Doğrudan cevap
Birincil kaynak, olayın veya bilginin doğrudan kaydına en yakın kaynaktır. Bağımsız kanıt ise iddiayı ileri süren taraftan ayrı bir kişi veya kurumun doğrulamasıdır. Aynı belge bir iddia için birincil olabilir; fakat bağımsız olmayabilir.
Sade dille
Bir şirket kendi fiyat listesini yayımlarsa fiyat için birincil kaynaktır. 'Sektörün en iyisiyiz' derse bu yalnız kendi beyanıdır. Bağımsız ve yöntemini açıklayan bir değerlendirme, ikinci iddia için daha uygun olabilir.
Neden önemli?
Birincillik ile bağımsızlık karıştırıldığında öz beyanlar dış doğrulama gibi sunulur. Tersine, kuruluşun kendi güncel politikası için üçüncü taraf özetine gereksiz ağırlık verilebilir.
Karıştırma
- Birinci taraf kaynak: Kuruluşun kendi yayını.
- Birincil kaynak: Olaya veya karara doğrudan bağlı kayıt.
- Bağımsız kaynak: İddia sahibinden ayrı bir kaynaktır.
- Güçlü kanıt: İddia, kapsam, tarih ve yöntemle uyumlu kaynaktır.
Ne yapmalısın?
- Önce kanıtlanacak iddiayı yazın.
- İddia için birincil kaynağın ne olduğunu belirleyin.
- Bağımsız doğrulama gerekip gerekmediğini açıkça işaretleyin.
- Kaynağın finansal, kurumsal veya yöntemsel bağımsızlığını inceleyin.
- Kaynak türünü kullanıcıya görünür kılın.
Nasıl denetlersin?
- Kaynak iddia sahibine mi ait?
- Olayı doğrudan mı kaydediyor, başkasından mı aktarıyor?
- Bağımsızlık ilişkileri açıklanmış mı?
- Yöntem ve tarih yeterli mi?
- Öz beyan, bağımsız sonuç gibi sunulmuş mu?
Sınır
Bağımsız olmak doğru olmakla aynı değildir. Kaynak ayrıca yetkinlik, yöntem, güncellik ve iddiaya uygunluk açısından incelenmelidir.
Tek cümlede hatırla
Birincil kaynak olaya yakınlığı; bağımsız kaynak iddia sahibinden ayrılığı anlatır.
Bu kaydın kaynakları
- S12ORCID, *ORCID Trust*Kimlik altyapısı
- S14DataCite, *Versioning*Kimlik altyapısı
- S19T.C. Ticaret Bakanlığı, *Şirketler ve Ticaret Sicili Mevzuatı*Resmî kurum