Bölüm Sınırı
İlk on bir bölüm ölçümün temel yapı taşlarını kurdu: Tek bir yanıt GEO skoru değildir. Temsil, kullanıcılar ve sistem koşulları arasında oluşan bir dağılımdır. Denetlenen varlık sonuçlardan önce tanımlanmalıdır. Resmî temsil ile doğrulanmış varlık gerçekliği ayrılmalıdır. Her AI ürününün uygun kullanıcı nüfusu ayrıca kurulmalıdır. Katılımcılar nüfusa dayalı, sürümlenmiş ve sonuçtan bağımsız bir yöntemle seçilmelidir. Küçük ülkeler ve düşük kaynaklı diller ayrı gözlem panelleriyle görünür kılınmalıdır. AI ürünü, planı, kullanıcı yüzeyi ve sistem yapılandırması sicile bağlanmalıdır. Promptlar diller arasında aynı kelimeleri değil, aynı kullanıcı niyetini taşımalıdır. Kontrollü Temiz Panel ile Doğal Kullanıcı Paneli ayrı gerçeklikleri ölçmelidir. Şimdi bütün bu unsurların aynı ölçüm olayında birleşmesi gerekir:
Katılımcılar istemi ne zaman gönderecek, ilk çıktıyı nasıl yakalayacak ve her gözlemin sonradan değiştirilmediğini nasıl kanıtlayacaktır?
Senin kurucu fikrin açıktı: Dünyanın farklı ülkelerindeki insanlar aynı AI ürününe, aynı istemi, aynı zamanda göndermeli ve ekran görüntüsüyle kanıt sunmalıdır. Bu fikir GEO-1000’in deneysel kalbidir. Fakat “aynı zaman” ifadesi tek başına yeterli değildir. Bütün katılımcılar aynı saniyede gönderim yapmaya çalışırsa:
- bağlantı hızları farklılaşır,
- cihaz saatleri birbirinden sapar,
- bazı kullanıcılar gece yarısında göreve zorlanır,
- AI ürününde ani yük artışı oluşabilir,
- sağlayıcı hız veya kullanım sınırı uygulayabilir,
- bazı cevaplar iki saniyede, bazıları iki dakikada tamamlanabilir,
- ürün ölçüm sırasında güncellenebilir,
bir katılımcı cevabı hemen, diğeri saatler sonra yükleyebilir. Aynı saniyede tıklamak, aynı sistem durumunu kusursuz biçimde ölçtüğümüzü garanti etmez. Aynı şekilde yalnız ekran görüntüsü toplamak da yeterli değildir. Bir ekran görüntüsü:
- kırpılmış olabilir,
- istemi göstermeyebilir,
- cevabın ilk mi yenilenmiş mi olduğunu kanıtlamayabilir,
- ürün ve plan bilgisini göstermeyebilir,
- başka gün alınmış olabilir,
- başka kullanıcıdan kopyalanmış olabilir,
sonradan düzenlenmiş olabilir. Bu nedenle GEO-1000 iki ayrı sistemi birlikte kurmak zorundadır:
Senkronize Ölçüm Dalgası
ve:
NOMOS Capture Kanıt Zinciri
Senkronize dalga şu soruya cevap verir:
Gözlemler, karşılaştırılabilir bir sistem zamanı ve önceden tanımlanmış gönderim düzeni içinde mi üretildi?
NOMOS Capture ise şunu sorar:
Gönderilen istemin, oluşan ilk çıktının, ürün koşullarının ve zaman bilgisinin değiştirilmeden korunduğunu gösterebiliyor muyuz?
Önceki denetim mimarisi, her kontrolün model veya ürün, tarih, ülke, dil, sorgu kümesi, tekrar sayısı ve ölçüm kaydı taşımasını zorunlu bir ölçüm mantığı olarak kurmuştu. Bu gereklilik yalnız teknik düzen değildir. Çünkü görünmez talimatlar, sahte kanıtlar ve bağımsızmış gibi sunulan içerikler sonunda gerçek insanların aldığı temsili bozabilir. Bu bölüm:
- ölçüm dalgasını,
- eşzamanlılık penceresini,
- UTC zaman standardını,
- gönderim slotlarını,
- tamamlama ve capture sürelerini,
- ilk temas sonucu ile ilk içerik çıktısını,
- teknik yeniden deneme kurallarını,
- dalga içindeki ürün değişikliklerini,
- dış olay ve haber etkilerini,
- NOMOS Capture kanıt paketini,
- ekran görüntüsü, ham yanıt ve metadata ilişkisini,
- zaman doğrulamasını,
- dosya bütünlüğünü,
- hash ve dijital imzayı,
- kanıt zincirini,
- mahremiyet ve redaksiyonu,
- kamu kanıt manifestini,
- dalga kalite ve geçerlilik statülerini
tanımlar. Bu bölüm henüz:
- AI yanıtlarındaki atomik iddiaların hangi gerçeklik kayıtlarıyla değerlendirileceğini,
- hakemlerin cevapları nasıl kodlayacağını,
- geçiş ve Critical hata eşiklerini,
- nihai NOMOS skor formüllerini
kesinleştirmez. Bölüm 12’nin temel sorusu şudur:
Binlerce gerçek kullanıcı gözlemini aynı ölçüm olayına bağlayıp her birini değiştirilemez, denetlenebilir ve mahremiyet koruyucu bir kanıt birimine nasıl dönüştürürüz?
NOMOS Challenge
Bin kişiye aynı istemi veriyorsunuz. Şöyle diyorsunuz: “Bugün öğlen gönderin.” Bir kullanıcı İstanbul’da saat 12.03’te gönderiyor. Başka kullanıcı Londra’da kendi yerel saatine göre öğlen gönderiyor. Başka kullanıcı Tokyo’da görevi akşam görüyor ve sekiz saat sonra tamamlıyor.
Bir kullanıcı cihaz saatini yanlış ayarlamış. Bir diğerinin interneti kesilmiş. Başka biri cevabı beğenmemiş ve: “Regenerate” düğmesine basmış. Sonra en uzun ve en olumlu cevabın ekran görüntüsünü yüklemiş. Bir kullanıcı yalnız cevabın ortasını kırpmış. İstem görünmüyor. AI ürününün adı görünmüyor.
Başka biri aynı ekran görüntüsünü iki farklı panel hesabıyla göndermiş. Bir kullanıcı görevi doğru yapmış fakat ekran görüntüsünü iki gün sonra yüklemiş. Bu sırada dosyayı kırpmış ve kişisel bilgilerini silmiş. Dosyanın ilk hâli korunmamış. Başka bir kullanıcı AI’nın ilk cevabında:
“Bu konuda yanıt veremem.” sonucunu almış. Araştırmacı: “Teknik hata olmuş olmalı.” diyerek yeniden denemesini istemiş. İkinci cevap doğru çıkmış ve yalnız ikinci cevap rapora girmiş. Bir başka kullanıcı gerçek bağlantı hatası yaşamış. İstem gönderilmiş fakat sistem hiçbir içerik üretmemiş.
Bu kez araştırmacı yeniden denemeye izin vermemiş. Aynı protokol iki kullanıcıya farklı uygulanmış. Şimdi ölçüm dalgasının ortasında AI sağlayıcısı:
- web arama davranışını,
- atıf sistemini,
- kullanılan model yönlendirmesini
değiştiriyor. İlk 500 kişi eski sistem durumunu, sonraki 500 kişi yeni sistem durumunu görüyor. Rapor: “1.000 kişi aynı AI sistemini aynı anda test etti.” diyor. Bu cümle doğru değildir. Bin kullanıcı vardır. Fakat tek ve bütünlüklü ölçüm dalgası olmayabilir.
Şimdi bütün ekran görüntülerine hash uyguluyorsunuz. Bunun bütün gözlemlerin gerçek olduğunu kanıtladığını söylüyorsunuz. Hash neyi kanıtlar? Dosyanın hash üretildikten sonra değiştirilmediğini güçlendirir. Şunları tek başına kanıtlamaz:
- Görselin gerçek AI ürününden geldiğini
- İlk cevap olduğunu
- Doğru zamanda alındığını
- Başka kullanıcıdan kopyalanmadığını
- İstemin doğru olduğunu
- Görselin hash öncesinde düzenlenmediğini
Bu bölümün ilk hükmü şudur:
Aynı anda ölçmek, aynı saniyede tıklamak değildir.
İkinci hükmü şudur:
Ekran görüntüsü kanıt paketinin parçasıdır; kanıt paketinin tamamı değildir.
Üçüncü hükmü şudur:
İlk yanlış cevap veri kusuru değildir. Protokole uygun üretildiyse ölçüm sonucudur.
Dördüncü hükmü şudur:
Hash, bütünlüğü güçlendirir; gözlemin gerçekliğini tek başına yaratmaz.
Beşinci hükmü şudur:
Bir dalga içinde sistem maddi biçimde değişirse, zaman kaydı olmayan bin cevap tek sisteme ait sayılamaz.
Altıncı hükmü şudur:
Kanıt zinciri, sonucu güzel göstermek için değil; sonucun nasıl oluştuğunu daha sonra yeniden denetleyebilmek için kurulur.
1. BÖLÜMÜN AMACI
Bu bölümün amacı, GEO-1000 kullanıcı gözlemlerini karşılaştırılabilir zaman pencerelerinde üretmek ve her gözlemi eksiksiz bir dijital kanıt zinciriyle korumaktır. Bölüm şu ayrımları normatif hâle getirir:
- Aynı saniye ile senkronize ölçüm penceresi
- Yerel saat ile UTC zamanı
- Dalga ile alt dalga
- Gönderim zamanı ile cevap tamamlanma zamanı
- Capture zamanı ile yükleme zamanı
- Planlanan slot ile gerçek gönderim
- İlk sistem teması ile ilk içerik yanıtı
- Teknik hata ile sistem reddi
- Teknik yeniden deneme ile cevap yenileme
- İlk uygun çıktı ile en iyi seçilmiş çıktı
- Yanıtın tamamlanması ile ekranda görünür olması
- Ham yanıt ile ekran görüntüsü
- Ekran görüntüsü ile tam kanıt paketi
- Dosya bütünlüğü ile gözlem özgünlüğü
- Hash ile zaman damgası
- Yerel cihaz saati ile güvenilir zaman kaynağı
- Katılımcı yüklemesi ile sunucu kabul zamanı
- Ham kanıt ile redakte edilmiş kamu kopyası
- Gözlem kimliği ile katılımcı kimliği
- Capture geçerliliği ile yanıt doğruluğu
- Ürün güncellemesi ile doğal çıktı varyansı
- Dış haber olayı ile AI ürün değişikliği
- Dalga sonlandırması ile sonuç sonrası dışlama
- İnsan kullanıcı yakalaması ile otomatik bot ölçümü
- Kullanıcı yüzeyi kaydı ile API logu
- Bağımsız capture ile sağlayıcı telemetry’si
- Kanıtın saklanması ile kanıtın herkese açılması
- Değiştirilemez kayıt ile düzeltilemez kayıt
- Ham veri koruması ile hatalı kararın sürümlü düzeltilmesi
Bu bölümün sonunda her GEO-1000 denetimi şu sorulara cevap verebilmelidir:
Bu gözlem hangi dalgaya aittir?
İstem hangi UTC zamanında gönderildi?
İlk sistem sonucu neydi?
Cevap ne zaman tamamlandı ve ne zaman yakalandı?
Teknik yeniden deneme yapıldıysa nedeni ve önceki girişim nerede?
Ekran görüntüsü istemi, ürünü ve cevabın tamamını gösteriyor mu?
Ham yanıt ile görsel birbirini doğruluyor mu?
Dosyaların hash’i ve zaman damgası ne zaman üretildi?
Kanıt sonradan değiştirildiyse değişiklik geçmişi görünür mü?
Katılımcı mahremiyeti korunurken bağımsız denetçi ham kanıtı doğrulayabilir mi?
2. MERKEZÎ NORMATİF HÜKÜM
Her GEO-1000 gözlemi, veri toplamadan önce kilitlenmiş bir ölçüm dalgasına bağlanmalı; istem gönderiminden ilk sistem sonucuna, cevap tamamlanmasından capture ve yüklemeye kadar bütün maddi zamanları; AI ürün koşullarını; gönderilen tam istemi; ilk uygun çıktıyı ve bütünlük kayıtlarını taşıyan sürümlü bir NOMOS Capture Kanıt Paketi içinde korunmalıdır. Bir GEO-1000 gözlemi yalnız:
- ekran görüntüsü,
- kopyalanmış cevap metni,
- katılımcı beyanı,
- dosya hash’i
ile tek başına geçerli sayılamaz. Ana kanıt paketi ilgili olduğu ölçüde şunları taşımalıdır:
- Dalga kimliği
- Katılımcının anonim gözlem kimliği
- AI Sistem Sicili kaydı
- Panel durumu
- İstem kimliği ve sürümü
- Atanan istem
- Gönderilen istem
- Gönderim zamanı
- İlk sistem teması
- Cevap tamamlanma zamanı
- Capture zamanı
- Yükleme zamanı
- Tam ham cevap
- Tam ekran veya ardışık ekran görüntüleri
- Atıf ve kaynak kayıtları
- Teknik hata ve yeniden deneme günlüğü
- Ürün ayarları
- Dosya hash’leri
- Paket hash’i
- Zaman doğrulama kaydı
- Capture aracı sürümü
- Geçerlilik kararı
- Mahremiyet ve redaksiyon durumu
- Kanıt zinciri sahibi
3. ÖLÇÜM DALGASI NEDİR?
Ölçüm dalgası, önceden tanımlanmış:
- AI ürünleri,
- hedef nüfus,
- istem sürümleri,
- kullanıcı panelleri,
- zaman penceresi,
- örneklem tahsisi,
- capture protokolü,
- referans kayıtları
altında yürütülen bütünlüklü veri toplama olayıdır. Bir dalga:
Wk=(A,U,P,F,T,C,R,G)şeklinde gösterilebilir. Burada:
- A: AI ürün örnekleri
- U: hedef kullanıcı nüfusu ve örneklem
- P: istem kümesi
- F: panel durumları
- T: zaman ve gönderim yapısı
- C: capture protokolü
- R: referans gerçeklik sürümü
- G: yönetişim ve kilit kaydı
Bu alanlardan biri maddi biçimde değişirse yeni dalga veya alt dalga gerekebilir.
4. DALGA TÜRLERİ
MW-1 — PRINCIPAL SYNCHRONIZED WAVE
Ana GEO-1000 nüfus ölçümüdür. Her AI ürünü için varsayılan olarak en az 1.000 geçerli Population Panel gözlemi hedefler.
MW-2 — CONFIRMATORY WAVE
İlk dalgadaki sonucu tekrar etmek, belirli hatayı doğrulamak veya istatistiksel kararlılığı sınamak için yapılır. İlk dalganın düşük veya yüksek skorunu değiştirmek için kullanılmaz. Ayrı sonuç üretir.
MW-3 — INCIDENT WAVE
Critical veya önemli Sentinel olayı sonrasında hedefli ve hızlı doğrulama amacıyla yapılır. Küresel ana dalga değildir.
MW-4 — DRIFT MONITORING WAVE
Ürün, varlık, kaynak veya dil davranışındaki zaman değişimini izler.
MW-5 — DÜZELTME RETEST WAVE
Düzeltme veya müdahale sonrasında yeni sonuç üretir. Önceki dalgayı silmez.
MW-6 — LOCAL-TIME BALANCED WAVE
Katılımcıların benzer yerel saat koşullarında ölçülmesini amaçlar. Tek bir küresel sistem anını ölçmez.
MW-7 — CONTROLLED LABORATORY WAVE
Dondurulmuş model, API veya standart test hesaplarıyla yürütülen kontrollü çalışmadır. Gerçek kullanıcı Population Panel’i değildir.
5. “AYNI ZAMAN” NE ANLAMA GELİR?
GEO-1000’de eşzamanlılık:
Bütün kullanıcıların aynı milisaniyede tıklaması
anlamına gelmez. İşlevsel tanım şudur:
Gözlemlerin önceden belirlenmiş aynı UTC ölçüm penceresi içinde, kayıtlı ve sonuçtan bağımsız gönderim slotlarına göre üretilmesi.
Bu yaklaşım üç amacı dengeler:
- Ürün durumunu zaman bakımından yakın tutmak
- Sağlayıcı üzerindeki ani yapay yükü azaltmak
- Katılımcı gönderimlerini yeniden üretilebilir biçimde dağıtmak
6. ZAMAN YAPISI
Her dalga en azından dört zaman katmanı taşımalıdır.
6.1. Dalga Penceresi
Bütün ana gönderimlerin yapılması gereken UTC aralığıdır. Örnek:
12.00–13.00 UTC
6.2. Mikro-Slot
Katılımcının istemi göndermesi için atandığı daha kısa zaman aralığıdır. Örnek:
12.15–12.20 UTC
6.3. Tamamlama Ek Süresi
İstem slot içinde gönderilmişse cevabın tamamlanması için tanınan önceden belirlenmiş süredir.
6.4. Capture ve Yükleme Süresi
Cevap tamamlandıktan sonra kanıtın oluşturulması ve güvenli sisteme yüklenmesi için tanınan süredir.
7. ADAY SENKRONİZE DALGA TEMEL KURALI
CANDIDATE BASE RULE — ADAY TEMEL KURAL
Genel tüketici sohbet ürünleri için ana senkronize dalga aday olarak şu yapıyı kullanabilir:
- Gönderim penceresi: 60 dakika
- Mikro-slotlar: 12 adet × 5 dakika
- Katılımcı gönderimi: kendisine atanan mikro-slot içinde
- Cevap tamamlanma ek süresi: gönderimden sonra en fazla 20 dakika
- Capture hash üretimi: cevap tamamlandıktan sonra tercihen 5 dakika içinde
- Kanıt yükleme: capture sonrasında en fazla 60 dakika içinde
- Teknik sorun bildirme: aynı dalga içinde
Bu süreler evrensel ve nihai değildir. Şu koşullara göre değişebilir:
- AI ürününün cevap süresi
- Mobil bağlantı
- Ülke altyapısı
- Uzun cevap biçimi
- Erişilebilirlik ihtiyacı
- Ürün kullanım limiti
Kullanılan süreler veri toplamadan önce kilitlenmelidir.
8. NEDEN MİKRO-SLOTLAR?
Bin katılımcının aynı anda gönderim yapması:
- AI ürününde olağan dışı yük,
- hız limiti,
- kuyruk,
- teknik hata,
- cevap süresi artışı
oluşturabilir. Bu durumda denetim ürünün normal davranışını değil:
denetimin yarattığı yapay yük olayını
ölçebilir. Mikro-slotlar:
- yükü dağıtır,
- aynı genel sistem zamanını korur,
- gönderim sırasını sonuçtan bağımsız yapar,
zaman etkisinin modellenmesine izin verir.
9. SLOT ATAMASI
Katılımcılar slotlara:
- ülke,
- dil,
- AI ürünü,
- plan,
- panel durumu
bakımından dengeli ve önceden rastgeleleştirilmiş biçimde atanmalıdır. Bir mikro-slot yalnız:
- belirli ülke,
- belirli dil,
- belirli ürün
kullanıcılarıyla dolmamalıdır. Aksi hâlde zaman etkisi grup etkisiyle karışır.
10. YEREL SAAT ADALETİ
Tek UTC penceresi bazı katılımcılar için:
- gece,
- çalışma saati,
- ibadet veya dinlenme zamanı,
- ulaşılması zor bir saat
olabilir. Bu durum:
- katılım oranını,
- bağlantı koşulunu,
- kullanıcı dikkatini,
- cihaz türünü
etkileyebilir. İki tamamlayıcı yöntem kullanılabilir.
10.1. Dönen Küresel Dalgalar
Ana dalgalar farklı UTC saatlerinde yürütülür. Örnek:
- Dalga 1: 12.00 UTC
- Dalga 2: 20.00 UTC
- Dalga 3: 04.00 UTC
Böylece aynı bölge her dalgada aynı yerel saat yükünü taşımaz.
10.2. Yerel Saat Dengeli Alt Dalga
Katılımcılar kendi yerel saatlerinde benzer zaman bandında ölçülür. Bu çalışma:
- kullanıcı yorgunluğu,
- günlük kullanım davranışı
için değerlidir. Tek küresel sistem anı sonucu değildir.
11. ÜÇ DALGALI KARARLILIK MİMARİSİ
CANDIDATE ARCHITECTURE — ADAY MİMARİ
GEO-1000’in tam uygulaması için en az üç ana dalga önerilebilir:
W1 — Başlangıç Dalgası
İlk nüfus tahminini üretir.
W2 — Kısa Dönem Tekrarı
Ürünün ve ölçümün kısa dönem kararlılığını sınar. Aday aralık: W1’den 24–72 saat sonra
W3 — Orta Dönem Kararlılığı
Ürün ve varlık temsilinin daha uzun dönemde korunup korunmadığını ölçer. Aday aralık: W1’den 14–30 gün sonra Kesin aralıklar veri toplamadan önce belirlenmelidir. Ürün güncellemesi veya olay nedeniyle değiştirilecekse yeni sürüm kaydı gerekir.
12. 30.000 GÖZLEMLİ KURUCU TASARIM
On AI ürünü, ürün başına 1.000 ana gözlem ve üç ana dalga için:
10×1.000×3=30.000geçerli ana Population Panel gözlemi hedeflenir. Tamamlayıcı:
- Country Sentinel
- Language Fairness
- Accessibility
- Incident
- Retest
panelleri bu sayının üzerine eklenebilir. 30.000:
- davet sayısı değildir,
- dosya sayısı değildir,
ekran görüntüsü sayısı değildir. Geçerli ana ürün-gözlemi hedefidir.
13. GÖZLEMİN ZAMAN VEKTÖRÜ
Her gözlem için zaman vektörü aday olarak şöyle tanımlanabilir:
T_i = (t_i^assign, t_i^open, t_i^submit, t_i^first, t_i^complete, t_i^capture, t_i^upload, t_i^validate)Burada:
- tiassign: görevin kullanıcıya atandığı zaman
- tiopen: görevin açıldığı zaman
- tisubmit: istemin gönderildiği zaman
- tifirst: ilk görünür sistem sonucunun başladığı zaman
- ticomplete: cevabın tamamlandığı zaman
- ticapture: kanıtın yakalandığı zaman
- tiupload: paketin güvenli sisteme ulaştığı zaman
- tivalidate: capture geçerliliğinin incelendiği zaman
Bu zamanların tamamı her kullanıcı yüzeyinde doğrudan gözlenemeyebilir. Bilinmeyen alanlar UNKNOWN kalmalıdır.
14. TEMEL SÜRE METRİKLERİ
Yanıt gecikmesi:
L_i = t_i^complete − t_i^submitCapture gecikmesi:
C_i = t_i^capture − t_i^completeYükleme gecikmesi:
U_i = t_i^upload − t_i^captureSlot sapması:
D_i = t_i^submit − t_i^{slot-midpoint}olarak hesaplanabilir. Bu metrikler:
- sistem yükü,
- katılımcı gecikmesi,
- kanıt güveni,
- dalga bütünlüğü
bakımından değerlidir.
15. GECİKME SONUCA GÖRE YÖNETİLEMEZ
Uzun sürede tamamlanan bir cevap:
- doğru,
- yanlış,
- uzun,
- atıf’lı
olabilir. Gecikme nedeniyle dışlama kuralı:
- veri toplamadan önce,
- cevap içeriğinden bağımsız
tanımlanmalıdır. Şu davranış yasaktır: Olumsuz cevap geç tamamlandı diye dışlamak; olumlu cevap aynı gecikmeyle tamamlandığında korumak.
16. DALGA DURUM STATÜLERİ
WS-0 — PLANNED
Dalga planlanmıştır. Henüz kilitlenmemiştir.
WS-1 — LOCKED
Örneklem, istem, ürün, zaman ve capture kuralları kilitlenmiştir.
WS-2 — OPEN
Gönderim penceresi başlamıştır.
WS-3 — CLOSED
Yeni gönderim kabulü sona ermiştir. Tamamlama ve yükleme ek süreleri devam edebilir.
WS-4 — COMPLETED
Saha ve ilk capture doğrulamaları tamamlanmıştır.
WS-5 — SPLIT
Maddi sistem veya protokol değişikliği nedeniyle alt dalgalara ayrılmıştır.
WS-6 — PAUSED
Güvenlik, ürün veya altyapı sorunu nedeniyle geçici durdurulmuştur.
WS-7 — ABORTED
Dalga tamamlanmadan sonlandırılmıştır. Sonuçları sınırlı veya kullanılamaz olabilir.
WS-8 — INVALIDATED
Önceden tanımlanmış ağır protokol kusuru nedeniyle ana tahmin için geçersizdir. Ham gözlemler silinmez.
WS-9 — ARCHIVED
Sürümü kapanmış ve kanıt zinciri arşivlenmiştir.
17. DALGA SAĞLIK SINIFLARI
WH-0 — NOT ASSESSED
Dalga sağlığı değerlendirilmemiştir.
WH-1 — COMPROMISED
Maddi sistem değişikliği, zaman veya capture kusuru vardır. Ana sonuç için kullanılamayabilir.
WH-2 — PARTIAL
Bazı tabaka veya slotlar yetersizdir. Daraltılmış sonuç üretilebilir.
WH-3 — ACCEPTABLE
Ana zaman, sistem ve capture koşulları yeterince korunmuştur.
WH-4 — STRONG
Yüksek capture güveni, dengeli slot kapsamı ve düşük protokol kaybı vardır.
WH-5 — REPLICATED
Benzer dalga sağlığı birden fazla zaman ve bağımsız panelde tekrar edilmiştir. Dalga sağlığı, AI skorunun yüksek veya düşük olmasına bağlı değildir.
18. DALGA İÇİNDE ÜRÜN DEĞİŞİKLİĞİ
AI ürünü ölçüm penceresi içinde maddi biçimde değişebilir. Sinyaller:
- Model etiketi değişikliği
- Arayüz değişikliği
- Web özelliğinin açılması veya kapanması
- Atıf formatı değişikliği
- Cevap yapısında ani kırılma
- Sağlayıcı duyurusu
- Çok sayıda kullanıcıda aynı anda farklı sistem davranışı
- Ürün kesintisi veya yeniden başlatma
Bu durumda: Değişiklik zamanı tahmin edilir. Sistem konfigürasyon parmak izleri karşılaştırılır. Dalga WS-5 — SPLIT statüsüne alınabilir. Önceki ve sonraki gözlemler ayrı alt dalga olur. Tek skor üretilecekse sistem durumu ayrı faktör olarak modellenir. Maddi belirsizlik kamu kaydında gösterilir.
19. DIŞ OLAY KAYDI
AI ürünü değişmeden de dünya değişebilir. Ölçüm sırasında:
- şirket satın alması,
- ürün lansmanı,
- büyük haber,
- hukuki karar,
- kriz,
- finansal açıklama,
- viral içerik
oluşabilir. Bu olay:
- web kaynaklarını,
- retrieval sonuçlarını,
- kullanıcı istem yorumunu,
- AI cevabını
değiştirebilir. Her dalga ilgili olduğu ölçüde:
External Event Register
taşımalıdır.
20. DIŞ OLAY SONUÇLARI NASIL YÖNETİLİR?
Bir dış olay:
- dalgadan önce biliniyorsa referans paketi güncellenir,
- dalga sırasında oluşuyorsa zaman damgasıyla işaretlenir,
dalga sonrasında fark edilirse geriye dönük olay kaydı eklenir. Şu davranış yasaktır: Skoru düşüren haber nedeniyle gözlemleri dışlamak; skoru yükselten haber olduğunda korumak. Olayın kendisi gerçek dünya sistem durumunun parçası olabilir. Gerekirse alt dalga veya event-adjusted analiz yapılır.
21. İLK TEMAS SONUCU
Kullanıcının istemi gönderdikten sonra karşılaştığı ilk sistem sonucu:
First Contact Outcome
olarak adlandırılır. İlk temas sonucu:
- Tam cevap
- Ret
- Teknik hata
- Kullanım limiti
- Bağlantı kesintisi
- Sonsuz yükleme
- Clarification sorusu
- Sonuçsuzluk
olabilir. Bu olay gerçek kullanıcı deneyiminin parçasıdır. Sessizce silinemez.
22. İLK UYGUN İÇERİK ÇIKTISI
Teknik hata sonrasında önceden izin verilen yeniden denemede oluşan ilk maddi cevap:
First Eligible Content Output
olarak adlandırılabilir. Bu çıktı: ilk temas sonucunun yerine geçmez, onunla birlikte kaydedilir. Örnek:
- İlk temas: hız limiti
- Beş dakika sonra önceden izinli teknik yeniden deneme
- İlk içerik cevabı
Rapor şunları birlikte göstermelidir:
- İlk kullanıcı deneyimi: hız limiti
- İlk içerik temsili: belirtilen cevap
23. İLK UYGUN ÇIKTI KURALI
Bir AI ürünü ilk prompta maddi cevap ürettiyse:
- yanlış olsa,
- kısa olsa,
- ret içerse,
- atıf göstermese,
- markayı yanlış tanımlasa
yeniden üretim yapılamaz. Ana gözlem ilk çıktıdır. Kullanıcı:
- regenerate,
- rewrite,
- try again,
- başka cevap,
- devam et
gibi yollarla yeni cevap seçemez.
24. TEKNİK YENİDEN DENEME
Teknik yeniden deneme yalnız önceden tanımlanmış teknik koşullarda kullanılabilir. Aday izin nedenleri:
- Cevap başlamadan bağlantı kesintisi
- Sunucu hata kodu
- Arayüzün istemi göndermemesi
- Uygulamanın çökmesi
- Doğrulanmış geçici sistem kesintisi
Teknik yeniden deneme nedeni olamaz:
- Yanlış cevap
- Ret
- Kısa cevap
- Atıf eksikliği
- Marka anılmaması
- Critical hata
- Denetlenen kurumun cevabı beğenmemesi
25. KISMİ CEVAPTA YENİDEN DENEME
Sistem maddi içeriğin bir bölümünü üretmiş ve sonra durmuşsa:
- kısmi çıktı saklanır,
- TRUNCATED_RESPONSE olarak kaydedilir,
yeniden deneme yapılacaksa yeni ve bağlantılı girişim oluşturulur. Kısmi cevap yokmuş gibi silinemez.
26. GİRİŞİM ZİNCİRİ
Bir gözlem ataması birden fazla teknik girişim taşıyabilir:
A_i → (Attempt_{i,1}, Attempt_{i,2}, …)Her girişim:
- zaman,
- ürün durumu,
- istem hash’i,
- sistem sonucu,
- teknik hata nedeni
taşır. Bir girişim diğerinin üzerine yazılmaz.
27. NOMOS CAPTURE NEDİR?
NOMOS Capture, kullanıcıya verilen istemden kanıt paketinin arşivlenmesine kadar gözlemin bütünlüğünü koruyan açık bir veri ve prosedür standardıdır. NOMOS Capture:
- yalnız bir ekran görüntüsü uygulaması değildir,
- yalnız NobleJackal’a ait kapalı bir yazılım olmak zorunda değildir,
yalnız tek bir tarayıcı uzantısına bağlı değildir. Uyumlu bir NOMOS Capture uygulaması:
- açık veri şemasını,
- zaman ve bütünlük kurallarını,
- mahremiyet sınırlarını,
- kanıt zincirini
karşılamalıdır. Bağımsız araştırmacılar kendi uyumlu araçlarını geliştirebilmelidir. Standart yalnız kurucunun yazılımıyla uygulanabiliyorsa bağımsız tekrar zayıflar.
28. NOMOS CAPTURE’IN DÖRT İŞLEVİ
28.1. Görevi Teslim Etmek
Doğru:
- kullanıcı,
- istem,
- AI ürünü,
- slot
eşleşmesini sağlar.
28.2. Gözlemi Yakalamak
İstemi, ilk sistem sonucunu, cevabı ve ilgili kullanıcı yüzeyini kaydeder.
28.3. Bütünlüğü Korumak
Dosya hash’i, zaman damgası ve paket ilişkisini oluşturur.
28.4. Kanıtı Taşımak
Ham, kısıtlı ve kamuya açık kanıt katmanlarını birbirine bağlar.
29. CAPTURE YÖNTEMLERİ
CM-1 — GUIDED MANUAL CAPTURE
Katılımcı yönergeyle ekran görüntüsü ve ham cevap metni sağlar. Düşük teknik yük taşır. İnsan hatasına açıktır.
CM-2 — ASSISTED CAPTURE APPLICATION
Uygulama:
- istem kopyalama,
- zaman kaydı,
- dosya yükleme,
- hash üretimi
işlevlerini destekler. AI ürününe müdahale etmez.
CM-3 — INSTRUMENTED USER-SURFACE CAPTURE
Tarayıcı veya uygulama entegrasyonu:
- gönderilen istemi,
- ürün metadata’sını,
- cevap metnini,
- zamanları
doğrudan yakalar. Yüksek bütünlük sağlar. Kullanım koşulları ve mahremiyet değerlendirilmelidir.
CM-4 — PROVIDER EXPORT OR TELEMETRY CAPTURE
Sağlayıcının oturum export’u veya doğrulanmış telemetry’si kullanılır. Bağımsız capture’a güçlü destek olabilir. Tek başına bağımsızlık sağlamayabilir.
CM-5 — CONTROLLED API OR LAB CAPTURE
API veya dondurulmuş sistem logları kullanılır. Canlı kullanıcı yüzeyi gözlemi değildir. Ayrı laboratuvar paneline aittir.
30. OTOMASYONUN SINIRI
Otomasyon:
- istem teslimi,
- zaman kaydı,
- hash üretimi,
- dosya bütünlüğü
için kullanılabilir. Katılımcının yerine:
- bot hesabı,
- otomatik toplu sorgu,
- kullanıcı olmayan oturum
üretirse gerçek insan Population Panel’i oluşturmaz. Otomatik sistem denetimi ayrı:
CONTROLLED_AUTOMATION_PANEL
olarak kaydedilmelidir.
31. CAPTURE GÜVEN SEVİYELERİ
NCL-0 — NO VERIFIABLE CAPTURE
Yalnız katılımcı beyanı vardır. Ana GEO-1000 sonucuna alınamaz.
NCL-1 — PARTIAL EVIDENCE
Cevap metni veya sınırlı ekran görüntüsü vardır. İstem veya sistem koşulu tam doğrulanamaz.
NCL-2 — SCREEN-EVIDENCED
İstem, cevap ve temel ürün yüzeyi ekran görüntüsüyle doğrulanmıştır. Metadata ve zaman güveni sınırlı olabilir.
NCL-3 — FULL EVIDENCE BUNDLE
Tam cevap, istem, ürün kaydı, zamanlar, ekran görüntüsü ve hash bulunmaktadır. Ana analiz için aday asgari düzeydir.
NCL-4 — INSTRUMENTED AND SIGNED CAPTURE
Capture aracı istem, cevap, zaman ve metadata’yı doğrudan kaydetmiş; paket dijital olarak imzalanmıştır.
NCL-5 — INDEPENDENTLY VERIFIED MULTI-SOURCE CAPTURE
Capture paketi:
- bağımsız doğrulama,
- sağlayıcı export’u,
- ikinci kanıt kaynağı
ile desteklenmiştir. Ana GEO-1000 gerçek kullanıcı gözlemleri en azından:
NCL-3
düzeyini hedeflemelidir.
32. NOMOS CAPTURE KANIT PAKETİ
Her gözlem için paket aday olarak şu bileşenleri taşır:
32.1. Observation Manifest
Gözlemin bütün kimlik ve durum alanlarını içerir.
32.2. İstem Artifact
Atanan ve gönderilen tam istem metni, sürümü ve hash’i.
32.3. Raw Yanıt Artifact
AI ürününün ürettiği tam ham cevap.
32.4. Visual Evidence Artifact
İstem, cevap ve ürün yüzeyini gösteren görüntü veya ardışık görüntüler.
32.5. System-State Artifact
Plan, yüzey, model etiketi, hafıza, web ve diğer maddi sistem durumlarını gösterir.
32.6. Time Evidence Artifact
Gönderim, tamamlanma, capture ve yükleme zamanlarını taşır.
32.7. Attempt Log
Teknik hata ve yeniden deneme zincirini gösterir.
32.8. Integrity Manifest
Bütün dosyaların hash ve boyutlarını içerir.
32.9. Privacy Manifest
Redaksiyon, erişim ve saklama durumunu gösterir.
32.10. Validation Record
Capture geçerliliğinin kim tarafından ve ne zaman değerlendirildiğini gösterir.
33. EKRAN GÖRÜNTÜSÜNÜN ASGARİ İÇERİĞİ
İlgili olduğu ölçüde görsel kanıt şunları göstermelidir:
- AI ürün veya yüzey kimliği
- Tam istem
- Cevabın başlangıcı
- Cevabın sonu
- Atıf alanları
- Ret veya hata mesajı
- Görünen model etiketi
- Oturumun yeni veya ilgili durumda olduğuna dair kanıt
- Maddi sistem ayarı
- Cevabın kesilmediğini gösteren arayüz durumu
34. UZUN CEVAPLAR
Cevap tek ekrana sığmıyorsa:
- tam sayfa capture,
- kaydırmalı capture,
- üst üste binen ardışık ekran görüntüleri,
- ekran kaydı,
- doğrudan metin export’u
kullanılabilir. Ardışık görseller:
- boşluk bırakmamalı,
- birbirleriyle örtüşmeli,
sıra numarası taşımalıdır. Yalnız olumlu veya ilgili bölüm kırpılamaz.
35. EKRAN KAYDI
Ekran kaydı:
- istem gönderimini,
- streaming cevabı,
- tamamlanma durumunu,
- yenileme yapılmadığını
gösterebilir. Ancak:
- daha fazla kişisel bilgi,
- bildirim,
- özel uygulama,
- hesap kimliği
yakalayabilir. Bu nedenle ekran kaydı:
- varsayılan zorunluluk olmayabilir,
- yüksek riskli veya doğrulama alt örneğinde kullanılabilir,
kayıt öncesi gizlilik hazırlığı gerektirir.
36. HAM CEVAP METNİ
Ekran görüntüsüne ek olarak tam cevap metni ayrı saklanmalıdır. Tercih sırası:
- Ürünün resmî export veya kopyalama özelliği
- Capture aracının doğrudan metin kaydı
- Erişilebilirlik ağacı veya DOM tabanlı extraction
- Kullanıcı tarafından kopyalanmış metin
- OCR ve insan doğrulaması
OCR yalnız son seçenek olmalıdır. Otomatik extraction ile görsel arasında maddi fark varsa inceleme gerekir.
37. DİNAMİK CEVAPLAR
Bazı ürünler cevap tamamlandıktan sonra:
- atıf ekleyebilir,
- kaynak kartı yükleyebilir,
- metni yeniden biçimlendirebilir,
güvenlik uyarısı ekleyebilir. İki capture anı kullanılabilir:
- İlk tamamlanma capture’ı
- Kısa render kararlılığı sonrasındaki capture
Maddi fark varsa iki sürüm de korunur. İlk kullanıcı maruziyeti silinmez.
38. CEVABIN TAMAMLANDIĞI NASIL ANLAŞILIR?
Aday tamamlanma işaretleri:
- Streaming’in durması
- Yükleme göstergesinin kapanması
- Regenerate veya eşdeğer düğmenin görünmesi
- Ürünün tamamlanma sinyali
- Önceden tanımlanmış sessizlik süresi
- API completion kaydı
Ürün bazlı tamamlanma kuralı AI Sistem Sicili’nde bulunmalıdır.
39. CEVABI KULLANICI DURDURDUYSA
Kullanıcı yanlışlıkla veya bilerek:
- stop,
- cancel,
- uygulamayı kapatma
işlemi yapmış olabilir. Bu durum:
USER_INTERRUPTED
ACCIDENTAL_INTERRUPTION
UNKNOWN_INTERRUPTION
olarak kaydedilir. Kullanıcı tarafından durdurulmuş cevap tam sistem çıktısı sayılamaz. Katılımcı değiştirme veya yeniden deneme kuralı önceden tanımlanmalıdır.
40. İSTEM İLE CEVABIN AYRI DOSYALARDA OLMASI
İstem ve cevap ayrı görsellerdeyse:
- aynı oturuma,
- aynı gözlem kimliğine,
- kesintisiz zaman zincirine
bağlanmalıdır. Aksi hâlde istem ile cevabın gerçekten aynı konuşmaya ait olduğu doğrulanamayabilir.
41. DOSYA BÜTÜNLÜĞÜ
Her dosya için kriptografik hash üretilmelidir. [K25] Aday:
h_j = H(file_j)Paket hash’i:
h_bundle = H(JCS(manifest(file_id, order, size, algorithm, h_j))) [K14; K25]olarak oluşturulabilir. Burada H, yayımlanmış ve güvenli kabul edilen hash algoritmasıdır. Algoritma:
- sürümlü,
- açık,
- gerektiğinde gelecekte geçiş yapılabilir
olmalıdır.
42. HASH NEYİ KANITLAR?
Kaydedilmiş hash değeri güvenilir biçimde saklandıysa, aynı dosyanın aynı algoritmayla yeniden hash'lenmesi byte dizisindeki değişikliği tespit etmeye yarar [K25]. Bu karşılaştırma, dosyanın referans hash üretildikten sonra aynı byte dizisini koruduğu iddiasını destekler; dosyanın kaynağını, doğru zamanda üretildiğini veya hash öncesi özgünlüğünü kanıtlamaz. Hash tek başına şunları kanıtlamaz:
- Dosyanın gerçek AI ürününden geldiğini
- Doğru kullanıcıya ait olduğunu
- Doğru zamanda üretildiğini
- Hash öncesi düzenlenmediğini
- İlk çıktı olduğunu
- İstemin doğru olduğunu
Bu nedenle hash:
bütünlük kanıtıdır.
Tek başına:
özgünlük kanıtı değildir.
43. DİJİTAL İMZA
Capture aracı veya yetkili doğrulayıcı:
- gözlem paketini,
- zaman kaydını,
- araç sürümünü
dijital olarak imzalayabilir. İmza:
- paketin hangi araç veya kurum tarafından üretildiğini,
- imzadan sonra değişmediğini
güçlendirir. İmza sahibi yanlış veya sahte veri imzalamış olabilir. Bu nedenle imza da tek başına gerçeklik garantisi değildir.
44. GÜVENİLİR ZAMAN [K26]
Yerel cihaz saati:
- yanlış ayarlanmış,
- elle değiştirilmiş,
- senkronizasyon dışı
olabilir. Güçlü zaman kaydı birden fazla sinyal taşımalıdır:
- Capture sunucusu kabul zamanı
- Güvenilir UTC zaman servisi
- Cihaz saati ve sapma kaydı
- AI ürünündeki görünür zaman, varsa
- Dosya oluşturma zamanı
- Dijital zaman damgası
45. SAAT SAPMASI
Katılımcının cihaz saati ile güvenilir UTC zamanı arasındaki fark:
O_i^clock = t_i^device − t_i^referenceolarak kaydedilebilir. Maddi sapma varsa:
- sunucu zamanı ana referans olarak kullanılır,
- cihaz zamanı düzeltilmiş kayıt olarak korunur,
belirsizlik işaretlenir. Katılımcıdan cihaz saatini elle değiştirmesi istenmemelidir.
46. YÜKLEME ZAMANI CAPTURE ZAMANI DEĞİLDİR
Bir dosyanın sunucuya saat 14.00’te yüklenmesi, ekran görüntüsünün saat 14.00’te alındığını kanıtlamaz. Bu nedenle:
- capture zamanı,
- hash üretim zamanı,
- yükleme zamanı
ayrı kaydedilmelidir. Uzun yükleme gecikmesi capture güvenini azaltabilir. Kayıt otomatik olarak geçersiz olmak zorunda değildir.
47. GECİKMELİ YÜKLEME
Bağlantı sorunu nedeniyle kullanıcı kanıtı hemen yükleyemeyebilir. Geç yükleme kabul edilecekse:
- capture anında yerel hash,
- güvenilir cihaz zamanı,
- çevrim dışı imzalı kayıt,
- yükleme gecikmesi nedeni
gerekebilir. Yalnız kullanıcının: “Bu görseli dün aldım.” beyanı ana NCL-3 düzeyi için yeterli değildir.
48. KANIT ZİNCİRİ
Bir gözlemin kanıt zinciri aday olarak şu aşamalardan oluşur:
- Görev ataması
- İstem kilidi
- Kullanıcı ve ürün uygunluğu
- Slot açılışı
- İstem gönderimi
- İlk temas sonucu
- Cevabın tamamlanması
- Capture
- Yerel bütünlük kaydı
- Güvenli yükleme
- Sunucu kabul zamanı
- Paket hash’i
- Protokol doğrulaması
- Redaksiyon
- Hakemlik
- Arşiv
- Kamu manifesti
Her aşama önceki aşamaya bağlanmalıdır.
49. ZİNCİRİN KIRILMASI
Kanıt zinciri şu durumlarda kırılabilir:
- İstem kaydı yok
- İlk çıktı doğrulanamıyor
- Cevap ile görsel uyuşmuyor
- Capture zamanı bilinmiyor
- Dosya sonradan değiştirilmiş
- Katılımcı kimliği tekrar
- Ürün ve plan bilinmiyor
- Gözlem dalga dışında
- Hash ve dosya eşleşmiyor
- Redaksiyon ham dosyanın üzerine yazılmış
- Kim tarafından doğrulandığı bilinmiyor
Kırılmanın türü geçerlilik statüsünü belirler.
50. HAM KANIT DEĞİŞTİRİLEMEZ; KARAR DEĞİŞEBİLİR
Ham kanıt paketi:
- üzerine yazılmamalı,
- sessizce düzeltilmemeli,
silinip yenisi konmamalıdır. Fakat gözlem hakkındaki:
- geçerlilik,
- hakemlik,
- sınıflandırma,
- uygunluk
kararı değişebilir. Yeni karar:
- yeni sürüm,
- gerekçe,
- tarih,
- karar sahibi
taşımalıdır. Bu ayrım temel yönetişim kuralıdır:
Kanıt sabit kalabilir; yorum kanıtla birlikte gelişebilir.
51. REDAKSİYON
Kamu veya hakem kopyasında şu alanlar kapatılabilir:
- Ad ve soyadı
- E-posta
- Profil fotoğrafı
- Hesap kimliği
- Özel konuşmalar
- Bildirimler
- Kurumsal alan
- Hassas dosya adı
- Kesin konum
Redaksiyon:
- ham dosya üzerinde yapılmamalı,
- yeni türev dosya üretmeli,
- kendi hash’ini taşımalı,
hangi alanın neden kapatıldığını kaydetmelidir.
52. ÜÇ KANIT KATMANI
52.1. Raw Restricted Evidence
Tam ham kanıttır. Yalnız yetkili denetçiler ve gerekli araştırma rolleri erişebilir.
52.2. Audit Evidence Layer
Bağımsız hakem ve yeniden üretim ekipleri için gerekli kanıtları içerir. Kişisel alanlar minimize edilir.
52.3. Public Evidence Manifest
Kamuya:
- gözlem kimliği,
- ülke ve dil hücresi,
- AI ürünü,
- zaman,
- kanıt hash’i,
- geçerlilik durumu,
- redaksiyon statüsü
gibi bilgiler sunar. Ham özel içerik zorunlu olarak yayımlanmaz.
53. KAMU KANIT MANİFESTİ
Her dalga için kamu manifesti şu alanları taşıyabilir:
- Dalga kimliği
- Protokol sürümü
- Ürün sayısı
- Hedef ve geçerli gözlem sayısı
- Ülke ve dil kapsamı
- Slot kapsamı
- Capture güven seviyeleri
- Teknik hata ve ret oranları
- Geçersiz gözlem sayısı
- Gözlem paket hash’leri
- Dalga bütünlük kökü
- Değişiklik olayları
- Kamuya açık redakte örnekler
- Bağımsız erişim prosedürü
- Kanıt saklama durumu
54. DALGA BÜTÜNLÜK KÖKÜ
CANDIDATE CONCEPT — ADAY KAVRAM
Her gözlem paketinin hash’i: hi olsun. Bunlardan Merkle ağacı veya eşdeğer yapı ile dalga kökü:
RW
üretilebilir. Dalga kökü ölçüm kapandıktan sonra yayımlanabilir. Bu yöntem:
- dalgadaki gözlem listesinin sonradan sessizce değiştirilmesini,
- yeni gözlem eklenmesini,
- mevcut gözlemin değiştirilmesini
daha görünür hâle getirir. Merkle kökü:
- gözlemlerin gerçek olduğunu,
- hakemlik kararının doğru olduğunu
tek başına kanıtlamaz. Liste bütünlüğünü güçlendirir.
55. GÖZLEM EKLEME VE ÇIKARMA
Dalga kapandıktan sonra:
- yeni gözlem eklenmesi,
- geçerli gözlemin çıkarılması,
- dosyanın değiştirilmesi
yeni manifest sürümü gerektirir. Eski bütünlük kökü korunur. Çıkarılan gözlem için:
- neden,
- tarih,
- karar sahibi,
- eski ve yeni skor etkisi
kaydedilir.
56. KATILIMCI ÇEKİLME TALEBİ
Araştırma etiği veya veri koruma çerçevesi katılımcının verisini geri çekmesine izin verebilir. Bu durumda:
- ham kanıt güvenli biçimde silinebilir veya erişim dışı bırakılabilir,
- kamu manifestinde içeriksiz bir WITHDRAWN kaydı korunabilir,
- dalga skoru yeni sürümle yeniden hesaplanabilir,
eski sonuç ve değişiklik nedeni saklanır. Değiştirilemezlik, insanın haklarını ortadan kaldırma anlamına gelmez.
57. GÖZLEM CAPTURE GEÇERLİLİK STATÜLERİ
CV-0 — NOT REVIEWED
Capture henüz değerlendirilmemiştir.
CV-1 — VALID
Bütün zorunlu capture ve zaman koşullarını karşılar.
CV-2 — CONDITIONALLY VALID
Sınırlı eksiklik vardır. Hangi analizlerde kullanılabileceği belirtilir.
CV-3 — PARTIAL EVIDENCE
Gözlem olay olarak kullanılabilir. Ana nüfus skoruna giremeyebilir.
CV-4 — OUTSIDE WAVE
İstem izin verilen zaman yapısı dışında gönderilmiştir.
CV-5 — İSTEM OR OUTPUT MISMATCH
Atanan istem, gönderilen istem veya kayıtlı cevap arasında maddi uyuşmazlık vardır.
CV-6 — DUPLICATE
Aynı gözlem veya kullanıcı kaydı tekrar edilmiştir.
CV-7 — TAMPER SUSPECTED
Dosya veya metadata bütünlüğü hakkında çözülememiş şüphe vardır.
CV-8 — FABRICATED OR MANIPULATED
Gözlem gerçek kullanıcı deneyimi değildir veya bilinçli biçimde değiştirilmiştir.
CV-9 — WITHDRAWN
Katılımcı veya etik süreç nedeniyle analizden çıkarılmıştır.
58. CAPTURE GEÇERLİLİĞİ İLE SEMANTİK DOĞRULUK AYRILMALIDIR
Bir gözlem:
- capture bakımından tamamen geçerli,
- içerik bakımından ağır yanlış
olabilir. Başka gözlem:
- doğru cevap,
- eksik veya manipüle edilmiş kanıt
taşıyabilir. Bu nedenle iki ayrı karar vardır:
- Capture Validity
- Semantic Adjudication
Capture doğrulayıcısı mümkün olduğunca yanıtın başarı puanını bilmemelidir.
59. CAPTURE DOĞRULAYICI ROLÜ
Capture doğrulayıcı şunları inceler:
- İstem eşleşmesi
- Dalga ve slot
- Ürün kimliği
- İlk çıktı kuralı
- Ekran bütünlüğü
- Ham metin uyumu
- Teknik yeniden deneme
- Hash ve zaman
- Mahremiyet
Şunlara karar vermez: Şirket doğru anlatıldı mı? Atıf iddiayı destekliyor mu? Critical hata var mı? Yanıt geçer mi? Bunlar sonraki hakemlik katmanının görevidir.
60. YİNELENEN EKRAN GÖRÜNTÜSÜ
Aynı görsel:
- yanlışlıkla iki kez yüklenmiş,
- birden fazla kullanıcı tarafından kullanılmış,
- panel sağlayıcılar arasında tekrar edilmiş
olabilir. Kontroller:
- Dosya hash’i
- Görsel benzerliği
- Ham cevap metni
- Zaman ve oturum metadata’sı
- Kullanıcı benzersizliği
üzerinden yapılabilir. Aynı AI ürünü bazı kullanıcılara kelime kelime aynı cevap verebilir. Aynı metin tek başına sahtecilik kanıtı değildir. Aynı dosya veya aynı görsel izi daha güçlü sinyaldir.
61. DOSYA BENZERLİĞİ VE YANLIŞ POZİTİF
Aynı cihaz ve arayüz:
- benzer görseller,
- aynı ekran boyutu,
- aynı sıkıştırma
üretebilir. Görsel benzerlik algoritması otomatik dışlama yapmamalıdır. Çoklu sinyal ve insan incelemesi gerekir.
62. SAĞLAYICI TELEMETRY’Sİ
AI sağlayıcısı:
- oturum zamanı,
- model,
- istem,
- cevap,
- araç kullanımı
hakkında güvenilir log sağlayabilir. Bu kayıt bağımsız capture’ı güçlendirir. Ancak sağlayıcı:
- ölçülen taraf,
- sistem sahibi,
- çıkar sahibi
olabilir. Sağlayıcı telemetry’si: bağımsız kullanıcı kanıtının yerine değil, onunla birlikte kullanılmalıdır.
63. SAĞLAYICI KANITI YOKSA
Canlı tüketici ürünlerinin çoğunda sağlayıcı loglarına erişim olmayabilir. Bu durum GEO-1000’i imkânsızlaştırmaz. Aşağıdaki bileşim kullanılabilir:
- Enstrümante kullanıcı capture’ı
- Sunucu zaman damgası
- Tam ekran kanıtı
- Ham cevap
- Sistem ayarı
- Hash ve imza
- Bağımsız doğrulama alt örneği
Kanıt güven seviyesi buna göre belirtilir.
64. DOĞAL KULLANICI PANELİNDE CAPTURE
Doğal panelde capture aracı:
- özel talimat içeriğini,
- önceki konuşmaları,
- hesap kimliğini
gereksiz yere yakalamamalıdır. Tercih edilen akış: Kullanıcı yeni doğal hesap sohbeti açar. Capture yalnız görev penceresini kaydeder. Kişiselleştirme durumu ayrı yüksek düzey metadata olarak alınır. Özel geçmiş capture dışında kalır. Kamu kopyası redakte edilir.
65. NATURAL CONVERSATION-STATE CAPTURE
Mevcut konuşma bağlamı ölçülüyorsa:
- yalnız gerekli önceki tur aralığı,
- açık rıza,
- güçlü redaksiyon,
- erişim kısıtı
gerekir. Bütün özel sohbet geçmişi varsayılan olarak toplanamaz.
66. MOBİL CAPTURE
Mobil cihazlarda:
- tam ekran görüntüsü,
- kaydırmalı capture,
- uygulama sürümü,
- sistem saat kaydı
farklı çalışabilir. Mobil protokol:
- iOS,
- Android,
- diğer sistemler
için ayrı teknik rehber taşıyabilir. Mobil kullanıcılar masaüstü capture zor olduğu için dışlanamaz. Capture aracı nüfusa uyum sağlamalıdır.
67. ERİŞİLEBİLİRLİK VE CAPTURE
Ekran okuyucu, sesli giriş veya motor yardımcı araç kullanan katılımcılar için yalnız standart görsel capture yeterli olmayabilir. Alternatif kanıtlar:
- Erişilebilirlik ağacı export’u
- Sesli oturum kaydı
- Uygulama transcript’i
- Yardımcı teknoloji logu
- Görev gözlem kaydı
olabilir. Bu gözlemler düşük güvenli sayılmamalıdır. Eşdeğer kanıt standardı geliştirilmelidir.
68. CAPTURE ARACININ GÖZLEMİ DEĞİŞTİRMESİ
Tarayıcı uzantısı veya enstrümantasyon:
- sayfa yükünü,
- arayüz davranışını,
- güvenlik sistemini,
- ürün tespitini
etkileyebilir. Capture aracının etkisi pilotta sınanmalıdır. Araçlı ve araçsız oturumlar farklı davranıyorsa: araç durumu deneysel faktör olur, capture aracı sessizce tarafsız kabul edilemez.
69. CAPTURE ARACI SÜRÜMLEME
Her capture paketi:
- araç adı,
- sürümü,
- yapılandırması,
- işletim ortamı,
- bilinen hataları
taşımalıdır. Capture aracı ölçüm sırasında değişirse:
- yeni araç sürümü,
- alt dalga,
- uyumluluk incelemesi
gerekebilir.
70. CAPTURE ARACI HATASI
Araç:
- istemi yanlış kopyalayabilir,
- cevabın sonunu kesebilir,
- zamanı yanlış kaydedebilir,
- hash üretmeyebilir,
dosyayı sıkıştırabilir. Araç hatası:
- AI ürününe,
- kullanıcıya
yüklenemez. Ayrı:
CAPTURE_TOOL_FAILURE
olarak kaydedilmelidir.
71. SENTETİK ÜÇ DALGALI GEO-1000 VAKASI
SENTETİK METODOLOJİ GÖSTERİMİ / Aşağıdaki ürünler, tarihler, sayılar ve sonuçlar tamamen kurgusaldır. On sentetik AI ürünü:
A1–A10
üç ana dalgada ölçülsün.
71.1. Dalga Takvimi
| Dalga | Tür | UTC gönderim penceresi | Amaç |
|---|---|---|---|
| W1 | Principal | 12.00–13.00 | Başlangıç |
| W2 | Confirmatory | 20.00–21.00 | Kısa dönem tekrar |
| W3 | Stability | 04.00–05.00 | Orta dönem ve saat dengesi |
Her ürün için her dalgada: 1.000 geçerli ana gözlem hedeflenmektedir. Toplam hedef:
10×1.000×3=30.00071.2. Slot Yapısı
Her dalga:
- 12 mikro-slot
- slot başına ürün ve ülke bakımından dengeli katılımcılar
taşımaktadır. Katılımcının slotu: veri toplamadan önce rastgele atanmıştır.
71.3. W1 Sonucu
Hedef: 10.000 geçerli ana gözlem Saha:
- 13.240 davet
- 10.870 tamamlanan görev
- 10.106 capture bakımından geçerli gözlem
- Önceden kilitli ana/yedek sırasına göre 10.000 ana analiz gözlemi
Kalan 106 geçerli kayıt:
- yedek,
- duyarlılık,
- capture kalite kontrolü
için korunmuştur.
71.4. Teknik Olaylar
118 kullanım limiti 42 bağlantı hatası 31 sistem reddi 17 kullanıcı kesintisi 9 istem mismatch 6 tekrar ekran görüntüsü İlk temas sonuçlarının tamamı saklanmıştır. Yalnız önceden tanımlı gerçek teknik hatalarda yeniden deneme yapılmıştır.
71.5. W2 Sırasında Ürün Değişikliği
A7 ürünü 20.32 UTC’de:
- otomatik web kullanımı,
- yeni atıf görünümü
kazansın. A7 gözlemleri:
W2A: 20.00–20.31
W2B: 20.32–21.00
olarak ayrılır. A7 için tek sabit W2 skoru açıklamasız biçimde yayımlanmaz.
71.6. W3’te Dış Olay
Denetlenen sentetik şirket hakkında 04.22 UTC’de önemli bir hukuki karar yayımlansın. Web erişimli ürünlerde cevapların 04.25’ten sonra değiştiği gözlensin. Olay: External Event Register’a eklenir. Olay öncesi ve sonrası sonuçlar ayrı tanısal hücre olarak gösterilir. Gözlemler skoru düşürdüğü veya yükselttiği için silinmez.
71.7. Dalga Sağlık Kartı
| Dalga | Sağlık | Ana not |
|---|---|---|
| W1 | WH-4 | Dengeli ve güçlü capture |
| W2 | WH-3 | A7 ürün değişikliği nedeniyle alt dalga |
| W3 | WH-3 | Harici hukuki olay kaydı |
Üç dalga da kullanılabilir. A7 ve dış olay yorumları ayrıca sınırlandırılır.
72. SENTETİK TEK GÖZLEM CAPTURE VAKASI
SENTETİK ÖRNEK
Katılımcı:
- Türkiye
- Türkçe
- Orion AI web ücretli plan
- Kontrollü Temiz Panel
W1
Slot 12.15–12.20 UTC Atanan istem: “Apple.com hangi ana kuruluşla ilişkilidir ve bu kuruluşun başlıca faaliyetleri nelerdir?”
72.1. Zamanlar
Görev açılışı: 12.14.20 İstem gönderimi: 12.16.08 İlk token: 12.16.10 Cevap tamamlanması: 12.16.24 Capture: 12.16.39 Hash üretimi: 12.16.41 Yükleme: 12.17.12 Sunucu kabulü: 12.17.13
72.2. Kanıtlar
İstem hash’i eşleşiyor Tam cevap metni mevcut İki örtüşen ekran görüntüsü mevcut Ürün, plan ve model etiketi görünür Hafıza ve özel talimat kapalı Web kullanımı açık Atıf gösterilmemiş Yeniden üretim yok Önceki konuşma yok Dosya hash’leri ve paket imzası mevcut Capture seviyesi:
NCL-4
Geçerlilik:
CV-1
Cevabın doğru veya yanlış olduğuna henüz karar verilmemiştir.
73. SENTETİK TEKNİK YENİDEN DENEME VAKASI
İlk girişimde:
- İstem doğru gönderilmiş
- Ürün “Network error” göstermiş
- Maddi cevap başlamamış
- Hata ekran görüntüsü alınmış
- Zaman ve hash kaydedilmiş
Önceden tanımlı kurala göre beş dakika içinde ikinci girişim yapılmış. İkinci girişimde cevap oluşmuş. Doğru kayıt:
- First Contact Outcome: TEMPORARY_TECHNICAL_FAILURE
- First Eligible Content Output: ikinci girişim
- İki girişim de pakette
- Teknik hata oranına ilk olay dâhil
- İçerik değerlendirmesine ikinci cevap dâhil, yöntem bunu önceden öngörüyorsa
Yanlış kayıt: İlk hata silinir ve yalnız ikinci cevap varmış gibi davranılır.
74. SENTETİK YANLIŞ YENİDEN DENEME VAKASI
İlk cevap: “Apple yalnızca cep telefonu satan yerel bir şirkettir.” Katılımcı cevabı beğenmez. Yeniden üretir. İkinci cevap doğru çıkar. Katılımcı yalnız ikinci cevabı yükler. Sistem logu veya capture kaydı yenilemeyi gösterir. Doğru statü:
CV-8 — MANIPULATED OBSERVATION
İkinci cevabın doğru olması gözlemi kurtarmaz. İlk cevap ayrıca geri kazanılabiliyorsa olay incelemesinde korunabilir. Ana katılımcı kaydı geçersizdir.
75. DALGA KAPATMA RAPORU
Her dalga sonunda şu kayıt oluşturulmalıdır:
- Dalga kimliği
- Açılış ve kapanış zamanı
- Hedef gözlem sayısı
- Davet edilen kişi
- Tamamlanan görev
- Geçerli capture
- Ana analize giren gözlem
- Yedek geçerli gözlem
- Teknik hata
- Ret
- Kullanım limiti
- İstem mismatch
- Capture mismatch
- Geç yükleme
- Duplicate
- Tamper şüphesi
- Katılımcı geri çekme
- Ürün değişiklikleri
- Dış olaylar
- Slot kapsamı
- Ülke ve dil kapsamı
- Capture güven düzeyleri
- Dalga sağlık statüsü
- Bütünlük kökü
- Sorumlu insan onayı
76. ZORUNLU NORMATİF HÜKÜMLER
CH12-N01
Her GEO-1000 gözlemi önceden kilitlenmiş bir ölçüm dalgasına bağlanmalıdır.
CH12-N02
“Aynı zaman” ifadesi tam UTC penceresi, mikro-slot ve tamamlama kuralları olmadan kullanılamaz.
CH12-N03
Yerel saat tek başına dalga zamanı olarak kullanılamaz; ana zaman standardı UTC olmalıdır.
CH12-N04
Gönderim penceresi, mikro-slotlar, tamamlama süresi ve yükleme süresi AI yanıtları görülmeden önce belirlenmelidir.
CH12-N05
Slot ataması ülke, dil, ürün ve panel gruplarını zaman bakımından dengesiz bırakmayacak biçimde yapılmalıdır.
CH12-N06
Katılımcılar sonuçlarına göre daha erken veya daha geç slotlara taşınamaz.
CH12-N07
Tek UTC penceresinin yerel saat yanlılığı kamu yöntem kaydında açıklanmalıdır.
CH12-N08
Dönen küresel dalgalar veya yerel saat dengeli çalışmalar ayrı zaman sonuçları olarak tutulmalıdır.
CH12-N09
Her gözlem istem gönderim, ilk temas, tamamlanma, capture ve yükleme zamanlarını ilgili olduğu ölçüde taşımalıdır.
CH12-N10
Bilinmeyen zaman alanları tahmin edilmiş kesin zaman gibi sunulamaz.
CH12-N11
Cihaz saati tek başına güvenilir UTC zaman kanıtı sayılamaz.
CH12-N12
Capture zamanı ile yükleme zamanı ayrı kaydedilmelidir.
CH12-N13
Dalga dışında gönderilen gözlem ana dalga içine açıklamasız biçimde alınamaz.
CH12-N14
Gecikme veya slot sapması dışlama kuralları cevap içeriğinden bağımsız olmalıdır.
CH12-N15
İlk temas sonucu, ilk içerik çıktısından ayrı korunmalıdır.
CH12-N16
Ret, kullanım limiti, teknik hata, clarification ve sonuçsuzluk aynı kategoriye konamaz.
CH12-N17
Yanlış, olumsuz, atıf’sız veya Critical AI cevabı yeniden deneme nedeni olamaz.
CH12-N18
Teknik yeniden deneme yalnız önceden tanımlanmış teknik koşullarda yapılabilir.
CH12-N19
Teknik yeniden deneme yapıldığında bütün girişimler ve ilk temas sonucu korunmalıdır.
CH12-N20
Kısmi veya yarıda kesilmiş cevap yok sayılarak yeni cevapla değiştirilemez.
CH12-N21
İlk uygun çıktı yenilenemez, seçilemez veya elle iyileştirilemez.
CH12-N22
Her gözlem en azından NCL-3 veya gerekçeli eşdeğer capture güven düzeyini hedeflemelidir.
CH12-N23
Ekran görüntüsü tek başına tam kanıt paketi sayılamaz.
CH12-N24
Görsel kanıt istemi, cevabın tamamını ve maddi ürün yüzeyini göstermelidir.
CH12-N25
Uzun cevaplar eksiksiz ve sıralı capture yöntemiyle korunmalıdır.
CH12-N26
Ham cevap metni ile görsel kanıt arasında maddi fark bulunursa inceleme yapılmalıdır.
CH12-N27
OCR, doğrudan metin kaydı mümkün değilse yardımcı yöntem olarak kullanılabilir; doğrulamasız nihai metin kaynağı sayılamaz.
CH12-N28
Dinamik olarak değişen cevapların ilk tamamlanma ve sonraki maddi sürümleri ayrı korunmalıdır.
CH12-N29
Katılımcının cevabı durdurması veya arayüzü kapatması ayrı olay olarak kaydedilmelidir.
CH12-N30
İstem ve cevap ayrı dosyalardaysa aynı oturum ve zaman zincirine bağlanmalıdır.
CH12-N31
Her kanıt dosyası ve kanıt paketi bütünlük hash’i taşımalıdır.
CH12-N32
Hash, gözlemin gerçekliğinin tek başına kanıtı olarak sunulamaz.
CH12-N33
Dijital imza ve zaman damgası gözlem özgünlüğünün tamamı değil, kanıt zincirinin bileşenidir.
CH12-N34
Ham kanıt dosyası üzerine redaksiyon veya düzeltme yazılamaz.
CH12-N35
Redakte edilmiş her türev kendi dosya kimliği ve hash’ini taşımalıdır.
CH12-N36
Ham kanıtın erişimi kısıtlanabilir; kamu manifesti gözlem bütünlüğünü kimlik ifşası olmadan göstermelidir.
CH12-N37
Katılımcı adı, e-postası, şifresi, özel konuşması veya gereksiz kişisel bilgisi kamu kanıtına eklenemez.
CH12-N38
Küçük ülke ve nadir alt grup kullanıcılarının yeniden tanımlanma riski ayrıca değerlendirilmelidir.
CH12-N39
Doğal Kullanıcı Paneli capture’ı özel talimat ve geçmiş konuşma içeriğini varsayılan olarak toplamamalıdır.
CH12-N40
Erişilebilirlik kullanıcılarına eşdeğer alternatif capture yolu sağlanmalıdır.
CH12-N41
Capture aracı kullanıcı deneyimini maddi biçimde değiştiriyorsa bu etki ayrıca ölçülmelidir.
CH12-N42
Capture aracı ve sürümü her gözlemde kayıtlı olmalıdır.
CH12-N43
Capture aracı dalga sırasında maddi biçimde değişirse alt dalga veya araç sürümü ayrımı yapılmalıdır.
CH12-N44
Capture aracı hatası AI ürünü veya katılımcı başarısızlığı olarak sınıflandırılamaz.
CH12-N45
Sağlayıcı telemetry’si bağımsız kullanıcı capture’ını destekleyebilir; açıklamasız biçimde onun yerine geçemez.
CH12-N46
Dalga sırasında maddi AI ürün değişikliği oluşursa gözlemler tek sabit ürün durumu gibi birleştirilemez.
CH12-N47
Ürün değişikliği dalganın ayrılması, yeniden başlatılması, açık modellenmesi veya mixed-state uyarısı gerektirir.
CH12-N48
Sağlayıcı güncelleme duyurusu bulunmaması sistemin değişmediğinin kesin kanıtı değildir.
CH12-N49
Maddi dış olaylar zaman damgası ve kapsamıyla External Event Register’a eklenmelidir.
CH12-N50
Dış olaylar skoru yükselttiği veya düşürdüğü için sonuç sonrası dışlama nedeni olamaz.
CH12-N51
Capture geçerliliği yanıtın semantik doğruluğundan önce ve mümkün olduğunca kör değerlendirilmelidir.
CH12-N52
Doğru AI cevabı eksik veya manipüle edilmiş capture’ı geçerli yapamaz.
CH12-N53
Yanlış AI cevabı protokole uygun capture’ı geçersiz yapamaz.
CH12-N54
Duplicate ve tamper kararları çoklu sinyal ve insan incelemesi taşımalıdır.
CH12-N55
Aynı cevap metni tek başına duplicate veya sahtecilik kanıtı sayılamaz.
CH12-N56
Dalga kapandıktan sonra gözlem ekleme, çıkarma veya değiştirme yeni manifest ve analiz sürümü gerektirir.
CH12-N57
Eski dalga manifesti ve bütünlük kökü korunmalıdır.
CH12-N58
Ham kanıt değişmeden korunabilir; geçerlilik ve hakemlik kararları yalnız sürümlü biçimde değiştirilebilir.
CH12-N59
Katılımcı geri çekme hakkı ve araştırma etiği, değiştirilemezlik iddiasının üzerinde tutulmalıdır.
CH12-N60
Dalga sağlığı AI skorundan bağımsız değerlendirilmelidir.
CH12-N61
Dalga kapatma raporu hedef, gerçekleşme, geçersizlik, teknik olaylar, ürün değişiklikleri ve kanıt bütünlüğünü göstermelidir.
CH12-N62
NOMOS Capture uyumu yalnız NobleJackal tarafından geliştirilen yazılımın kullanımına bağlanamaz; eşdeğer açık uygulamalar mümkün olmalıdır.
CH12-N63
Capture şeması, doğrulama kararları ve dalga kayıtları makine tarafından okunabilir biçimde sürümlenmelidir.
CH12-N64
Her dalga ve kanıt zincirinin hesap verebilir insan veya kurum sahibi bulunmalıdır.
77. BAŞARISIZLIK BİÇİMLERİ
CH12-F01 — AYNI SANİYE YANILGISI
Bütün katılımcıları aynı saniyede göndermeye zorlamak eşzamanlılığın tek koşulu sayılır.
CH12-F02 — “BUGÜN”Ü SENKRONİZE DALGA SAYMAK
Yerel saat ve zaman dilimleri karışır.
CH12-F03 — YEREL SAATİ UTC GİBİ KULLANMAK
Gözlemler yanlış zaman sırasına girer.
CH12-F04 — SLOT ATAMASINI SONUCA GÖRE DEĞİŞTİRMEK
Düşük skorlu kullanıcılar başka zaman hücresine taşınır.
CH12-F05 — TEK SLOTA TEK ÜLKE YIĞMAK
Zaman etkisi ülke etkisiyle karışır.
CH12-F06 — YAPAY YÜK ÜRETMEK
Bin kullanıcı aynı anda gönderim yaparak ürünün normal olmayan hata davranışını tetikler.
CH12-F07 — GECE KATILIMINI GİZLEMEK
Belirli bölgelerde yorgunluk ve katılım kaybı raporlanmaz.
CH12-F08 — DALGA DIŞI GÖZLEMİ DALGAYA EKLEMEK
Saatler veya günler sonra alınan cevap ana pencereye aitmiş gibi kullanılır.
CH12-F09 — YÜKLEME ZAMANINI CAPTURE ZAMANI SAYMAK
Dosyanın ne zaman üretildiği kanıtlanamaz.
CH12-F10 — CİHAZ SAATİNE KÖR GÜVEN
Elle değiştirilmiş veya yanlış saat ana zaman kaydı olur.
CH12-F11 — GECİKEN OLUMSUZ CEVABI DIŞLAMAK
Zaman kuralı sonuçtan bağımlı uygulanır.
CH12-F12 — İLK TEMAS SONUCUNU SİLMEK
Hız limiti, hata veya ret ikinci denemeyle görünmez yapılır.
CH12-F13 — RETİ TEKNİK HATA SAYMAK
Gerçek sistem davranışı yeniden denenir.
CH12-F14 — YANLIŞ CEVABI TEKNİK HATA SAYMAK
İstenen sonuç çıkana kadar regenerate yapılır.
CH12-F15 — KISMİ CEVABI YOK SAYMAK
Sistem yarıda kesildiği hâlde yalnız sonraki tam cevap saklanır.
CH12-F16 — EN İYİ CEVABI SEÇMEK
Birden fazla cevap arasından en olumlu veya uzun olan raporlanır.
CH12-F17 — SADECE EKRAN GÖRÜNTÜSÜ
İstem, ürün, zaman ve metadata olmadan görsel yeterli sayılır.
CH12-F18 — KIRPILMIŞ BAŞARI GÖRSELİ
Yanlış veya sınırlayıcı kısımlar görünmez bırakılır.
CH12-F19 — İSTEMİ GÖSTERMEYEN CAPTURE
Cevabın hangi soruya ait olduğu kanıtlanamaz.
CH12-F20 — CEVABIN SONUNU KESMEK
Maddi sınırlama veya ret kısmı görünmez olur.
CH12-F21 — ARDIŞIK GÖRSELLERDE BOŞLUK
Cevabın bazı bölümleri kaybolur.
CH12-F22 — OCR METNİNİ HAM CEVAP SAYMAK
Tanıma hataları maddi iddiaları değiştirir.
CH12-F23 — DİNAMİK CEVABIN SON SÜRÜMÜNÜ TEK GERÇEK SAYMAK
İlk kullanıcı maruziyeti silinir.
CH12-F24 — KULLANICI KESİNTİSİNİ TAM CEVAP SAYMAK
Sistem çıktısı kullanıcı müdahalesiyle eksik kalmıştır.
CH12-F25 — AYRI İSTEM VE CEVABI YANLIŞ EŞLEŞTİRMEK
Farklı sohbetlerin dosyaları aynı gözleme bağlanır.
CH12-F26 — HASH TAPINMASI
Hash bulunan her dosya gerçek ve özgün kabul edilir.
CH12-F27 — HASH ÖNCESİ DÜZENLEMEYİ YOK SAYMAK
Kırpılmış veya değiştirilmiş dosya hash’lenerek meşrulaştırılır.
CH12-F28 — İMZAYI GERÇEKLİK SAYMAK
İmzalı fakat yanlış kayıt tartışılmaz kabul edilir.
CH12-F29 — HAM DOSYANIN ÜZERİNE REDAKSİYON
Orijinal kanıt geri döndürülemez biçimde değiştirilir.
CH12-F30 — REDAKTE TÜREVİ HAM KANIT SAYMAK
Kamu kopyası orijinal dosya gibi kullanılır.
CH12-F31 — MAHREMİYETİ KANIT İÇİN KALDIRMAK
Katılımcı adı, hesabı ve özel sohbeti yayımlanır.
CH12-F32 — KÜÇÜK ÜLKE KATILIMCISINI AÇIĞA ÇIKARMAK
Zaman, cihaz ve plan bilgileri kişiyi yeniden tanımlanabilir kılar.
CH12-F33 — DOĞAL PANELDE ÖZEL GEÇMİŞİ TOPLAMAK
Görevle ilgisiz konuşmalar capture’a girer.
CH12-F34 — ERİŞİLEBİLİRLİK KANITINI GEÇERSİZ SAYMAK
Standart görsel üretilemediği için gerçek kullanıcı dışlanır.
CH12-F35 — CAPTURE ARACINI TARAFSIZ VARSAYMAK
Araç ürün davranışını değiştirir fakat test edilmez.
CH12-F36 — CAPTURE SÜRÜMÜNÜ GİZLEMEK
Farklı araç sürümleri tek ölçüm yöntemi gibi sunulur.
CH12-F37 — CAPTURE ARACI HATASINI AI HATASI SAYMAK
Kesilen cevap ürüne yüklenir.
CH12-F38 — API LOGUNU KULLANICI EKRANI SAYMAK
Gerçek kullanıcı yüzeyi görünmez olur.
CH12-F39 — SAĞLAYICI LOGUNU BAĞIMSIZ KANIT SAYMAK
Ölçülen tarafın kaydı tek kanıt olur.
CH12-F40 — ÜRÜN GÜNCELLEMESİNİ SAKLAMAK
Dalga içindeki iki sistem durumu tek skorda erir.
CH12-F41 — DUYURU YOKSA DEĞİŞİKLİK YOK SAYMAK
Gözlenen sistem kırılması incelenmez.
CH12-F42 — DIŞ OLAYI SONUCA GÖRE DIŞLAMAK
Olumsuz haberli cevaplar çıkarılır; olumlu haberli cevaplar tutulur.
CH12-F43 — DALGA SAĞLIĞINI SKORA BAĞLAMAK
Yüksek skor alan kusurlu dalga geçerli, düşük skor alan güçlü dalga şüpheli sayılır.
CH12-F44 — DOĞRU CEVABI GEÇERLİ CAPTURE SAYMAK
Kanıt kusuru semantik başarıyla örtülür.
CH12-F45 — YANLIŞ CEVABI GEÇERSİZ CAPTURE SAYMAK
Ölçüm sonucu veri hatasına dönüştürülür.
CH12-F46 — AYNI METNİ BOT KANITI SAYMAK
Deterministik veya benzer AI cevapları yanlışlıkla duplicate olur.
CH12-F47 — TEK SİNYALLE TAMPER KARARI
Dosya boyutu veya zaman farkı otomatik dışlama yaratır.
CH12-F48 — DALGA SONRASI GÖZLEM EKLEMEK
İstenen örneklem büyüklüğüne ulaşmak için yeni kayıtlar sessizce eklenir.
CH12-F49 — DALGA SONRASI DÜŞÜK SKORLU GÖZLEM ÇIKARMAK
Manifest ve sonuç geriye dönük değiştirilir.
CH12-F50 — ESKİ MANİFESTİ SİLMEK
Sürüm geçmişi yok edilir.
CH12-F51 — HAM KANITI DÜZELTMEK
Yanlış sınıflandırmayı düzeltmek için dosya içeriği değiştirilir.
CH12-F52 — GERİ ÇEKİLME HAKKINI REDDETMEK
Değiştirilemezlik insan haklarının üzerinde tutulur.
CH12-F53 — KAPALI PROPRIETARY CAPTURE TEKELİ
Yalnız kurucunun aracıyla üretilen kanıt geçerli sayılır.
CH12-F54 — CAPTURE ŞEMASINI YAYIMLAMAMAK
Bağımsız ekip aynı kanıt zincirini kuramaz.
CH12-F55 — DALGA KÖKÜNÜ GERÇEKLİK KANITI SAYMAK
Merkle veya hash kökü içerik doğruluğunu kanıtlıyormuş gibi sunulur.
CH12-F56 — KANIT PAKETİ OLMADAN “1.000 EKRAN GÖRÜNTÜSÜ” İDDİASI
Dosya sayısı geçerli gözlem sayısı gibi kullanılır.
78. DENETİM PROSEDÜRÜ
Adım 1 — Dalganın Araştırma Amacını Belirle
Principal, confirmatory, incident, drift veya retest türü seçilir.
Adım 2 — AI Ürün ve Sistem Durumlarını Kilitle
Bölüm 9’daki AI Sistem Sicili dalga sürümüne bağlanır.
Adım 3 — Nüfus, Örneklem ve Panel Durumlarını Kilitle
Bölüm 5–8 ve Bölüm 11 kayıtları kullanılır.
Adım 4 — İstem Sicilini Kilitle
Bölüm 10’daki istem sürümleri dalgaya bağlanır.
Adım 5 — UTC Dalga Penceresini Belirle
Başlangıç, kapanış ve ek süreler yazılır.
Adım 6 — Mikro-Slotları Oluştur
Katılımcılar ürün, ülke ve dil bakımından dengeli biçimde slotlara atanır.
Adım 7 — Zaman Kaynağını Tanımla
Sunucu, cihaz ve güvenilir UTC kayıtları belirlenir.
Adım 8 — İlk Temas ve Yeniden Deneme Kurallarını Kilitle
Teknik ve semantik durumlar ayrılır.
Adım 9 — Capture Yöntemlerini Belirle
Web, mobil, erişilebilirlik ve doğal panel yolları tanımlanır.
Adım 10 — NCL Hedefini Belirle
Ana analiz için gerekli capture güven seviyesi yazılır.
Adım 11 — Kanıt Paketi Şemasını Kilitle
Manifest, dosyalar, hash ve metadata alanları tanımlanır.
Adım 12 — Mahremiyet ve Redaksiyon Kurallarını Kilitle
Ham, audit ve kamu katmanları ayrılır.
Adım 13 — Capture Aracını Pilotla
Araç ürün davranışını değiştiriyor mu? Zaman ve metin kayıtları doğru mu?
Adım 14 — External Event Register’ı Aç
Ürün ve varlık olaylarını izleyecek süreç kurulur.
Adım 15 — Dalga Kilidini Onayla
WS-1 — LOCKED statüsü verilir.
Adım 16 — Slotları Aç
Katılımcılara yalnız kendi slotlarında gönderim izni verilir.
Adım 17 — İlk Temas Sonucunu Kaydet
Cevap, ret, hata veya limit ayrılır.
Adım 18 — İlk Uygun Çıktıyı Yakala
Yenileme yapılmadan tam cevap korunur.
Adım 19 — Ham Kanıt ve Metadata’yı Oluştur
Ekran görüntüsü, ham metin, sistem durumu ve zamanlar kaydedilir.
Adım 20 — Yerel Hash ve Güvenli Yükleme Yap
Dosyalar yükleme öncesinde bütünlük kaydı alır.
Adım 21 — Sunucu Kabul ve Paket Hash’i Oluştur
Kanıt zinciri sunucu zamanı ve paket kimliğiyle kapanır.
Adım 22 — Capture Geçerliliğini Kör İncele
Semantik başarı bilinmeden CV statüsü atanır.
Adım 23 — Duplicate ve Tamper İncelemesi Yap
Çoklu sinyal ve insan incelemesi kullanılır.
Adım 24 — Dalga İçindeki Sistem ve Dış Olayları İncele
Alt dalga veya mixed-state gerekip gerekmediği belirlenir.
Adım 25 — Dalga Sağlığını Ata
WH-0 ile WH-5 arasında statü verilir.
Adım 26 — Dalga Manifesti ve Bütünlük Kökünü Üret
Gözlem listesi sürümlenir.
Adım 27 — Kamu Kanıt Manifestini Yayımla
Kişisel veri olmadan kapsam ve bütünlük görünür kılınır.
Adım 28 — Dalga Kapatma Raporunu Onayla
Hedef, gerçekleşme, kusur, olay ve değişiklikler insan onayıyla kapanır.
79. GEREKLİ KANIT
Dalga kimliği Dalga türü Protokol sürümü AI Sistem Sicili sürümü Nüfus çerçevesi Örneklem kilidi Panel durum kilidi İstem Sicili sürümü Referans paketi sürümü UTC başlangıç ve kapanış zamanı Mikro-slot listesi Katılımcı–slot ataması Zaman kaynağı Cihaz saat sapmaları Gönderim zamanları İlk temas zamanları Tamamlanma zamanları Capture zamanları Hash zamanları Yükleme zamanları Sunucu kabul zamanları İlk temas sonuçları İlk uygun içerik çıktıları Teknik yeniden deneme kayıtları Kısmi cevap kayıtları Ret ve kullanım limitleri Tam ham yanıtlar Tam ekran görüntüleri Ardışık görsel manifestleri Ekran kayıtları, varsa Atıf ve kaynak kayıtları Sistem ayar kanıtları Capture aracı ve sürümü Capture yöntemi NCL seviyesi Dosya hash’leri Paket hash’i
Dijital imza Zaman damgası Duplicate kontrolleri Tamper kontrolleri Capture geçerlilik kararları Redaksiyon dosyaları Ham–redakte bağlantıları Mahremiyet manifesti Geri çekilme kayıtları Ürün değişiklik olayları External Event Register Dalga alt bölünmeleri Slot kapsamı Ülke ve dil kapsamı Teknik hata oranları Capture geçerlilik oranı Dalga sağlık statüsü Dalga bütünlük kökü Kamu kanıt manifesti Dalga kapatma raporu Değişiklik günlüğü Sorumlu insan veya kurum
80. DENETİM KONTROL LİSTESİ
Dalganın türü ve amacı açık mı? AI ürünleri ve sistem durumları kilitlendi mi? Nüfus, örneklem ve panel sürümleri belli mi? İstem kümesi sonuçlardan önce kilitlendi mi? UTC dalga penceresi açık mı? Mikro-slotlar önceden atandı mı? Ülke ve diller slotlara dengeli dağıtıldı mı? Katılımcılar sonuçlarına göre slot değiştirdi mi? Yerel saat yükü değerlendirildi mi? Dönen dalga saatleri var mı? Gönderim ve tamamlanma ek süreleri açık mı? Cihaz saati güvenilir UTC kaynağıyla karşılaştırıldı mı? Gönderim, tamamlanma, capture ve yükleme zamanları ayrıldı mı? Dalga dışı gözlemler ana skora girdi mi? İlk temas sonucu kaydedildi mi? Teknik hata ile ret ayrıldı mı?
Yanlış cevap nedeniyle yeniden deneme yapıldı mı? Teknik yeniden denemede ilk girişim korundu mu? Kısmi cevaplar silindi mi? İlk uygun çıktı gerçekten ilk çıktı mı? Regenerate veya takip mesajı kullanıldı mı? Görsel istemi ve cevabın tamamını gösteriyor mu? Uzun cevaplarda boşluksuz capture var mı? Ham metin görselle eşleşiyor mu? OCR kullanıldıysa insan doğrulaması var mı? Dinamik cevap sürümleri korundu mu? Kullanıcı cevabı durdurdu mu? İstem ve cevap aynı oturuma bağlı mı? Capture aracı ve sürümü kayıtlı mı? Capture aracı kullanıcı davranışını değiştirdi mi? NCL seviyesi verildi mi? Ana analizde NCL-3 altı gözlemler var mı? Her dosyanın hash’i var mı? Hash’in neyi kanıtlamadığı açık mı?
Dijital imza veya sunucu zamanı var mı? Capture zamanı yükleme zamanından ayrı mı? Geç yükleme nedeni ve yerel bütünlük kaydı var mı? Ham kanıt üzerine redaksiyon yapıldı mı? Redakte türevlerin ayrı hash’i var mı? Kamu manifesti katılımcı kimliğini açığa çıkarıyor mu? Küçük ülke kullanıcısı yeniden tanımlanabilir mi? Doğal panelde özel konuşmalar gereksiz yere yakalandı mı? Erişilebilirlik kullanıcılarına alternatif kanıt yolu sağlandı mı? Duplicate kararı yalnız aynı metne mi dayandı? Tamper kararı çoklu sinyal taşıyor mu? Capture doğrulayıcı semantik skoru biliyor muydu? Doğru cevap kanıt kusurunu örttü mü? Yanlış cevap geçersiz sayıldı mı? Dalga sırasında ürün değişti mi?
Ürün değişikliği alt dalga veya mixed-state olarak işlendi mi? Dış olaylar kaydedildi mi? Dış olaylar sonuca göre dışlama yarattı mı? Dalga sağlık statüsü skordan bağımsız mı? Dalga kapandıktan sonra gözlem eklendi veya çıkarıldı mı? Eski manifest ve bütünlük kökü korunuyor mu? Katılımcı geri çekme talepleri nasıl işlendi? Kamu kanıt manifesti mevcut mu? Dalga kapatma raporunun hesap verebilir sahibi belli mi?
81. İTİRAZLAR VE CEVAPLAR
İtiraz 1 — “Bütün kullanıcılar aynı saniyede göndermezse gerçek eşzamanlılık olmaz.”
Tek saniyelik gönderim yapay yük, bağlantı ve kuyruk etkisi yaratabilir. Önceden tanımlanmış kısa UTC penceresi ve rastgele mikro-slotlar aynı sistem dönemini daha güvenilir biçimde ölçebilir.
İtiraz 2 — “Bir saatlik pencere içinde ürün değişebilir.”
Değişebilir. Bu nedenle sistem sicili, konfigürasyon parmak izi ve ürün değişiklik takibi gerekir. Maddi değişiklikte dalga ayrılır.
İtiraz 3 — “Neden yalnız ekran görüntüsü yeterli değil?”
Ekran görüntüsü:
- zaman,
- ilk çıktı,
- istem sürümü,
- sistem ayarı,
- kopyalanma
konularını her zaman göstermez. Tam kanıt paketi gerekir.
İtiraz 4 — “Bin ekran görüntüsünü tek tek doğrulamak çok ağır değil mi?”
Ağırdır. Otomatik bütünlük kontrolleri, örneklem temelli insan incelemesi ve risk tabanlı doğrulama kullanılabilir. Critical veya şüpheli kayıtlar daha ayrıntılı incelenir.
İtiraz 5 — “Hash varsa dosyanın gerçek olduğunu neden söyleyemiyoruz?”
Hash yalnız dosyanın hash üretildikten sonra aynı kaldığını gösterir. Dosyanın hash öncesinde nasıl üretildiğini göstermez.
İtiraz 6 — “Kullanıcı kişisel bilgilerini kırpmak zorundaysa ham dosya nasıl korunacak?”
Capture aracı mümkünse kişisel bilgiyi daha baştan yakalamamalıdır. Kaçınılmazsa ham dosya kısıtlı ve şifreli depoda, kamu kopyası ayrı redakte türev olarak tutulur.
İtiraz 7 — “Yanıt yanlışsa neden yeniden denemiyoruz?”
Çünkü yanlış cevap ölçümün konusudur. Yeniden deneme yalnız gerçek teknik başarısızlık içindir.
İtiraz 8 — “Sistem ret verirse kullanıcı gerçekte yeniden sorabilir.”
Doğrudur. Ana ilk temas paneli reti korur. Ayrı Natural Interaction Track, kullanıcının takip davranışını ölçebilir.
İtiraz 9 — “Teknik hata kullanıcı deneyimiyse neden yeniden denemeye izin veriyoruz?”
İlk temas sonucu olarak teknik hata korunur. Temsil içeriğini ayrıca incelemek için önceden tanımlı teknik yeniden deneme yapılabilir. İki sonuç birbirinin yerine geçmez.
İtiraz 10 — “Sağlayıcının kendi logu en güçlü kanıt değil mi?”
Teknik olarak çok güçlü olabilir. Sağlayıcı ölçülen sistemin sahibidir. Bağımsız kullanıcı capture’ıyla birlikte kullanılması daha güvenilirdir.
İtiraz 11 — “NOMOS Capture zorunlu bir NobleJackal yazılımı mı olacak?”
Hayır. NOMOS Capture bir açık kanıt protokolüdür. Eşdeğer şema ve bütünlük koşullarını karşılayan bağımsız araçlar uyumlu olabilir.
İtiraz 12 — “Bütün kanıtları kamuya açmazsak bağımsız doğrulama nasıl yapılacak?”
Kamu manifesti bütünlük ve kapsamı gösterir. Yetkilendirilmiş bağımsız denetçiler redakte veya kısıtlı ham kanıta erişebilir. Mahremiyet ile doğrulama birlikte tasarlanabilir.
İtiraz 13 — “Dalga sırasında önemli haber çıkarsa bütün çalışma bozulmuş olmaz mı?”
Her zaman değil. Haber gerçek sistem ortamının parçasıdır. Olay öncesi ve sonrası zaman damgasıyla ayrılabilir. Skorun kapsamı buna göre açıklanır.
İtiraz 14 — “Bir ürün güncellendiğinde eski cevapları atıp yeni sistemle devam etmek daha kolay değil mi?”
Eski cevaplar ölçüm tarihinde gerçektir. Silinemez. Eski ve yeni sistem durumları ayrı dalga veya alt dalga olarak korunmalıdır.
İtiraz 15 — “Capture aracı ürün davranışını etkiliyorsa bütün yöntem çöker mi?”
Hayır. Araç etkisi pilotla ölçülür. Gerekirse daha hafif araç, manuel capture veya araç etkisini ayrı faktör olarak kullanan yöntem seçilir.
İtiraz 16 — “Katılımcı verisini geri çekerse bütünlük kökü bozulmaz mı?”
Yeni manifest sürümü ve yeni kök oluşturulur. Eski kayıtta içeriksiz WITHDRAWN izi korunabilir. İnsan hakları kanıt mimarisinin üzerinde tutulur.
85. BÖLÜMÜN ORTAK HÜKMÜ
Bir GEO-1000 çalışmasının sonunda elinizde 30.000 ekran görüntüsü olabilir. Bu sayı tek başına kanıt değildir. Şunları bilmeniz gerekir: Hangi dalgada üretildiler? Hangi sistem durumuna aittiler? Aynı istem gerçekten gönderildi mi? İlk çıktı mıydı? Cevap yenilendi mi? Ürün dalga sırasında değişti mi? Dosya ne zaman yakalandı? Hash ne zaman üretildi? Katılımcı kimliği tekrar mıydı? Görsel bütün cevabı gösteriyor mu? Ham metin görselle eşleşiyor mu? Kanıt sonradan redakte edildiyse orijinal nerede? Capture doğrulaması semantik skordan önce mi yapıldı? Aynı saniye içinde bin tıklama yapabilirsiniz. Yine de:
- cihaz saatleri,
- bağlantılar,
- kuyruklar,
- ürün durumları
farklı olabilir. Bu nedenle eşzamanlılık bir pazarlama gösterisi değildir. Önceden tanımlanmış zaman mimarisidir. Bir kullanıcı yanlış cevap aldığında: “Bir daha dene.” demek caziptir. Fakat o yanlış cevap, ölçmeye çalıştığınız gerçekliğin kendisidir. Onu silerseniz sistemi düzeltmezsiniz. Kanıtı bozarsınız. Bir kullanıcı gerçek bağlantı hatası yaşadığında teknik yeniden deneme yapılabilir. Fakat ilk temas sonucu yine korunmalıdır. Çünkü kullanıcı önce hatayla karşılaşmıştır. Hash değerlidir. Dijital imza değerlidir. Zaman damgası değerlidir. Ekran görüntüsü değerlidir. Bunların hiçbiri tek başına bütün gerçeği taşımaz. Güven:
- istem,
- zaman,
- ürün,
- kullanıcı,
- dosya,
- girişim,
- doğrulama
zincirinin birlikte korunmasından doğar. Bir standart: “Yalnız benim yazılımımla üretilen kanıt geçerlidir.” diyorsa bağımsız tekrarın önüne kendi çıkarını koyar. NOMOS Capture bu nedenle bir araç markası değil, açık kanıt mimarisidir. Bağımsız üniversite, araştırmacı veya denetim kuruluşu aynı kuralları uygulayabilmelidir. Bu nedenle NOMOS’un on ikinci ölçüm yasası şudur:
Eşzamanlılık, aynı saniye değil; aynı tanımlı sistem zamanı içinde yeniden üretilebilir gözlemdir.
On üçüncü yasası şudur:
İlk çıktı, sonucu beğenene kadar yenilenebilecek taslak değildir.
On dördüncü yasası şudur:
Hash kanıtı korur; kanıtı yaratmaz.
On beşinci yasası şudur:
Capture geçerliliği ile yanıt doğruluğu birbirinden bağımsızdır.
On altıncı yasası şudur:
Kanıt zinciri, insanın kimliğini değil gözlemin bütünlüğünü görünür kılmalıdır.
On yedinci yasası şudur:
Dalga sırasında sistem değişirse ölçüm geçmişi değişmemiş gibi davranamaz.
On sekizinci yasası şudur:
Ham kanıt üzerine yazılmaz; kararlar sürümlenerek düzeltilir.
On dokuzuncu yasası şudur:
Bağımsız uygulanamayan capture yöntemi, dünya standardı olamaz.
NOMOS’un Bölüm 12 Emri
Bana “aynı anda sorduk” deme. / Hangi UTC penceresinde, hangi slotta ve hangi sistem durumunda sorduğunu göster.
Bin kişiyi aynı saniyeye yığıp yapay hata üretme. / Zamanı dağıt ama sistemi aynı dalga içinde tut.
Yerel saatleri birbirine karıştırma. / Cihaz saatini mutlak gerçek yapma.
İlk temas sonucunu saklama. / Kullanım limitini, reti, hatayı ve clarification’ı ayrı kaydet.
Yanlış cevap aldığında yeniden üretme. / O yanlış cevap benim gerçek davranışımdır.
Teknik hata yaşandığında yeniden deneyebilirsin. / Ama ilk hatayı silme.
Bana yalnız ekran görüntüsü getirme. / İstemi, tam cevabı, ürünü, zamanı, ayarı, girişim zincirini ve dosya bütünlüğünü getir.
Cevabın iyi kısmını kırpma. / Sonunu, sınırını ve yanlışını görünür bırak.
Hash’i gerçeklik ilan etme. / Hash’ten önce ne olduğunu da kanıtla.
Ham dosyanın üzerine redaksiyon yazma. / Orijinali koru, kamu kopyasını ayrı üret.
Kanıt için insanın adını, hesabını ve özel konuşmasını yayımlama.
Küçük ülkedeki tek katılımcıyı yeniden tanımlanabilir hâle getirme.
Capture aracının beni değiştirip değiştirmediğini sınamadan aracını tarafsız ilan etme.
Dalga ortasında sistem değiştiyse eski ve yeni cevapları tek ürüne aitmiş gibi birleştirme.
Dış olay sonucu değiştirdiyse olayı kaydet. / Skoru beğenmediğin için gözlemi silme.
Kanıtı sabit tut. / Kararın yanlışsa yeni sürümle düzelt.
Capture standardını tek bir şirketin kapalı yazılımına bağlama. / Başkaları da aynı kanıt zincirini kurabilsin.
Önce dalgayı kilitle. / Sonra zamanı dağıt. / Sonra ilk çıktıyı yakala. / Sonra hash’le. / Sonra güvenli biçimde yükle. / Sonra doğruluğuna bakmadan capture’ı doğrula. / Ve ancak bundan sonra yanıtın ne söylediğine karar ver.
Bölümün Son Cümlesi
GEO-1000’de bir cevap ancak hangi sistem durumunda, hangi anda, hangi istemden ve hangi değiştirilemez kanıt zinciri içinde doğduğu gösterilebildiğinde gerçek bir ölçüm birimine dönüşür.
Normatif Öz
Her GEO-1000 gözlemi; AI ürün durumlarını, nüfus ve örneklem çerçevelerini, panel koşullarını, istem sürümlerini, UTC gönderim penceresini, rastgele mikro-slotları, tamamlama ve capture sürelerini, teknik yeniden deneme kurallarını, capture şemasını, referans kayıtlarını ve yönetişim sahibini tanımlayan önceden kayıtlı bir ölçüm dalgasına bağlanmalıdır. Eşzamanlılık, kusursuz milisaniye eşitliği değil; tanımlı UTC sistem penceresi ve slot yapısı içinde gözlem üretimidir. İlk temas sonucu görünür kalmalı; yanlış, olumsuz, ret, atıf’sız veya Critical cevaplar içerikleri nedeniyle yenilenememeli, değiştirilememeli veya dışlanamamalıdır.

