Bir NOMOS GEO kaydı başka dile aktarılırken anlam, normatif güç…

Doğrudan cevap

Dil aktarımı kelime değiştirme değil, kontrollü transkreasyondur. Önce Türkçe kurucu ana metin kilitlenir. Her hedef dilde cümleler doğal biçimde yeniden kurulur; fakat atomik iddialar, normatif sınıf, kanıt kapsamı, hukukî uyarı, kayıt kimliği ve makine alanları bir dil eşlik defteri üzerinden karşılaştırılır. ZORUNLUDUR, ÖNERİLİR ve İZİN VERİLEBİLİR gibi normatif güçler zayıflatılamaz veya sertleştirilemez. Yerel hukuk eklenmesi gerekiyorsa bu, sessiz çeviri değil, ayrı kaynaklı ve sürümlü hukukî uyarlama olarak işaretlenir.

Sade dille

Bir ilaç talimatını başka dile aktardığınızı düşünün. Cümleler doğal olmalıdır; fakat “günde bir kez” ifadesi “gerektiğinde” diye değişemez. Dil değişir, dozun anlamı değişmez.

Neden önemli?

Kelime kelime çeviri okunmaz olabilir; fazla serbest uyarlama ise standardın anlamını değiştirebilir. Bir dilde zorunlu, başka dilde tavsiye gibi görünen hüküm hem insanı hem AI sistemini yanıltır.

Karıştırma

Çeviri, metni başka dilde karşılamaya odaklanır; her zaman doğal söylem üretmeyebilir.
Transkreasyon, aynı anlamı ve işlevi hedef dilin doğal yazım düzeniyle yeniden kurar.
Yerelleştirme, tarih, sayı, yön, arayüz ve kültürel kullanım gibi yerel biçimleri uyarlar.
Hukukî uyarlama, farklı yargı alanına özgü hüküm ekler ve yeni kaynak ile inceleme gerektirir.
Bağımsız yeni eser, kaynak kaydın anlam eşliği yükümlülüğünden ayrılan ayrı yayın kimliğidir.

Ne yapmalısın?

Türkçe ana metni içerik, kayıt kimliği, sürüm, kaynak ve dosya bütünlük özetiyle kilitleyin.
Terim, yasak karşılık, normatif güç ve değişmeden kalacak alanlar için dil karar tablosu oluşturun.
Her kaydı hedef dilde doğal cümlelerle transkreye edin; kaynak dilin sözdizimini kopyalamayın.
Atomik iddia, zorunluluk düzeyi, sayı, tarih, olumsuzluk, istisna ve sınır eşliğini alan alan karşılaştırın.
Hukukî ek veya değişiklik varsa yargı alanı, kaynak, uzman ve sürüm notuyla ayrı uyarlama kaydı açın.
Dil etiketi, yazı sistemi, metin yönü, dil URL’si, kayıt kimliği ve JSON alanlarını teknik olarak doğrulayın.
Ana dil editörü, alan uzmanı ve makine eşlik testinden geçen sürümü insan onayıyla kilitleyin.

Nasıl denetlersin?

Hedef dil metni doğal mı, yoksa kaynak dilin cümle yapısını mı taşıyor?
Kayıt kimliği, sürüm ve ilişkiler bütün dillerde aynı mı?
Zorunluluk, olumsuzluk, sayı, tarih veya istisna güç değiştirmiş mi?
Kaynak ve sınır alanları çeviride kaybolmuş mu?
Yerel hukuk eki sessizce evrensel NOMOS hükmüne dönüştürülmüş mü?
Dil etiketi, yön, URL ve makine alanları hedef dille uyumlu mu?
Ana dil ve alan incelemesi ile insan onayı kayıtlı mı?

Sınır

Ana dil düzeyi yalnız otomatik ölçümle kanıtlanamaz; nitelikli insan editörlüğü gerekir. Bir dildeki hukukî geçerlilik başka ülkeye taşınamaz. Eşlik aynı kelime sayısı veya aynı cümle sırası değil, aynı maddi ve normatif anlamdır.