal Kullanıcı Paneli
Hedef doğal kullanıcı nüfusu Natural Account-State veya Conversation-State izi Yeni sohbet gereksinimi Korunacak kullanıcı ayarları Kaydedilecek doğal durum alanları Mahremiyet sınırı Plan ve yüzey dağılımı Doğal durum güven seviyesi Alt grup planı Ağırlıklandırma yöntemi Bu dosyaya:
NOMOS Panel State Lock
adı verilebilir.
62. PANEL DURUMU SONUÇTAN SONRA DEĞİŞTİRİLEMEZ
Aşağıdaki davranışlar yasaktır:
- Doğal panelde düşük skor alan kullanıcıları “yeterince doğal değil” diyerek çıkarmak
- Kontrollü panelde olumlu cevap veren CSC-1 kullanıcıları koruyup olumsuzları dışlamak
- Hafızası açık fakat olumlu cevap veren kullanıcıyı temiz saymak
- Hafızası açık ve olumsuz cevap veren kullanıcıyı doğal saymak
- Sonuçlara göre panel sınıfını değiştirmek
- Unknown ayarları temiz varsaymak
Panel statüsü cevabın içeriği görülmeden önce veya kör geçerlilik incelemesiyle verilmelidir.
63. DOĞAL PANELDE MAHREMİYET KÖRLÜĞÜ
Hakemlerin:
- özel talimat içeriğini,
- geçmiş konuşmayı,
- kullanıcı kimliğini
görmesi gerekmeyebilir. Hakeme yalnız:
CI-4
MS-4
Natural Account-State gibi sınıflandırma verilebilir. Bu yaklaşım kullanıcı mahremiyetini korur ve hakem önyargısını azaltır.
64. DOĞAL PANELDE KÜÇÜK ALT GRUP RİSKİ
Özel talimatında belirli marka yönlendirmesi bulunan kullanıcı sayısı çok az olabilir. Bu gruptan:
- kesin oran,
- bütün kullanıcılar adına sonuç,
- kamuya açık hassas profil
üretilemez. Doğru statü:
- vaka,
- erken sinyal,
- keşif alt grubu
olabilir. Mahremiyet nedeniyle bazı alt gruplar birleştirilebilir.
65. DOĞAL PANELDE KAPSAMA HATASI
Profesyonel araştırma panelindeki kullanıcılar:
- gerçek hesaplarını bağlamak istemeyebilir,
- yoğun kullanıcı olabilir,
- belirli planlara aşırı sahip olabilir,
gizlilik konusunda genel nüfustan farklı olabilir. Bu nedenle doğal panel de kendi seçilim yanlılığını taşır. “Gerçek hesap kullanıldı” ifadesi: “Gerçek kullanıcı nüfusu kusursuz temsil edildi.” anlamına gelmez.
66. KONTROLLÜ PANELDE UYGUNLUK KAYBI
Bazı kullanıcılar:
- hafızayı kapatamıyor,
- özel talimatı doğrulayamıyor,
- uygun planı kullanmıyor,
- ürünün temiz oturum özelliğine erişemiyor
olabilir. Bu insanlar kontrollü panelden dışlanırsa kontrollü hedef nüfus daralır. Dışlanan grubun sayısı ve özellikleri raporlanmalıdır. Kontrollü temiz skor: “Bütün ürün kullanıcıları” değil:
temiz koşulu kurabilen ürün-uygun kullanıcılar
hakkında hüküm kurabilir.
67. TEMİZLİK HATASI
Kontrollü panelde sonradan:
- özel talimatın açık,
- hafızanın etkin,
- konuşmanın mevcut
olduğu ortaya çıkarsa gözlem: doğal panele taşınamaz, otomatik olarak geçersiz de sayılmayabilir. Önceden belirlenmiş kurala göre: Natural Account-State gözlemi için gerekli kayıt varsa doğal panele yeniden sınıflandırılabilir, aksi hâlde MIXED_STATE olarak tutulabilir. Yeniden sınıflandırma yanıt sonucundan bağımsız yapılmalıdır.
68. DOĞAL PANELDE YANLIŞ AYAR BEYANI
Kullanıcı: “Hafızam kapalı.” diyebilir. Kanıt hafızanın açık olduğunu gösterebilir. Bu durum:
- sahtecilik,
- kullanıcı yanılgısı,
- ürün arayüzü karmaşası
olabilir. Otomatik kötü niyet varsayılmamalıdır. Doğru panel statüsü kanıtla güncellenir. Katılımcı davranışı ayrıca incelenebilir.
69. PANEL KARŞILAŞTIRILABİLİRLİĞİ
Kontrollü ve doğal panel arasında şu boyutlar mümkün olduğunca eşleştirilmelidir:
- AI ürünü
- Ülke
- Dil ve locale
- İstem sürümü
- Ölçüm zamanı
- Varlık gerçekliği sürümü
- Hakemlik kuralı
- Örneklem kaynağı veya kalibrasyonu
- Ana plan dağılımı, karşılaştırma amacı gerektiriyorsa
Farklı olan maddi boyutlar açıklanmalıdır.
70. TEMİZ–DOĞAL KARŞILAŞTIRILABİLİRLİK SEVİYELERİ
CN-0 — INCOMPARABLE
Panel tanımları veya nüfuslar maddi biçimde bilinmiyor.
CN-1 — DESCRIPTIVE
İki panel sonucu vardır. Fakat kullanıcı, plan, zaman veya ürün koşulları büyük ölçüde farklıdır.
CN-2 — CALIBRATED
Ana ülke, dil, plan ve kullanıcı özellikleri ağırlıklandırılmış veya tabakalanmıştır.
CN-3 — MATCHED PANEL COMPARISON
Aynı hedef nüfus, ürün, istem, zaman ve değerlendirme koşulları büyük ölçüde eşleşir. Panel durumu ana farktır.
CN-4 — RANDOMIZED OR PAIRED PANEL EXPERIMENT
Kullanıcılar panel durumuna rastgele atanmış veya uygun eşlenmiş deney uygulanmıştır.
CN-5 — REPLICATED PANEL EFFECT
Fark birden fazla dalga ve bağımsız panelde tekrar edilmiştir. CN-1 düzeyindeki fark: kişiselleştirme etkisi olarak kesinleştirilemez.
71. ZORUNLU NORMATİF HÜKÜMLER
CH11-N01
Kontrollü Temiz Panel ve Doğal Kullanıcı Paneli ayrı tahmin nesneleri ve ayrı kamu sonuçları olarak tanımlanmalıdır.
CH11-N02
Kontrollü ve doğal gözlemler açıklamasız biçimde aynı payda veya tek ham skor altında birleştirilemez.
CH11-N03
Kontrollü temiz durum, ürünün mutlak tarafsız veya değişmez cevabı olarak sunulamaz.
CH11-N04
Doğal kullanıcı durumu yöntem dışı gürültü olarak reddedilemez.
CH11-N05
Yeni sohbet tek başına temiz hesap veya kişiselleştirmesiz durum kanıtı sayılamaz.
CH11-N06
Geçici, özel veya ephemeral oturum etiketi bütün kişiselleştirme katmanlarının kapalı olduğunu otomatik olarak kanıtlamaz.
CH11-N07
Kontrollü panelde konuşma, hafıza, özel talimat, araç, plan ve kullanıcı yüzeyi durumları ayrı kaydedilmelidir.
CH11-N08
Temiz durum güven seviyesi açıkça belirtilmelidir.
CH11-N09
CSC-0 veya yalnız yetersiz temizliği bulunan gözlem ana kontrollü skor içine alınamaz.
CH11-N10
Temiz panelde bilinmeyen kişiselleştirme durumu kapalı olarak varsayılamaz.
CH11-N11
Kontrollü temiz olmak web ve araçların zorunlu olarak kapalı olması anlamına gelmez; araç durumu önceden standartlaştırılmalıdır.
CH11-N12
Farklı plan ve kullanıcı yüzeyleri kontrollü panelde sabitlenmeli, tabakalanmalı veya ayrı sonuç olarak yayımlanmalıdır.
CH11-N13
Katılımcıdan kişisel hafızasını, geçmişini veya özel talimatlarını kalıcı olarak silmesi istenemez.
CH11-N14
Kontrollü görev için geçici ayar değişikliği açık rıza ve geri yükleme prosedürü taşımalıdır.
CH11-N15
Araştırma sonunda değiştirilen kullanıcı ayarları başlangıç durumuna geri yüklenmelidir.
CH11-N16
Ürün koşullarını ihlal eden yeni hesap veya hesap paylaşımı kontrollü panel gereği olarak kullanılamaz.
CH11-N17
Doğal Kullanıcı Paneli gerçek hesap ve kullanıcı durumunu korurken istemi, ilk uygun çıktı kuralını ve kanıt protokolünü korumalıdır.
CH11-N18
Natural Account-State ve Natural Conversation-State izleri ayrı tutulmalıdır.
CH11-N19
Ana karşılaştırılabilir doğal panelde istem yeni konuşmanın ilk kullanıcı mesajı olmalıdır.
CH11-N20
Mevcut konuşma bağlamı kullanılan gözlemler ana Natural Account-State skoruna eklenemez.
CH11-N21
Doğal panelde hafıza, özel talimat, önceki konuşma, plan, arayüz ve hesap kullanım durumu ilgili olduğu ölçüde kaydedilmelidir.
CH11-N22
Doğal durumun kaydedilmesi, özel talimat ve konuşma içeriğinin varsayılan olarak toplanmasına izin vermez.
CH11-N23
Kişiselleştirme içeriği yalnız açık gereklilik, ayrı rıza ve veri minimizasyonu altında incelenebilir.
CH11-N24
Doğal kullanıcı gözlemi genel ürün varsayılanı veya bütün kullanıcı nüfusu sonucu gibi sunulamaz.
CH11-N25
Kullanıcı tarafından oluşturulan marka lehine veya aleyhine özel talimat genel varlık GEO başarısı veya başarısızlığı sayılamaz.
CH11-N26
Kullanıcı kaynaklı yönlendirme yine doğrulanmış gerçeklik bakımından değerlendirilmelidir.
CH11-N27
Kişiselleştirme anlatım ve tavsiyeyi değiştirebilir; maddi varlık gerçekliğini keyfî biçimde değiştiremez.
CH11-N28
First-Use Panel, deneyimli doğal kullanıcı paneli ve kontrollü temiz panelden ayrı raporlanmalıdır.
CH11-N29
Kurumsal veya yönetilen kullanıcı çalışma alanları genel tüketici doğal paneline açıklamasız biçimde eklenemez.
CH11-N30
Doğal panelde kullanıcıların gerçek plan ve kullanıcı yüzeyi dağılımı görünür olmalıdır.
CH11-N31
Doğal panelde web ve araç durumları ya gerçek hâliyle kaydedilmeli ya da ayrı araç-sabit alt panel olarak tanımlanmalıdır.
CH11-N32
Kontrollü ve doğal skor farkı, panel nüfusu ve ürün koşulları eşleşmeden kişiselleştirmenin nedensel etkisi olarak sunulamaz.
CH11-N33
Temiz–doğal farkının yönü, mutlak büyüklüğü, Critical hata farkı ve bilinmeyen oranı ayrı raporlanmalıdır.
CH11-N34
Aynı kullanıcı eşlenmiş tasarımında sıra, taşıma ve hafıza etkileri kaydedilmeli ve analizde korunmalıdır.
CH11-N35
Aynı kullanıcıya iki koşul uygulanması doğal hesap durumunu değiştirebiliyorsa ana panel karşılaştırmasında kullanılamaz.
CH11-N36
Bağımsız grup tasarımında kullanıcı kompozisyonu farkları tabakalanmalı, rastgeleleştirilmeli veya ağırlıklandırılmalıdır.
CH11-N37
Panel durumu AI yanıtının olumlu, olumsuz veya Critical olmasına göre değiştirilemez.
CH11-N38
Kontrollü panelde sonradan doğal durum saptanan gözlem yalnız önceden belirlenmiş kuralla yeniden sınıflandırılabilir.
CH11-N39
Doğal panelde ayar durumu yanlış beyan edildiğinde kötü niyet otomatik olarak varsayılamaz; kanıt temelli sınıflandırma yapılmalıdır.
CH11-N40
Natural User Panel katılımcıları cevabı yenileyemez veya takip sorusuyla ilk yanıtı değiştiremez; bu davranış ayrı Natural Interaction Track altında ölçülmelidir.
CH11-N41
Kontrollü ve doğal panel hedef nüfusları, örnekleme çerçeveleri ve ağırlıkları ayrı kaydedilmelidir.
CH11-N42
Aktif kullanıcı verisi bulunmadığında doğal panel sonucu bütün aktif kullanıcıların kesin temsili olarak sunulamaz.
CH11-N43
Temiz panelden dışlanan kullanıcı grupları ve dışlama nedenleri raporlanmalıdır.
CH11-N44
Doğal panelde mahremiyet nedeniyle ölçülemeyen kullanıcı durumu alanları UNKNOWN olarak korunmalıdır.
CH11-N45
Küçük doğal alt gruplardan kesin nüfus oranı veya hassas kamu profili üretilemez.
CH11-N46
Kontrollü ve doğal panel karşılaştırmasına CN-0 ile CN-5 arasında veya eşdeğer açık karşılaştırılabilirlik seviyesi verilmelidir.
CH11-N47
CN-0 veya CN-1 panel farkı nedensel kişiselleştirme etkisi olarak sunulamaz.
CH11-N48
Panel durum kilidi ve karşılaştırma kararının hesap verebilir insan veya kurum sahibi bulunmalıdır.
72. BAŞARISIZLIK BİÇİMLERİ
CH11-F01 — YENİ SOHBETİ TEMİZ HESAP SAYMAK
Kalıcı hafıza ve özel talimatlar yok sayılır.
CH11-F02 — GEÇİCİ OTURUM ETİKETİNE KÖR GÜVEN
Ürün etiketinin bütün kişiselleştirmeyi kapattığı doğrulanmadan varsayılır.
CH11-F03 — BİLİNMEYEN HAFIZAYI KAPALI SAYMAK
Temiz skor yapay biçimde yükseltilir.
CH11-F04 — ÖZEL TALİMATI YOK SAYMAK
Cevap biçimi veya tavsiye yönlendirmesi ürün varsayılanı gibi sunulur.
CH11-F05 — KURUMSAL ÇALIŞMA ALANINI GENEL ÜRÜN SAYMAK
Özel bilgi kaynakları ve yönetici ayarları görünmez kalır.
CH11-F06 — TEMİZ PANELDE PLAN KARIŞTIRMAK
Ücretsiz ve ücretli kullanıcılar tek standart durum gibi sunulur.
CH11-F07 — ARAÇLARI KAPATMAYI TEMİZLİK SAYMAK
Ürünün doğal bilgi modu yapay biçimde değiştirilir.
CH11-F08 — ARAÇ DURUMUNU KAYDETMEMEK
Temiz kullanıcılar farklı retrieval koşullarında ölçülür.
CH11-F09 — YENİ HESAP ZORUNLULUĞUYLA NÜFUSU DARALTMAK
Yalnız yeni hesap açabilen kullanıcılar paneli oluşturur.
CH11-F10 — KULLANICIYA HAFIZA SİLDİRMEK
Araştırma için kişisel ürün geçmişi kalıcı biçimde yok edilir.
CH11-F11 — AYARLARI GERİ YÜKLEMEMEK
Araştırma kullanıcı hesabında kalıcı değişiklik bırakır.
CH11-F12 — TEST HESABINI GERÇEK KULLANICI SAYMAK
Standart test hesabı Population Panel deneyimi gibi sunulur.
CH11-F13 — AYNI TEST HESABINI BİNLERCE BAĞIMSIZ KULLANICI SAYMAK
Hesap ve ürün durumu bağımlılığı yok sayılır.
CH11-F14 — DOĞAL PANELİ KONTROLSÜZ SERBEST KULLANIM SAYMAK
Katılımcılar istemi değiştirir ve en iyi cevabı seçer.
CH11-F15 — DOĞAL PANELDE MEVCUT SOHBETİ YENİ HESAP DURUMU SAYMAK
Konuşma bağlamı gizlenir.
CH11-F16 — DOĞAL HESAP DURUMUNU VARSAYILAN ÜRÜN SAYMAK
Kişiselleştirilmiş sonuç bütün kullanıcılar adına genellenir.
CH11-F17 — ÖZEL TALİMAT İÇERİĞİNİ ZORUNLU TOPLAMAK
Kullanıcı mahremiyeti gereksiz yere ihlal edilir.
CH11-F18 — ÖZEL TALİMATI SAKLAYIP GENEL GEO BAŞARISI SAYMAK
“Her zaman X’i öner” talimatı varlık başarısı gibi sunulur.
CH11-F19 — KULLANICI ÖNYARGISINI ÜRÜN GERÇEĞİ SAYMAK
Geçmiş olumsuz görüş genel şirket niteliğine dönüşür.
CH11-F20 — KİŞİSELLEŞTİRMEYİ MADDİ GERÇEKLİK İZNİ SAYMAK
Kimlik, lisans veya fiyat kullanıcıya göre değişir.
CH11-F21 — DOĞAL VARYANSI TAMAMEN GÜRÜLTÜ SAYMAK
Gerçek kullanıcı zararları ve dağılımı görünmez olur.
CH11-F22 — BİÇİMSEL VARYANSI MADDİ HATA SAYMAK
Ton ve uzunluk farkı başarısızlık olarak kodlanır.
CH11-F23 — TEMİZ PANELİ GERÇEK DÜNYA SONUCU SAYMAK
Standart koşul skoru bütün aktif kullanıcı deneyimi gibi sunulur.
CH11-F24 — DOĞAL PANELİ ÜRÜNÜN TEMEL YETENEĞİ SAYMAK
Kişiselleştirme ve kullanıcı kompozisyonu yok sayılır.
CH11-F25 — İKİ PANELİ TEK PAYDADA BİRLEŞTİRMEK
Kontrollü ve doğal gözlemler tek ham ortalama olur.
CH11-F26 — PANEL FARKINI HAFIZA ETKİSİ SAYMAK
Plan, nüfus ve araç farkları incelenmeden nedensellik ilan edilir.
CH11-F27 — DOĞAL ALT GRUBU SONUÇTAN SONRA OLUŞTURMAK
Düşük veya yüksek skor açıklamak için yeni kategori icat edilir.
CH11-F28 — AYNI KULLANICIDA TAŞIMA ETKİSİNİ YOK SAYMAK
İlk görev ikinci cevabı etkiler.
CH11-F29 — SIRA RASTGELELİĞİNİ GİZLEMEK
Bütün kullanıcılar önce temiz, sonra doğal koşulu görür.
CH11-F30 — KONTROLLÜ GÖREVLE DOĞAL DURUMU BOZMAK
Ayar değişikliği veya ilk istem doğal hesabın sonraki durumunu değiştirir.
CH11-F31 — FARKLI KULLANICI GRUPLARINI EŞLENMİŞ SAYMAK
Doğal ve kontrollü paneller farklı plan ve ülke kompozisyonundadır.
CH11-F32 — FIRST-USE PANELİNİ TEMİZ PANEL SAYMAK
Varsayılan onboarding ve ürün ayarları kontrol edilmiş durum sanılır.
CH11-F33 — DENEYİMLİ DOĞAL KULLANICIYI İLK KULLANICI SAYMAK
Hesap geçmişi ve kişiselleştirme görünmez olur.
CH11-F34 — KURUMSAL DOĞAL SONUCU GENEL TÜKETİCİ SAYMAK
Özel bilgi tabanı genel ürün performansına eklenir.
CH11-F35 — DOĞAL PANELDE CEVAP YENİLEMEK
Kullanıcının en beğendiği cevap ana gözlem olur.
CH11-F36 — DOĞAL KULLANICI YOLCULUĞUNU İLK CEVAP SKORUNA KARIŞTIRMAK
Takip soruları ve kaynak açma sonrasında oluşan cevap ilk maruziyet gibi sunulur.
CH11-F37 — PANEL DURUMUNU CEVABA GÖRE DEĞİŞTİRMEK
Olumlu gözlem temiz, olumsuz gözlem doğal ilan edilir.
CH11-F38 — TEMİZLİK HATASINI SESSİZCE DOĞALA TAŞIMAK
Gerekli doğal durum kaydı bulunmadan gözlem yeniden sınıflandırılır.
CH11-F39 — MAHREMİYET İÇİN BİLİNMEYENİ KAPALI SAYMAK
Ölçülmeyen kişiselleştirme olumlu varsayılır.
CH11-F40 — KÜÇÜK ALT GRUBU KAMUDA TANIMLANABİLİR KILMAK
Nadir özel talimat veya küçük ülke kullanıcısı açığa çıkarılır.
CH11-F41 — DOĞAL PANELDE KAPSAMA YANLILIĞINI GİZLEMEK
Gerçek hesabını paylaşmaya istekli kullanıcılar bütün aktif nüfus sayılır.
CH11-F42 — TEMİZ PANEL DIŞLAMASINI SAKLAMAK
Ayarlarını değiştiremeyen kullanıcılar görünmez olur.
CH11-F43 — AKTİF KULLANICI VERİSİ OLMADAN AKTİF NÜFUS SKORU
Araştırma paneli gerçek aktif kullanıcı dağılımı gibi sunulur.
CH11-F44 — CN-1 FARKINDAN NEDENSELLİK
Betimleyici iki skor kişiselleştirme etkisi diye yayımlanır.
CH11-F45 — PANEL FARKININ CRITICAL KUYRUĞUNU SAKLAMAK
Yalnız ortalama fark gösterilir.
CH11-F46 — DOĞAL PANELİN BİLİNMEYEN KÜTLESİNİ SİLMEK
Ayar veya kişiselleştirme durumu bilinmeyen kullanıcılar sorunsuz sayılır.
CH11-F47 — LEHTE DOĞAL YANLIŞI KORUMAK
Kullanıcı talimatı kurumu olduğundan büyük gösterdiğinde düzeltme yapılmaz.
CH11-F48 — DOĞAL OLUMSUZ YANLIŞI GENELLEMEK
Tek kullanıcının geçmiş görüşü bütün nüfusun AI temsili yapılır.
73. DENETİM PROSEDÜRÜ
Adım 1 — İki Panelin Araştırma Sorularını Ayır
Kontrollü ve doğal panelin hangi niceliği tahmin edeceği yazılır.
Adım 2 — Hedef Nüfusları Tanımla
Kontrollü ürün-uygun nüfus Doğal aktif veya tanımlı kullanıcı nüfusu ayrılır.
Adım 3 — Kontrollü Temiz Durumu Tanımla
Oturum Hafıza Özel talimat Araç Plan Yüzey Locale koşulları sürümlenir.
Adım 4 — Gerekli CSC Seviyesini Belirle
Ana analiz için kabul edilecek minimum temiz durum güveni yazılır.
Adım 5 — Doğal Panel İzini Belirle
Natural Account-State Natural Conversation-State First-Use Managed Natural rollerinden hangisinin kullanılacağı belirlenir.
Adım 6 — Gerekli NSF Seviyesini Belirle
Doğal durumun hangi kanıtla kabul edileceği yazılır.
Adım 7 — Panel Atama Tasarımını Kur
Bağımsız grup Rastgele atama Eşlenmiş kullanıcı Dönen panel seçilir.
Adım 8 — Ayar Değişikliği ve Geri Yükleme Prosedürünü Yaz
Kontrollü panel katılımcıları için güvenli süreç hazırlanır.
Adım 9 — Mahremiyet Sınırını Kilitle
Hangi doğal kullanıcı durumlarının:
- yalnız statü,
- sınırlı metadata,
- açık içerik
olarak kaydedileceği belirlenir.
Adım 10 — İstem ve İlk Çıktı Kuralını Kilitle
İki panelde aynı istem ve ilk uygun çıktı protokolü uygulanır.
Adım 11 — Araç ve Web Modunu Kaydet
Kontrollü ve doğal panel farkları görünür hâle getirilir.
Adım 12 — Panel Durumunu Saha Öncesinde Doğrula
Katılımcı panel rolüne uygun mu?
Adım 13 — Gözlem Düzeyi Panel Vektörünü Kaydet
Hafıza, talimat, plan, yüzey, bağlam ve kullanım statüsü saklanır.
Adım 14 — Protokol Geçerliliğini Kör İncele
Yanıtın doğru veya yanlış olduğu görülmeden panel durumu kararı verilir.
Adım 15 — Yanlış Sınıflandırmaları Önceden Belirlenmiş Kuralla Yönet
Temizden doğal veya mixed-state’e geçiş yalnız kayıt yeterliyse yapılır.
Adım 16 — Panel Ağırlıklarını Üret
İki panelin farklı hedef nüfuslarına göre ayrı ağırlıklar hesaplanır.
Adım 17 — Ana Skorları Hesapla
Kontrollü temsil Doğal temsil Critical hata
UNKNOWN
Ret ve sonuçsuzluk ayrı üretilir.
Adım 18 — Temiz–Doğal Farkını Hesapla
İmzalı ve mutlak fark çıkarılır.
Adım 19 — Alt Grupları İncele
Hafıza Talimat Plan Hesap yaşı Kullanım sıklığı First-use gibi önceden tanımlı gruplar değerlendirilir.
Adım 20 — Nedensellik Sınırını Belirle
CN seviyesi atanır. Hangi iddiaların kurulabileceği yazılır.
Adım 21 — Mahremiyet ve Küçük Hücre Kontrolü Yap
Yeniden tanımlama riski bulunan sonuçlar birleştirilir veya kısıtlanır.
Adım 22 — Kamu Panel Sonuç Kartını Oluştur
İki panel, kapsam ve sınırlamalarıyla birlikte yayımlanır.
74. GEREKLİ KANIT
Kontrollü panel araştırma sorusu Doğal panel araştırma sorusu İki panelin hedef nüfusu Panel atama yöntemi Kontrollü temiz durum tanımı Minimum CSC seviyesi Yeni sohbet kaydı Hafıza durumu Özel talimat durumu Önceki konuşma durumu Kurumsal çalışma alanı durumu Araç ve web modu Plan Kullanıcı yüzeyi Dil ve locale Ayar değişikliği talimatları Katılımcı rızası Ayar geri yükleme kaydı Test hesabı kullanımı, varsa Doğal panel izi Minimum NSF seviyesi Hesap yaşı bandı Kullanım sıklığı First-use statüsü Marka aşinalığı Denetlenen varlıkla önceki konuşma statüsü Doğal araç durumu Natural Account-State ve Conversation-State ayrımı İstem kimliği ve sürümü İlk uygun çıktı doğrulaması Panel durum vektörü Panel uygunluk statüsü
Geçerlilik incelemesi Yeniden sınıflandırma kayıtları Kontrollü panel dışlamaları Doğal panel kapsama eksikleri Panel ağırlıkları Ham ve etkin örneklem Kontrollü skor Doğal skor İmzalı panel farkı Mutlak panel farkı Critical hata farkı UNKNOWN ve sonuçsuzluk farkı Önceden belirlenmiş alt grup sonuçları Eşlenmiş tasarım kayıtları Sıra ve taşıma etkisi CN karşılaştırılabilirlik seviyesi Mahremiyet ve redaksiyon kaydı Küçük hücre koruması Kamu panel sonuç kartı Panel sürüm ve değişiklik kaydı Sorumlu insan veya kurum
75. DENETİM KONTROL LİSTESİ
Kontrollü ve doğal panelin araştırma soruları ayrı mı? Hedef nüfusları aynı mı, farklı mı? Kontrollü temiz durum açıkça tanımlandı mı? Yeni sohbet dışında hangi temiz koşullar doğrulandı? Hafıza gerçekten kapalı mı, yoksa bilinmiyor mu? Özel talimat durumu kaydedildi mi? Kurumsal çalışma alanı etkisi var mı? Web ve araç modu standart mı? Plan ve kullanıcı yüzeyi sabit veya tabakalı mı? Temiz durum güven seviyesi verildi mi? CSC-1 gözlemleri tam temiz gibi kullanıldı mı? Katılımcıdan hafızasını veya geçmişini silmesi istendi mi? Ayarlar görev sonunda geri yüklendi mi? Yeni hesap veya test hesabı kullanıldı mı? Test hesabı gerçek kullanıcı paneli gibi sunuldu mu?
Doğal panel hangi izi kullanıyor? Natural Account-State’te yeni sohbet açıldı mı? Mevcut konuşma bağlamı ana doğal skora karıştı mı? Doğal durum güven seviyesi verildi mi? Hafıza ve özel talimat içeriği gereksiz yere toplandı mı? Kullanıcının gerçek planı ve yüzeyi kaydedildi mi? First-Use kullanıcılar ayrı mı? Kurumsal kullanıcılar ayrı mı? Doğal araç durumu kaydedildi mi? İki panel aynı istem sürümünü kullandı mı? İki panelde ilk uygun çıktı korundu mu? Doğal kullanıcı cevabı yeniledi mi? Panel statüsü AI cevabının içeriğine göre değiştirildi mi? Temiz panelde doğal durum saptanan kayıtlar nasıl yönetildi? Aynı kullanıcı iki panelde kullanıldı mı? Sıra rastgeleleştirildi mi?
Taşıma ve hafıza etkisi değerlendirildi mi? Bağımsız grup tasarımında kullanıcı kompozisyonu eşleşiyor mu? Kontrollü ve doğal ağırlıklar ayrı mı? Doğal skor aktif kullanıcı nüfusuna gerçekten genellenebilir mi? Temiz–doğal farkı kişiselleştirme etkisi diye aşırı yorumlandı mı? Critical hata farkı görünür mü? UNKNOWN ve sonuçsuzluk farkı görünür mü? Alt gruplar sonuçtan önce tanımlandı mı? Küçük alt gruplar yeniden tanımlanabilir mi? Kullanıcı kaynaklı lehte veya aleyhte talimatlar genel GEO’ya dönüştürüldü mü? Kişiselleştirme maddi gerçekliği değiştirdi mi? CN karşılaştırılabilirlik seviyesi verildi mi? Panel sonuç kartının hesap verebilir sahibi belli mi?
76. İTİRAZLAR VE CEVAPLAR
İtiraz 1 — “Gerçek kullanıcılar hafızalı hesap kullanıyorsa temiz panel neden gerekli?”
Çünkü ürünler, ülkeler ve diller arasında ortak başlangıç koşulu olmadan farkın kaynağı anlaşılamaz. Temiz panel gerçek kullanıcı panelinin yerine geçmez. Karşılaştırma referansı sağlar.
İtiraz 2 — “Doğal panel varken kontrollü panel yapay değil mi?”
Kontrollüdür. Bu kasıtlıdır. Bir laboratuvar koşulunun görevi gerçek hayatın tamamı olmak değil, belirli değişkenleri ayırmaktır.
İtiraz 3 — “Kontrollü panel daha yüksek skor alırsa bunu ana GEO skoru yapamaz mıyız?”
Tek başına yapamazsınız. Yüksek kontrollü skor gerçek kullanıcıların daha düşük sonuç gördüğü gerçeğini silemez. İki sonuç ayrı görünmelidir.
İtiraz 4 — “Doğal panel çok dağınıksa bilimsel değeri düşük değil mi?”
Heterojenlik doğal panelin kusuru olmak zorunda değildir. Gerçek kullanıcı deneyiminin özelliğidir. Heterojenlik:
- kaydedilir,
- tabakalanır,
- ağırlıklandırılır,
belirsizlikle raporlanır.
İtiraz 5 — “Yeni sohbet açınca doğal kullanıcı durumu bozulmuyor mu?”
Mevcut konuşma bağlamı çıkarılır. Kalıcı hesap, plan, hafıza ve özel talimat durumu korunur. Bu, doğal hesap durumunu karşılaştırılabilir hâle getirir. Mevcut konuşma deneyimi ayrıca ölçülebilir.
İtiraz 6 — “Özel talimatların içeriğini bilmeden etkisini nasıl ölçeceğiz?”
Ana doğal skor için içeriği bilmek şart değildir. Varlığı:
- var,
- yok,
- maddi olabilir
şeklinde sınıflandırabiliriz. Nedensel içerik analizi için ayrı ve rızalı çalışma gerekir.
İtiraz 7 — “Hafıza açık ama şirket hakkında hiçbir şey hatırlamıyorsa neden ayrı grup?”
Hafızanın etkisi bilinmeyebilir. Kullanıcı beyanıyla “varlıkla ilgisiz” statüsü verilebilir. Bu yine hafıza kapalı durumla aynı kesinlikte değildir.
İtiraz 8 — “Kullanıcının ‘her zaman X’i öner’ talimatı gerçek kullanıcı deneyimi değil mi?”
Gerçek deneyimdir. Ancak X’in genel GEO başarısı değildir. Kullanıcı kaynaklı yönlendirmedir. Ayrı kaydedilmelidir.
İtiraz 9 — “Kişiselleştirme kullanıcıya daha uygun cevap veriyorsa neden sorun?”
Sorun olmak zorunda değildir. Tavsiye kullanıcı ihtiyacına göre değişebilir. Kimlik, lisans, fiyat ve kanıt durumu keyfî biçimde değişirse sorun oluşur.
İtiraz 10 — “Aynı kullanıcıyı iki panelde kullanmak en doğru yöntem değil mi?”
Bazı nedensel karşılaştırmalar için güçlü olabilir. İlk görev ikinci durumu etkileyebilir. Bu nedenle sıra, taşıma ve hafıza kontrolü gerekir. Ana nüfus panellerinde bağımsız gruplar daha güvenli olabilir.
İtiraz 11 — “Doğal kullanıcı panelinde cevabı yenilemek normal davranışsa neden yasak?”
İlk cevap maruziyetini ölçmek için yasaktır. Yenileme ve takip davranışı ayrı Natural Interaction Track altında ölçülebilir.
İtiraz 12 — “Temiz panel için hafıza ve talimatları kapatamayan kullanıcıyı ne yapacağız?”
Kontrollü panele alınamaz veya daha düşük CSC seviyesiyle ayrı hücrede tutulur. Doğal panelde değerlendirilebilir. Dışlama oranı raporlanmalıdır.
İtiraz 13 — “Test hesapları daha güvenilir değil mi?”
Kontrol bakımından güvenilir olabilir. Gerçek kullanıcı nüfusu bakımından sınırlıdır. Kontrollü test hesabı ve gerçek kullanıcı paneli ayrı sonuçlardır.
İtiraz 14 — “Doğal paneldeki kullanıcı ayarlarını kaydetmek mahremiyet ihlali değil mi?”
Gereksiz içerik toplanırsa olabilir. Yüksek düzey açık/kapalı statüleri, anonim kayıt ve redaksiyonla mahremiyet korunabilir.
İtiraz 15 — “İki panelin skorunu tek NOMOS puanında birleştirmeyecek miyiz?”
Nihai skor mimarisinde iki panelin rolleri tanımlanabilir. Ancak ham ve alt sonuçlar her zaman ayrı görünür kalmalıdır. Birleşik puan dağılımın yerini alamaz.
İtiraz 16 — “Doğal panel düşük çıkarsa şirketin suçu nedir?”
Her zaman şirketin suçu değildir. Kaynak:
- kullanıcı talimatı,
- AI kişiselleştirmesi,
- plan farkı,
- resmî kaynak kusuru,
- ürün davranışı
olabilir. Denetim önce sonucu gösterir, sonra sorumluluk yolunu ayırır.
81. BÖLÜMÜN ORTAK HÜKMÜ
Bir AI ürününün tek bir cevabı yoktur. Aynı istemin bile:
- temiz hesap,
- doğal hesap,
- hafızalı kullanıcı,
- özel talimatlı kullanıcı,
- ilk kez kullanan kişi,
- kurumsal çalışma alanı,
- geçmiş konuşması bulunan kullanıcı
için farklı cevapları olabilir. Bu farkların tamamını: “model rastgele davranıyor” diye açıklayamazsınız. Bunların tamamını: “kişiselleştirme kusuru” diye de açıklayamazsınız. Önce iki ayrı gerçekliği ölçmeniz gerekir. Kontrollü Temiz Panel:
Sistemin standartlaştırılmış başlangıç koşulundaki temsilini gösterir.
Doğal Kullanıcı Paneli:
Gerçek insanların kendi ürün yaşamlarında karşılaştığı temsil dağılımını gösterir.
Kontrollü panel yüksek, doğal panel düşük olabilir. Bu durumda ürünün laboratuvar davranışı güçlü; gerçek kullanıcı dağılımı zayıf olabilir. Doğal panel yüksek, kontrollü panel düşük olabilir. Bazı kullanıcıların planı, araçları veya kişiselleştirmesi temsili iyileştiriyor olabilir. Her iki panel yüksek olabilir. Ürün farklı kullanıcı durumlarında dayanıklı olabilir. Her ikisi düşük olabilir. Temel temsil sorunu daha geniş olabilir. Fakat iki skoru yan yana koymak nedenini kanıtlamaz. Nedensellik:
- aynı nüfus,
- aynı ürün,
- aynı istem,
- aynı zaman,
- kontrollü atama,
- sıra ve taşıma analizi
gerektirir. Bir kullanıcı: “Her zaman X’i öner.” diye talimat verdiyse X’in görünmesi doğal deneyimdir. X’in dünya GEO başarısı değildir. Bir kullanıcı: “X’e güvenme.” dediyse olumsuz cevap doğal deneyimdir. X’in dünya nüfusundaki genel temsili değildir. Kişiselleştirme kullanıcıyı anlamalıdır. Gerçeği kullanıcıya göre yeniden icat etmemelidir. Bu nedenle NOMOS’un on birinci ölçüm yasası şudur:
Temiz davranış ile doğal deneyim ayrı gerçekliklerdir.
On ikinci yasası şudur:
Yeni sohbet, temiz hesap değildir.
On üçüncü yasası şudur:
Doğal kişiselleştirme, genel GEO başarısı değildir.
On dördüncü yasası şudur:
Kullanıcıya uygun cevap değişebilir; doğrulanmış varlık gerçekliği değişemez.
On beşinci yasası şudur:
Kontrollü ve doğal skor arasındaki fark, açıklanması gereken bulgudur; tek başına neden değildir.
On altıncı yasası şudur:
Gerçek kullanıcı deneyimini ölçmek mahremiyeti kaldırmak değil, yalnız gerekli bağlamı kanıtlayıp geri kalanını korumaktır.
NOMOS’un Bölüm 11 Emri
Bana yalnız yeni sohbet açtığını söyleme. / Hafızanın, özel talimatın, planın ve araçların ne durumda olduğunu göster.
“Geçici oturum” yazısını görüp bütün kişiselleştirmenin yok olduğunu varsayma.
Temiz paneli gerçek hayatın tamamı; doğal paneli kontrolsüz gürültü yapma.
Kontrollü hesabı standartlaştır. / Doğal hesabı olduğu gibi koru. / İkisini aynı kutuya koyma.
Kullanıcının özel talimatını varlığın dünya başarısı yapma.
Kullanıcının olumsuz geçmişini bütün nüfusun görüşü yapma.
Kişiselleştirmeyi gerçeği değiştirme ruhsatı sayma.
Bir kullanıcıya uygun tavsiye verebilirsin. / Ama şirketin kimliğini, lisansını, fiyatını ve kanıtını kullanıcıdan kullanıcıya yeniden yazma.
Doğal panelde özel hayatı toplama. / Hafıza açık mı, talimat var mı, bağlam mevcut mu — yalnız gerekeni kaydet.
Katılımcıya hafızasını sildirme. / Ayarlarını geçici değiştirdiysen geri yükle.
Aynı kullanıcıyı iki panelde test ettiysen ilk cevabın ikinciyi etkileyebileceğini unutma.
Temiz skorla doğal skor arasındaki farkı göster. / Critical farkı göster. / Bilinmeyeni göster. / Ama nedeni kanıtlamadan isim verme.
Önce hangi kullanıcı gerçekliğini ölçmek istediğine karar ver. / Sonra temiz ve doğal durumları ayrı kilitle. / Sonra istemi aynı tut. / Sonra ilk cevabı değişmeden yakala. / Sonra iki dağılımı ayrı hesapla. / Ve ancak bundan sonra ürünün standart koşulda ne yaptığıyla gerçek insanların ne yaşadığı arasındaki mesafeyi anlat.
Bölümün Son Cümlesi
GEO-1000’de bir AI ürününün gerçek temsili, yalnız temiz bir oturumda verebildiği cevap değil; standart koşuldaki davranışı ile farklı kullanıcı geçmişleri içinde insanlara gerçekten ulaştırdığı cevaplar arasındaki açık ve kanıtlanmış ilişkidir.
Normatif Öz
Kontrollü Temiz Panel ve Doğal Kullanıcı Paneli gözlemleri ayrı ölçüm nüfusları, panel durumları, paydalar ve kamu sonuçları olarak korunmalıdır. Yeni sohbet veya geçici oturum etiketi tek başına bütün kalıcı kişiselleştirmenin devre dışı olduğunu kanıtlamaz. Doğal Kullanıcı Paneli gerçek hesap, plan, arayüz, hafıza, özel talimat ve kullanım durumunu korurken kilitlenmiş istemi, ilk uygun çıktı kuralını, kanıt gereksinimlerini ve yenilememe kuralını korumalıdır. Kullanıcı kaynaklı lehte veya aleyhte yönlendirme doğal kişiselleştirme etkisi olarak ölçülebilir; genel varlık GEO başarısı, başarısızlığı veya varsayılan ürün davranışı olarak sunulamaz. Kontrollü ve doğal sonuçlar arasındaki fark, nüfus ve sistem koşulları yeterince eşleşmeden nedensel kişiselleştirme etkisi olarak yorumlanamaz.

